Ir al contenido

Estatuto d'Autonomía d'Aragón (1982)

De Biquipedia
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Iste articlo ye sobre o Estatuto d'Autonomía d'Aragón de 1982 y as posteriors reformas. Ta atros emplegos, se veiga Estatuto d'Autonomía d'Aragón.
Molimento a o Chusticia en a Plaza d'Aragón en o Día de Sant Chorche (23 d'abril), día d'o primer aniversario d'a dentrada en vigor d'o estatuto de 2007. A o piet d'o molimento s'ha representau con una alfombra de flors o Sinyal Reyal d'Aragón.

O Estatuto d'Autonomía d'Aragón ye a norma basica d'Aragón. O primer Estatuto d'Aragón estió fue l'anyo 1982 y fue reformau parcialment dos vegadas: en 1994, en 1996. En 2007 s'aprebó una reforma de raso, redactando-se un nuevo texto que substituyó a lo de 1982. L'actual Estatuto d'Autonomía dentró en vigor o 23 d'abril de 2007, Día d'Aragón, dimpués d'alcanzar una mayoría ampla en as Corz d'Aragón. Contó con o refirme d'o PSOE d'Aragón, d'o PP, d'o PAR y d'IU, mientres que Chunta Aragonesista s'abstenió en o tramite en a Cambra autonomica en considerar que o texto no cobría as aspiracions d'autogubierno d'Aragón, y que teneba defectos graus cuanto a o reconoiximiento d'as luengas propias, a o sistema de financiación, a las competencias que podría asumir a Comunidat u que no blindaba prou l'Ebro debant d'una menaza de trescole.

Definición territorial[editar | modificar o codigo]

O texto reconoix a Aragón como "nacionalidat historica", mantién a desposición adicional en a que no renuncia a os dreitos que como tal li hesen puesto corresponder en virtut d'a suya historia y inclui un nuevo títol sobre l'Administración de Chusticia y unatro sobre os dreitos y debers d'os aragoneses, asinas como os prencipios rectors d'as politicas publicas. Entre éls s'inclui a obligatoriedat de desembolicar as actuacions necesarias ta o retorno a Aragón d'os biens que son difuera d'o suyo territorio.

Augmento de Competencias[editar | modificar o codigo]

S'incrementa o numero de competencias exclusivas de 41 a 59 y s'inclui un articlo especifico sobre a Policía Autonomica, con a potestat ta creyar-la en a bastida d'o Estatuto. O nuevo Estatuto pasa de seis títols (cinco mas o preliminar) a diez, y de tres desposicions adicional a seis. Inclui 115 articlos (frent a 61 d'o texto de 1996) y, por primer vegada en a suya historia, inclui un preamblo que salió d'as Corz d'Aragón con detalle historico d'a trachectoria d'Aragón y que fue retallau drasticament en o tramite parlamentario en o Congreso.

Reforma estatutaria[editar | modificar o codigo]

Cuan se regula una posterior reforma, s'estableix que en que siga aprebada por as Corz d'Aragón, será debatida de traza conchunta en una comisión mixta paritaria en o Congreso d'os Deputaus y, dimpués, podrá estar sozmesa a referendum en Aragón. Tamién se i estableix a potestat d'o President d'Aragón ta disolver as Corz y convocar eleccions que ubran una lechislatura zancera.

Se veiga tamién[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos[editar | modificar o codigo]