Ir al contenido

Sallent de Galligo

De Biquipedia
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.

Ista fuella ye escrita en tensino.

Sallent de Galligo
Sallent de Gállego
Municipio d'Aragón
Escudo d'armas

Casa de lo lugar de Sallent de Galligo
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
 Aragón
 Uesca
Alto Galligo
Partiu chudicial Chaca
Superficie 162,1 km²
Población
 • Total
 • Densidat

1505 hab. (2025)
9,28 hab/km²
Altaria
 • Meyana

1.305 m.
Distancia
 • 100 km

enta Uesca
Alcalde Jesús Eugenio Gericó Urieta
Codigo postal 22640
Chentilicio Sallenuto/a[1]
Mestizo/a
Parroquial
 • Diocesi
 • Arcipestrau
 • Parroquia

Chaca
Biescas
Ntra. Sra. de l'Asumpción
Ríos Galligo y Aguas Limpias
Coordenadas
Sallent de Galligo ubicada en Aragón
Sallent de Galligo
Sallent de Galligo
Sallent de Galligo en Aragón
Web oficial

Sallent de Galligo (en castellano Sallent de Gállego), tradicionalment Sallent, ye una villa y municipio aragonés situato en a capecera d'a Val de Tena (comarca de l'Alto Galligo y provincia de Uesca) chunto a l'entibo de Lanuza, baixo a Penya Foratata. Iste municipio muga con Francia en o Portalet.

Posata en o cobalto d'a Val de Tena, a 1.305 m., baixo la Penya Foratata, ye la capeza d'a albala municipal, que incluye a los lugars de Fornigal, Lanuza y Portalet y as Entidaz Locals Menors de Tramacastiella, Sandiniés y Escarriella.

Sallent ye un toponimo recurrent en a toponimia aragonesa y catalana.

Existiba fa sieglos o nombre ya extinto de Sallande, que (como en atros casos de l'aragonés central) sonoriza as oclusivas xordas dezaga d'un soniu nasal, como en puande (puent), blango (blanco) u cambo (campo)

En a microtoponimia de Sallent bi ma muitos casos de -ch- en cuenta de -ll- que indican una fase lingüistica con presencia de sonitos cacuminals comparables a la che vaqueira, sobretot en o sufixo -iello, que se presenta como -iecho, -iacha, etcetera. O toponimo troniecho ye interesant tamién porque Alvin Kuhn lo relaciona con o latín THRONUS d'o catalán trona ("predicadera") y o castellano trono ("trono").

A suya temperatura anyal ye 8.21 °C, con una temperatura meya en chinero de 0.98 °C y en chulio de 17.09 °C.[2]

Citata por primera vegata en 1279, Sallent, con 66 fuegos en 1488, yera en a Edat Meya a población mes gran d'a Val de Tena, anque os suyos repuis proceden de muito enta zaga como lo contrimuestran bels remenches megaliticos trobatos en comarcas amanatas.

A o largo d'a suya historia Sallent ha dato a o Reino d'Aragón ilustres personaches como Chuan de Lanuza, chusticia d'Aragón asinas como atros nueu chusticias, siet virreis, doctors, catredaticos, canonches, deputaus d'o Reino aragonés, chefes militars y personaches como Fermín Arrudi (o Chigant Aragonés), en epoca mas recient.

Demografía

[editar | modificar o codigo]
Evolución demografica
1362 f1495 f1842185718601877188718971900
- 70 464 - - 622 702 672 696
191019201930194019501960197019811991
745 718 636 578 877 554 776 924 886
199219941996199719981999200020012002
- - 983 - 1.016 1.027 1.053 1.081 1.148
200320042005200620072008200920102011
1.172 1.227 1.316 1.384 1.400 1.376 1.480 1.542 1.536
201220132014201520162017201820192020
1.512 1.490 1.484 1.441 1.461 1.444 1.463 1.478 1.477
20212022202320242025202620272028-
1.519 1.557 - - - - - - -
1362-1495: fuegos; 1717-1981: población de feito; 1990- : población de dreito.
Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidaz poblacionals en l'INE.

Administración

[editar | modificar o codigo]

Reparto de concellers

[editar | modificar o codigo]
Eleccions municipals[5]
Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Partido Popular - 4 5 5 2 3 1 4 3 4 5
Partido Aragonés - - - 0 1 2 1 1 2 3 2
Partido de los Socialistas de Aragón 4 2 2 2 4 4 5 3 3 1 2
Chunta Aragonesista - - - - - - 0 1 1 1 -
Independients - 1 - - - - 2 - - - -
Unión de Centro Democrático 5 - - - - - - - - - -
Total 9 7 7 7 7 9 9 9 9 9 9
Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partiu politico
1979–1982 Eugenio Antonio Pérez Urieta[6] Unión de Centro Democrático
1982–1983 Antonio Sancho García Unión de Centro Democrático
1983–1987 Sancho Garcia, Antonio AP/PDP/UL
1987–1991 Sancho Garcia, Antonio AP
1991–1995 Eduardo Guillen Guillen PP
1995–1999 José Luis Sánchez Sáez Partido de los Socialistas de Aragón
1999–2003 José Luis Sánchez Sáez Partido de los Socialistas de Aragón
2003–2007 José Luis Sánchez Sáez Partido de los Socialistas de Aragón
2007–2011 José Ignacio Urieta Partido Popular
2011–2015 Jesús Eugenio Gericó Urieta Partido Popular
2015–2019 Jesús Eugenio Gericó Urieta Partido Popular
2019–2023
2023–2027 Jesus Eugenio Gerico Urieta [7] PP

Personalidaz naixitas de Sallent de Galligo

[editar | modificar o codigo]

Categoría principal: Naixitos de Sallent de Galligo.

Fiestas, Cultura y espectaclos

[editar | modificar o codigo]
  • Virchen d'as Nieus (5 d'agosto)
  • L'Aponderación d'a Santa Cruz (14 y 15 de setiembre)
  • Festival Pireneus Sur (2º quincena de chulio), festival de musica que se celebra en Lanuza
  • Premio de Relatos "Luis del Val" (anyal, ta obras en aragonés y castellano)

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. ↑ (es) "Valores normales de precipitación y temperatura de la red climatológica (1961-1990). Serie monografías. Año 2000" (Instituto Nacional de Meteorología) en a pachina web de l'Instituto Aragonés de Estadística (IAEST).
  3. ↑ (es) Declaración d'a ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asunción de Sallent de Galligo como Bien d'Intrés Cultural en o BOA.
  4. ↑ (es) Parroquias del Arciprestazgo de Biescas en o sitio web d'a Diocesi de Chaca.
  5. ↑ Archivo electoral
  6. ↑ (es) Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia.
  7. ↑ (es) Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón