Reino Unito

	United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
(En detalle)	(En detalle)
	Lema nazional: Dieu et mon droit; (Franzés; «Dios y o mío dreito»)1
	Inno nazional: God Save the Queen4
Capital; • Poblazión	Londres; 7.517.700
Mayor ziudat	Londres
Idiomas ofizials	Garra; el anglés lo ye de facto2
Forma de gubierno Reina; Primer Menistro	Republica semipresidenzialista; Isabel II; Gordon Brown
Fiesta nazional;	1801; Act of Union3
Superfizie; • Total; • % augua	Posizión 76º; 241.590 km²; 1,319% 3
Poblazión; • Total; • Densidat	Posizión 21º; 60.270.708; 249 ab./km²
PIB (PPA); • Total ([[]]); • PIB per capita	Posizión 4º; 1,19 billons de €; 19.744€
Moneda	Libra esterlina (£, GBP)
Chentilizio
Zona oraria; • en berano	UTC; UTC+1
Dominio d'Internet	.uk5
Codigo telefonico	++44
Prefixo radiofonico
Codigo ISO
	Miembro de: Commonwealth, UE, ONU, OTAN
	1 O lema reyal en Escozia ye Nemo Me Impune Lacessit (latín; «Dengún me nafra impunemén»).; 2 Luengas rechionals ofizials : en Gales o galés y en as islas Ibridas o gaelico escozés; 3 Establido como United Kingdom of Great Britain and Ireland. O nombre cambió a United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland en 1927.; 4 No ofizial.; 5 Seguntes ISO 3166-1 ye .gb.

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca

O Reino Unito de Gran Bretaña y Irlanda d'o Norte ye un país d'o norte d'Europa miembro d'a Unión Europeya (UE) formato por Anglaterra, Escozia y Gales (en a isla de Gran Bretaña) y Irlanda d'o Norte (en a isla d'Irlanda). A unica muga terrestre d'o país ye en a isla d'Irlanda con a Republica d'Irlanda; o resto son mugas maritimas con l'Ozián Atlantico: a Mar d'o Norte, a Mar Zelta, a Mar d'Irlanda y o Canal d'a Manga.

A suya poblazión ye de 60.270.708 abitants, en una superfizie de 241.590 km² con una densidat de poblazión de 249 ab/km².

A capital d'o Reino Unito ye a ziudat de Londres.

O Reino Unito ye una monarquía constituzional, y l'autual monarca en ye Isabel II. O primer menistro ye Gordon Brown. Politicament, ye a unión de cuatro clamatos países constituyents: Anglaterra, Gales, Irlanda d'o Norte y Gales. As Islas Anglonormandas y a isla de Man formalment no en fan parte d'o Reino Unito, encara que bi son federatas. Tamién fan parte d'o Reino Unito bellas dependenzias foranas, como Chibraltar u as islas Malbinas.

Encara que o país ye miembro d'a Unión Europeya, a suya moneda no ye l'euro, sino a libra esterlina. O país ye á más miembro d'a Commonwealth, a Organizazión d'as Nazions Unitas (con cadiera permanent en o Consello de Seguredat d'a ONU) y a OTAN.

O Reino Unito no en tien, d'idioma ofizial, pero l'anglés en ye de facto, encara que o galés ye ofizial en Gales y o gaelico escozés ye ofizial en parti d'Escozia (islas Ebridas).

Contenius

1 Etimolochía
2 Cheografía fisica
- 2.1 Clima
3 Economía
4 Cheografía umana y soziedat
- 4.1 Luengas
- 4.2 Relichión
5 Enrastres esternos

[editar] Etimolochía

O nombre ofizial d'o país, Reino Unito de la Gran Bretaña y Irlanda d'o Norte fa referenzia á os cuatro países que en fan parte, clamatos países constituyents: Anglaterra, Gales, Irlanda d'o Norte y Gales. D'antis más, Anglaterra anesionó en o sieglo XVI Gales, y en 1707 Escozia s'unió politicament a Anglaterra (teneban o mismo rei) ta formar o Reino de Gran Bretaña. En 1801, con a unión d'Irlanda, se formó o Reino Unito de Gran Bretaña y Irlanda, y en 1927, dimpués d'a independenzia d'Irlanda, se cambeyó o nombre ta l'autual.

[editar] Cheografía fisica

O Ben Nevis ye o punto más alto d'o Reino Unito

Articlo prenzipal: Cheografía d'o Reino Unito

O Reino Unito d'a Gran Bretaña y Irlanda d'o Norte ye formato cheograficament por a isla de Gran Bretaña (ista isla supone a mayor parte d'os territorios d'Anglaterra, Escozia y Gales) y tamién por a parte norozidental dà isla d'Irlanda (Irlanda d'o Norte), á más de muitas islas más chicotas. A mayor parte d'o trritorio insular ye entre as latituds 49° y 59° N (sin d'embargo, as islas Shetland plegan á man d'a 61° N), y entre as lonchituds 8° W y 2° E. L'Observatorio Reyal de Greenwich, á man de Londres, ye o punto ta establir o meridián omonimo (meridian de Greenwich, meridián zero u primer meridián). O Reino Unito ye situato entre l'Ozián Atlantico y a mar d'o Norte, á una distanzia de 35 km d'a costa norozidental de Franzia, país d'o cual ye separata por a canal d'a Manga. Irlanda d'o Norte tién una muga terrestre (ye a unica muga terrestre d'o país) d'una longaria de 360 km con a Republica d'Irlanda. O tonel d'o canal d'a Manga une autualment o Reino Unito con Franzia, trescruzando a canal d'a Manga. A isla de Gran Bretaña s'etendilla de norte enta o sur, en una longaria d'arredol de 1.100 km, y d'este enta ueste d'alto u baxo 500 km. A superfizie total d'o Reino Unito ye d'arredol de 245.000 km².

[editar] Clima

O clima d'o Reino Unito ye un clima frido, con muitas plebias, que fan crexer a ierba ta nutrir a ganadería d'o país, formata por bacuno y obino. Sin d'embargo, en rezebir as influyenzias dulzificadoras d'a corriente d'o Golfo tien un clima menos frido que o que corresponderba seguntes a suya latitut. Encara que á sobent ye cubierto, puet pasar con fazilidat d'un día cubierto con plebias á un día de sol.

[editar] Economía

O Banco d'Anglaterra

A economía britanica sigue o modelo anglosaxón: a liberalizazión economica, o libre mercato, impuestos y regulazions minimas. Basato en a mida d'o Produto Interior Bruto en tasa de cambeo d'o mercato, o Reino Unito ye a zinquena economía más gran d'o mundo, a segunda d'Europa dimpués d'Alemaña; ye a seisena economía más gran d'o mundo en PIB en paridat de poder alquisitibo.

Os britanicos estioron os primers en o mundo en dentrar en a Reboluzión Industrial y como a resta d'os estatos en industrializazión d'allora, a suya economía se conzentraba en a industria pesata: construzión de barcos, menería, produzión d'azero y testils. O imperio Britanico creyó un mercato mundial ta os produtos britanicos, premitiendo que o Reino Unito dominase o comerzio internazional mientres d'o sieglo XIX, una bentacha unica que conserbó dica la industrializazión d'atras nazions europeyas y nordamericanas. A industria pesata disminuyó en importanzia á lo largo d'o sieglo XX, mientres que o setor d'os serbizios ha crexito prou y forma güé en día o 73% d'o PIB. O setor d'os serbizios ye dominato por as interpresas finanzieras. Londres ye un d'os zentros finanziers más gran d'o mundo.

L'agricultura representa nomás l'1% d'o PIB y ye muit mecanizata. En a industria, as prenzipals autibidaz son a maquinaria, o material de tresporte (beiclos, ferrocarrils y aeronautica) y os produtos quimicos. En a menería as tradizionals menas de carbón en forma d'ulla situatas en Yorkshire, Gales, Escozia y Lancashire suministroron á las zentrals termicas britanicas a enerchía nezesaria ta o desembolique economico. Grazias á lo petrolio descubierto en 1970 en a mar d'o Norte, o Reino Unito ye o segundo produtor europeu dimpués de Noruega. O setor serbizios ye o que más alporta á lo PIB d'o país. En destacan a bolsa, os serbizios finanziers d'a banca y as compañías d'aseguranzas.

A moneda d'o Reino Unito ye a libra esterlina, representata con o simbolo £. O Banco d'Anglaterra ye o banco zentral d'o Estato encargato d'a emisión d'a moneda, encara que os bancos d'Escozia y Irlanda d'o Norte conserban o dreito á emitir billez suchetos á la retenzión de prou billez d'o Banco d'Anglaterra ta reyalizar-ne a emisión. Á lo largo d'a istoria la libra esterlina s'ha mantenito como una d'as dibisas más estables y fuertes d'o mundo y una d'as más cotizatas. O Reino Unito estió un d'os tres Estatos que no dentroron en a zona euro en 2002, encara que o gubierno s'ha compromeso á reyalizar un referendum si as "zinco condizions economicas" ta la integrazión se cumplen. A mayoría d'a poblazión, seguntes as zagueras encuestas, se i oposan, posizión que os creticos dizen "euroeszeptizismo".

[editar] Cheografía umana y soziedat

[editar] Luengas

Cartel bilingüe en anglés y cornico

Encara que denguna luenga ye ofizial en o Reino Unito, a luenga predominant ye l'anglés, una luenga d'orichen chermanico con numerosos amprens d'o franzés. Atras luengas bernaculas d'o Reino Unito son as luengas zeltas insulars: galés, cornico, irlandés y gaelico escozés. O escozés (a luenga más amanata á l'anglés) se parla en Escozia. Os inmigrants rezients d'Asia han trayito lurs luengas: en o Reino Unito bibe o numero más gran de parlants d'indi y punyabi fuera d'Asia.

[editar] Relichión

A seu de Canterbury

Un 75% d'a poblazión afirma tener una relichión en o Reino Unito. A relichión prenzipal ye o cristianismo. Encara que o 72% d'os britanicos s'identifican como cristians, un porcentache muit chicot ye prauticant.

A Ilesia d'Anglaterra ye a ilesia ofizial d'o estato. Orichinalment establita como parti d'a Ilesia Catolica en 597 por Agustí de Canterbury, a Ilesia d'Anglaterra se'n deseparó en 1534 mientres d'o reinato d'Enrique VIII d'Anglaterra. Como Ilesia d'o Estato, os bispes pertenexen á la Cambra d'os Lords. O monarca britanico ha d'estar miembro d'a Ilesia d'Anglaterra d'alcuerdo á l'Auta de 1701, y en ye o Gubernador Supremo. Dengún monarca ha d'estar catolico. A seu d'a Ilesia d'Anglaterra ye a seu de Canterbury, y l'arzebispe de Canterbury ye o clerigo chefe.

A Ilesia d'Escozia (conoxita informalment como Kirk) ye a ilesia nazional d'Escozia. Ye una ilesia presbiteriana y no ye sucheta á lo control d'o estato. O monarca britanico en ye un miembro ordinario, encara que no ye menester que o monarca faiga dengún churamento ta esfender a seguridat d'a ilesia d'Escozia en a suya coronazión.