Austria

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
Republik Österreich
Bandera de Austria Escudo de Austria
(En detalle) (En detalle)
Lema nazional:
Inno nazional: Land der Berge, Land am Strome
Situazión de Austria
Capital
 • Poblazión
Biena
1.550.123
Mayor ziudat Biena
Idiomas ofizials Alemán1
Forma de gubierno
President
Canziller
Republica federal
Heinz Fischer
Werner Faymann
Formazión
27 de chulio de 1955
Superfizie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posizión 112º
83.858 km²
0%
2.558 km
Poblazión
 • Total (2008)
 • Densidat
Posizión 86º
8.334.325
97 ab./km²
PIB (PPA)
 • Total (2008)
 • PIB per capita
Posizión 26º
US$ 371.219 millons
US$ 44.851
Moneda Euro (€)
Chentilizio
Zona oraria UTC+1
Dominio d'Internet .at
Codigo telefonico ++213
Prefixo radiofonico OEA-OEZ
Codigo ISO 040 / AUT / AT
Miembro de: ONU, UE, OCDE, OSCE, COE
1Son coofizials o eslobeno en Carintia e o croata e l'ongaro en Burgenland.

Austria (en alemán Österreich; nombre ofizial: República de Austria, Republik Österreich) ye un país d'Europa, organizato como una republica federal e miembro d'a Unión Europeya dende 1995. Austria ye situata en Europa Zentral e muga con Alemaña, Republica Checa, Eslobaquia, Ongría, Eslobenia, Italia, Suiza e Liechtenstein.

Os orichens de l'Austria chermanofona se troban en o sieglo IX, cuan os territorios de l'Alta e Baxa Austria estioron cada begata más poblatos. O nombre alemán "Ostarrichi" ye documentato por primera begata en un decumento ofizial de 996 e tien as suyas radizes en os primer milenio a.C. Dende allora la parola s'ha desembolicato dica Österreich.[1]

Austria ye una democrazia representatiba parlamentaria formata nueu estatos federals[2] e ye un d'os seis países europeus que han declarato neutralidat permanent.[2] Austria ye miembro d'as Nazions Unitas dende 1955[3] e dentró en a Unión Europeya en 1995.

Contenius

[editar] Toponímia

O nombre alemán Österreich deriba de l'alemán antigo Ostarrîchi "Territorio de l'Este".[4] A primera forma d'o nombre estió zeltica: norig con o mesmo senificato. Ista parola fue romanizata á noricum. Regio australis e a forma latina Austria son neolochismos d'a Edat Meya.

A desinnazión ofizial ye a Republica d'Austria (en alemán Republik Österreich). Dimpués d'a cayita d'o Imperio austrongaro en 1918 se deziba Estato alemán d'Austria[5] pero dimpués d'o Tratato de Saint-Germain-en-Laye abió de cambeyar o suyo nombre á "Republik Österreich" ("Republica d'Austria"). O nombre "Republik Deutsch-Österreich" se puet trobar en as estampetas e diners de prenzipios d'os años 1920. O nombre se tornó á cambeyar mientres d'o rechimen faxista (dende 1934 dica 1938) á Estato Federal d'Austria (Bundesstaat Österreich), pero tornó á estar o mesmo con a independenzia e a "Segunda Republica Austriaca" (1955 – autualidat).

[editar] Cheografía fesica

Austria ye un país chicot e montañoso, localizato en Europa zentral, entre Alemaña, Italia e Ongría, con una superfizie d'o dople de Suiza. No tien denguna costa maritima; muga con Suiza e Liechtenstein á l'ueste, Alemaña, a Republica Checa e Eslobaquia á lo norte, Ongría á l'este, e Eslobenia e Italia á lo sur. A rechión más ozidental d'o país ye una francha estreita entre Alemaña e Italia, d'entre trenta e dos e sesanta quilometros de longaria. A resta d'Austria, á l'orient, tien una longaria, de norte á sur, de 280 km.

Danubio en Dürnstein

A mayor parti d'o territorio d'Austria se troba aintro d'a sezión oriental d'os Alpes que tienen en ista zona altarias de más de 3.000 metros. As sierras d'Austria s'estendillan d'este á ueste e son deseparatas una de l'atra por amplas bals. As sierras d'o norte encluyen os Alpes de Tirol d'o Nord e os Alpes de Salzburgo. En o zentro, as sierras encluyen o Hohe Tauern, que contiene o Großglockner, o pico más alto d'o país, con 3.797 m.[6] As sierras d'o sur encluyen os Alpes d'o Ötztal, os Alpes de Zillertaler, os Alpes Carnicos, e as montañas de Karawanken. Bi ha, á más d'istas sierras, atras que s'estendillan en a direzión norte-sur.[6]

A poblazión se conzentra en as bals d'os ríos entre os cualos destaca o Danubio, que dentra en Austria por Passau, en a muga con Alemaña; pasando por Linz e Biena, dica Bratislava, en a muga con Eslobaquia. Por a muga con Alemaña plega l'Inn, que pasa por Innsbruck, e tien como afluyent prenzipal o Salzach, que pasa por Salzburgo. O laco Constanza ye o más gran d'o país e forma la muga ozidental con Alemaña e Suiza.

