Belarrusia
De Biquipedia
| Рэспу́бліка Белару́сь Respublika Biełaruś |
|||||
|
|||||
| Lema nazional: | |||||
| Inno nazional: Мы, беларусы | |||||
| Capital • Poblazión |
Minsk 1.814.700 |
||||
| Mayor ziudat | Minsk | ||||
| Idiomas ofizials | Belarruso, ruso | ||||
| Forma de gubierno
President
|
Republica semipresidenzialista Aleksandr Lukashenko |
||||
| Independenzia Declarata Reconoxita |
d'a URSS 27 de chulio de 1990 25 d'agosto de 1991 |
||||
| Superfizie • Total Mugas |
Posizión 83º 207.600 km² 3.098 km |
||||
| Poblazión • Total (2006) • Densidat |
Posizión 77º 10.293.011 50 ab./km² |
||||
| PIB (PPA) • Total (2006) • PIB per capita |
Posizión 78º US$ 36.944 millons US$ 3.808 |
||||
| Moneda | Rublo (BYR) | ||||
| Chentilizio | |||||
| Zona oraria • en berano |
UTC+2 UTC+3 |
||||
| Dominio d'Internet | .by | ||||
| Codigo telefonico | +994 |
||||
| Prefixo radiofonico | 4JA-4KZ |
||||
| Codigo ISO | 031 / AZE / AZ | ||||
| Miembro de: ONU, OSCE, CEI. | |||||
A Republica de Belarrusia u Belarrusia ye un país d'Europa.
Contenius |
[editar] Mugas
O territorio de Belarrusia muga en o sentito d'as agullas d'o reloch con Polonia a l'ueste, con Lituania a lo norueste, con una cantonera de Letonia a lo norte, con Rusia a lo norte a a l'este e con Ucraína a lo sur, con as Pauls d'o Pripet como muga natural con esta zaguera republica.
[editar] Poblazión
A mayor parte d'a poblazión ye bielorrusa, con una minoría polaca en estensas zonas de l'ueste muito reduzita dimpués d'a segunda Guerra Mundial, chicotas minorías de lituans e de tartres de Lituania tamién en l'ueste a man d'a muga con Polonia e Lituania, e inmigrants rusos e ucranians, muitos d'ellos benitos en o periodo sobietico.
[editar] Istoria
[editar] Periodo d'entreguerras
Cuan dimpués d’a Reboluzión d’Otubre as potenzias zentrals ocupan amplos territorios en o frent oriental, negozian con o nuebo gobierno ucranián e reconoxen un Estato lituán a lo que conzeden Grodno, Bialystok e Brest-Litovsk. Sin d’embargo o 25 de marzo de 1918 se problamó a republica nazional de Bielorrusia sin garra eco. Os polacos dende 1919 preboron de recuperar as mugas de 1772, estendendo a sobiranía polaca por os países rutenos que enantes yeran d’a Unión Polaco-Lituana. A guerra ruso-polaca conduze en 1920 a que o territorio d’os Bielorrusos quede dibidito en dos por una muga a l’este de Minsk, ratificata por o tratato de Riga o 18 de marzo de 1921.
O renaximiento cultural bielorruso se produze en a decada de 1920 en o costato sobietico d’a muga. A republica sozialista sobietica de Bielurrusia, establita o 1 de chinero de 1919 arredol de Minsk e Bobruisk será una republica costitutiba d’a URSS o 30 d’abiento de 1922 con Rusia, Ucraína e Trascaucasia. Entre 1924 e 1926 s’exampla con Polotsk, Vitevsk, Moguilov e Gomel. Queda una muga fixata entre Rusia e Bielorrusia corresponde a la muga entre Rusia e Polonia enantes de 1772. Por un tiempo se fa ofizial a luenga bielorrusa e se creya una elite intelectual bielorrusa, pero o Stalinismo reprimirá estas espresions e diezmará a clase intelectual.
