Historia d'Aragón

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

A presencia humana en as tierras que hue forman a Comunidat Autonoma d'Aragón data de fa quantos milenios, pero Aragón, como muitas d'as actuals rechions historicas, ye fruito d'a Edat Meya. O nombre d'Aragón apareixe por primera vegada en l'anyo 828.

A Historia d'Aragón prencipia con a invasión musulmana en o sieglo VIII. Dende allora iría enamplando as suyas mugas mientres os sieglos en os que primer estió Condato, dimpués Reino, y más tardi Consello y Audencia, dica constituir hue en diya una Comunidat Autonoma, tot ixo a tamas de mancar d'unidat cheografica u natural, lingüistica y encluso etnica.

En a Edat Meya se forcha y afinca l'Aragón actual. Os suyos prencipals pilars estioron a Corona, as Cortz, a Deputación d'o Reino y o Dreito foral. Cabezera dende o sieglo XII d'una federación de estatos d'entidat diversa, a Corona d'Aragón, o su peso especifico fue eslanguindo china a chana drento d'era dica plegar a l'Edat Muderna, en quala s'integró en un encara más centralizato Reino d'Espanya, cal sinyalar que en 1412 en o Compromís de Casp a dinastia que escomencipio a reinar, por muerte d'o zaguero hereu d'a casa anterior estio a casa castellana d'os Trastamara.

Dende o incident de 1591, anyada en que Felipe II d'Espanya mata t'o chusticia d'Aragón, Don Chuan V de Lanuza, dica o sieglo XVIII, anyada de 1707 en que fuoron proclamatos os Decretos de Nueva Planta, Aragón fue trafegando china chana totz os suyos dreitos, fueros y demas particulatz historicas que heba conseguiu con el paso de las anyadas.

A Guerra d'o Francés proporcionó enchaquias de reactivación. Mientres o sieglo XIX os carlistas, que miroron adeptos ta la suya causa en ista tierra, ofreixioron a retornar pasatas libertatz forals.

Asinas o sieglo XX, en a etapa republicana, o sentimiento rechionalista alcanza mayors cotas, pero a Guerra Civil espanyola borró totz os prochectos autonomicos.

O rechimen franquista adormió as ansias aragonesistas que hue, reforzatas, intentan acucutar.

Prehistoria[editar | editar código]

Se veiga Aragón en a Prehistoria

Edat Antiga[editar | editar código]

Se veiga Aragón en a Edat Antiga

Edat Meya[editar | editar código]

Se veiga Aragón en a Edat Meya

Edat Muderna[editar | editar código]

Se veiga Aragón en a Edat Muderna

Edat Contemporania[editar | editar código]

Se veiga Aragón en a Edat Contemporania

Vinclos externos[editar | editar código]