Deputación Cheneral d'Aragón

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Deputación Cheneral d'Aragón
Logotipo del Gobierno de Aragón.svg
Edificio Pignatelli Zaragoza 41.jpg
L'Edificio Pignatelli, seu d'o gubierno
Información d'o Gubierno
Churisdicción Flag of Aragon.svg Aragón
Seu Pyo. María Agustín, 36
Zaragoza, Aragón

41°39′00″N 00°53′00″U
President Javier Lambán Montañés
Pachina web
aragon.es

A Deputación Cheneral d'Aragón (tamién conoixida como Gubierno d'Aragón u simplament, por as suyas siglas DChA) ye l'organo de gubierno d'a comunidat autonoma d'Aragón, que represienta o poder executivo. A suya siede se troba en o Edificio Pignatelli. Encara que l'organo actual naixió con a Transición Espanyola (como organo preautonomico, en 1978, y como organo executivo d'a Comunidat Autonoma seguntes o Estatuto d'Autonomía d'Aragón de 1982) tien o suyo orichen historico en a Deputación de'l Cheneral d'o Reino d'Aragón u Cheneralidat d'Aragón, que estió vichent entre 1364 y 1708. Ye una d'as tres institucions tradicionals aragonesas, chunto con o Chusticia d'Aragón y as Cortz d'Aragón.

Bandera d'Aragón
Iste articlo fa parti d'a serie
Politica d'Aragón

Poder lechislativo
As Cortz d'Aragón

Poder executivo
President
Deputación Cheneral d'Aragón

Poder chudicial
Tribunal Superior de Chusticia d'Aragón
Audiencia Provincial d'Aragón

Atros articlos
Boletín Oficial d'Aragón
O Chusticia d'Aragón
Eleccions autonomicas
Estatuto d'Autonomía d'Aragón

A Deputación Cheneral d'Aragón en a Edat Meya y Moderna.[editar | editar código]

Se veiga l'articlo prencipal: Deputación Cheneral d'o Reino d'Aragón

Ista institución naixió como organismo permanent que gubernaba bells afers d'a politica aragonesa dende a plega d'unas Cortz d'Aragón, dica l'otra. En primeras, a prencipal función que teneba yera a cullita d'as Cheneralidatz, impuesto que se culliba d'os productos que pasaban as buegas aragonesas, creyau en 1364. Encara que en bell momento se pensó de fer una Deputación Cheneral de toda la Corona d'Aragón, instalada en Gandesa, decamino se decidió de fer-ne una en cada territorio: a Deputación Cheneral d'Aragón, a Cheneralidat de Catalunya y a Cheneralidat de Valencia.

Dende metat d'o sieglo XV s'estableix que tenese ueito deputaus, dos de cada brazo d'as Cortz d'Aragón: nobleza, caballers y infanzons, clero y ciudatz. En 1446 se decide de trigar-los por sorteyo con o sistema d'a insaculación, que se feba totz os anyos o día 3 de mayo.

En 1436 s'acordó de bastir-se una siede a canto d'A Seu d'o Salvador de Zaragoza: as Casas del Reyno, en do s'instaló tamién o Chusticia d'Aragón, i heba una gran cambra pa fer as sesions d'as Cortz d'Aragón y se creyó l'Archivo d'o Reino d'Aragón. Se cremó en chinero de 1809.

Amás d'a cullita d'impuestos, a Deputación s'ocupó d'otros treballos: s'organizó a Guarda d'o Reino pa luitar contra o bandolerismo, se cusiraban y apanyaban os camins y puents pa fer onra a o comercio, fació analises d'a economía pa mirar de millorar a suya situación, se pagaba a un Cronista d'Aragón pa que escribise a historia d'o reino, etc.

A Deputación defendió a sobén os Fueros d'Aragón -y os privilechios d'una parte d'a sociedat aragonesa- contra l'absolutismo d'a monarquía hispanica, pero dimpués d'a Rebelión de 1591 perdió muito poder, y en 1707 se suprimió, como todas as institucions aragonesas, con os Decretos de Nueva Planta.

A Deputación Cheneral d'Aragón en l'actualidat.[editar | editar código]

A recuperación de l'autonomía d'Aragón en a preautonomía de 1978 y o Estatuto de 1982 permitió de recuperar ista antiga institución, convertida en l'organo d'o poder executivo d'Aragón. A siede ye en l'Edificio Pignatelli de Zaragoza.

Composición[editar | editar código]

O suyo President u President d'o Gubierno d'Aragón ye esleyiu por as Cortz d'Aragón, diriche o gubierno y ye a maxima autoridat d'a Comunidat Autonoma. Os atros miembros d'a Deputación Cheneral d'Aragón son nombraus por o President. A días de hue consta de diez miembros: nueu d'o PSOE-Aragón y uno d'o CHA[1].

Gubierno actual[editar | editar código]

Departamento Nombre Seu
Presidencia d'o Gubierno d'Aragón Javier Lambán Montañés (PSOE) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Presidencia Vicente Guillén Izquierdo (PSOE) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Hicienda y Administración Publica Fernando Gimeno Marín (PSOE) Plaza d'os Setios, 7, Zaragoza
Economía, Industria y Emplego Marta Gastón Menal (PSOE) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Educación, Cultura y Esporte María Teresa Pérez Esteban (PSOE) Avenita de Pablo Ruiz Picasso, 65, Zaragoza
Vertebración d'o Territorio, Mobilidat y Vivienda José Luis Soro Domingo (CHA) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Ciudadanía y Dreitos Socials María Victoria Broto Cosculluela (PSOE) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Desembolique Rural y Sostenibilidat Joaquín Olona Blasco (PSOE) Plaza de Sant Pero Nolasc, 7, Zaragoza
Innovación, Investigación y Universidat Pilar Alegría Continente (PSOE) Paseyo de María Agustín, 36, Zaragoza
(Edificio Pignatelli)
Sanidat Santiago Celaya Pérez (PSOE) Vía Universitas, 36, Zaragoza

Presidents d'o Gubierno d'Aragón (Autonomía)[editar | editar código]

Javier Lambán Montañés Luisa Fernanda Rudi Marcelino Iglesias Ricou Santiago Lanzuela Marina Ramón Tejedor Sanz José Marco Berges Emilio Eiroa García Hipólito Gómez de las Roces Santiago Marraco Solana

Presidents dende a transición[editar | editar código]

Rechimen preautonomico

Rechimen autonomico

Referencias[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]