[editar] Segunda guerra mundial
O Pacto chermano-sobietico de 1939 permite a los sobieticos ocupar a metat ozidental de Bielorrusia, baxo poder polaco. O exerzito royo fa limpiezas etnicas de poblazión polaca. Muitos polacos son deportatos. En 1941 os alemans atacan a la Unión Sobietica e ocupan Bielorrusia. S’organiza una resistenzia partisana que se mantién dica a contraofensiba sobietica de 1944. Os Einsatzgruppen eliminan a poblazión chodiga en a retaguardia d’as linias alemanas.
[editar] Postguerra e tornata a lo comunismo
En 1945 se creya una nueba muga con Polonia basata en a linia Curzon, considerata dende 1919 como muga etnica, encara que no lo beigan asinas os polacos. A Bielorrusia d’a postguerra teneba un menisterio d’Afers Esterios teoricament diferent d’a URSS, e Bielorrusia fa parte o memso que Ucraína d’os fundadors d’a ONU, pero o país dependeba en reyalidat d’a URSS de tot. A presión politica e cultural rusa ye muito fuerte, e por exemplo a meyatos d’a decada de 1980 no i eba garra escuela en Minsk que amostrase Bielorruso. A fins d’esta decada amanixió o Frente Popular Bielorruso. Bielorrusia fue o país més perchudicato por a esferra nucleyar de Chernobil de 1986.
[editar] Independenzia
A independenzia de Bielorrusia ye més resultato d’as zercustanzias que d’a boluntat nazional d’un pueblo que deseye a independenzia. Lo que quereban més os bielorrusos yera a fin d’a echemonía politica d’o Partito Comunista, unas eslezions libres e reparazions por a esferra de Chernobil.
O golpe melitar d’agosto de 1991 en Rusia significó a fin d’a URSS, y o 8 d’abiento de 1991 os presidents de Rusia, Bielorrusia e Ucraína firmoron a fin d’a URSS e a formazión d’a CEI (Comunidat d’Estatos Independients). Dende ixe inte Bielorrusia ha tenito buenas relazions con Rusia.
En setiembre de 1991 a republica prenió o nombre de Belarus en cuenta de Belorosija. Staniskav Chchkevitch esdebinió cabo d’Estato ‘’de facto’’, pero fue destituito e reemplazato en chinero de 1994 por Mietchislav Grib.
| Ex Unión de Republicas Sozialistas Sobieticas (URSS) | |
| Armenia | Azerbaichán | Belarrusia | Cazaquistán | Cheorchia | Estonia | Letonia | Lituania | Moldabia | Quirguisistán | Rusia | Tachiquistán | Turkmenistán | Ucraína | Usbekistán |
| Comunidat d'Estatos Independients (CEI) | |
| Armenia | Azerbaichán | Belarrusia | Cazaquistán | Moldabia | Quirguisistán | Rusia | Tachiquistán | Turkmenistán | Ucraína | Usbekistán |
| Estatos d'Europa |
| Abjasia3 | Albania | Alemaña | Alto Karabakh3 | Andorra | Armenia2 | Austria | Azerbaichán1 | Belarrusia | Belchica | Bosnia e Erzegobina | Bulgaria | Cazaquistán1 | Croazia | Cheorchia1 | Chipre2 | Chipre d'o Norte2, 3 | Chequia | Dinamarca | Eslobaquia | Eslobenia | España1 | Estonia | Finlandia | Franzia1 | Grezia | Islandia | Irlanda | Italia1 | | Kosovo3 | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Lusemburgo | Mazedonia | Malta | Moldabia | Mónegue | Montenegro | Noruega | Ongría | Osetia d'o Sur3 | Países Baxos | Polonia | Portugal | Reino Unito | Rumanía | Rusia1 | San Marino | Serbia | Suezia | Suiza | Transnistria3 | Turquía1 | Ucraína | Ziudat d'o Baticano |
| Dependenzias: Åland | Akrotiri e Dhekelia | Chibraltar | Guernési | Isla de Man | Jèrri |
| 1 Parti d'o suyo territorio ye difuera d'Europa. 2 Se troba en Asia, pero tien relazions istorico-culturals con Europa. 3 Parzialment reconoxito |