[editar] Organizazión politico-almenistratiba

Se beiga ta más informazión estatos d'Austria.
Estatos d'Austria

Austria ye una republica federal que se dibide en nueu estatos (Bundesländer).

  1. Burgenland Landesflagge.PNG Burgenland
  2. Flag of Carinthia (state).svg Carintia (Kärnten)
  3. Flag of Niederösterreich (state).svg Baxa Austria (Niederösterreich)
  4. Oberösterreich Dienstflagge.PNG Alta Austria (Oberösterreich)
  5. Flag of Salzburg.svg Salzburgo (Salzburg)
  6. Flag of Steiermark (state).svg Estiria (Steiermark)
  7. Tirol Dienstflagge (Variation).png Tirol
  8. Flag of Vorarlberg (state).svg Vorarlberg
  9. Flag of Wien (state).svg Biena (Wien)

[editar] Demografía

A poblazión d'Austria yera en chinero de 2009 de 8.356.707 abitants [7]. A poblazión d'a capital, Biena blinca d'os 1,6 millons[8](2,2 millons encluyendo l'aria metropolitana) estando asinas un cuatreno d'a poblazión total d'o país. Biena ye una ziudat que ofrexe una gran oferta cultura, asinas como una sobrebuena calidat de bida.

En contraste con a capital, a resta de ziudaz no plegan á 1 millón d'abitants: a segunda ziudat más gran ye Graz con bels 250.099 abitants, seguita por Linz (188.968), Salzburgo (150,000), e Innsbruck (117.346). A resta de ziudaz austriacas tienen menos de 100.000 abitants.

O idioma ofizial d'Austria ye l'alemán, parlato por un 88,6% d'a poblazión, seguito por o turco (2,3%), serbio (2,2%), croata (1,6%), ongaro (0,5%) e bosnio (0,4%) [9]. Una important minoría de fablants de eslobeno bibe en os estatos federals austriacos de Carintia e Estiria, estando arredol de 14.000 presonas (seguntes o zenso ofizial austriaco; dica 50.000 seguntes atras fuents no ofizials). En o estato más oriental, Burgenland (d'antis más parti ongara d'o Imperio austrongaro), arredol de 20.000 ziudadans austriacos parlan ongaro e bels 30.000 parlan croata. D'a resta de austriacos que son deszendients de no-austriacos, a mayor parti tienen o suyo orichen en os países mugants, más que más países de l'antigo bloque de l'este. Os ditos "treballadors güespedes" (en alemán Gastarbeiter) e os suyos deszendients, asinas como os refuchiatos d'a guerra de Yugoslabia e atros conflitos, fan tamién parti d'una important minoría en Austria. Dende l'año 1994 os chitans tamién son reconoxitos como una minoría etnica en o país.

Pintura de Biena en a primera metat d'o sieglo XVIII, Canaletto

D'alcuerdo á lo zenso publicato por Statistik Austria en l'año 2001[10] bi eba un total de 710.926 presonas estrancheras bibindo en Austria. D'istas, 124.392 parlaban l'alemán como luenga materna (prenzipalment inmigrants prozedents d'Alemaña, Suiza e a probinzia italiana de Bozen). As siguients nazionalidaz con mayor numero d'abitants en Austria son as prozendets de l'antiga Yugoslabia con 240.863 presonas (estando entre os más numerosos 135.376 serbios e 105.487 crobates); os turcos con 123.417 (d'os cualos 25.155 tienen l'anglés como luenga natiba), os albaneses con 24.446, polacos 17.899, ongaros 14.699, rumanos 12.216, arabes 7.982, eslobenos 6.902 (sin d'encluyir a minoria autoctona), eslobacos 6.891, checos 6.707, persas 5.916, italians 5.677, rusos 5.466, franzeses 5.213, chineses 4.938, españols 4.264 e bulgaros 3.503.

A orografía montañosa d'Austria ha feito que s'aigan dembolicato muitos sozdialeutos de l'alemán. Manimenos, toz os sozdialeutos que se i charran pertenexen á lo dialeuto austro-babaro, de fueras d'o sozdialeuto parlato en o estato federal más ozidental, Vorarlberg, que pertenexe á lo dialeuto alamanico. Bi ha tamién un alemán austriaco estandar con bellas esferenzias respeutibe á l'alemán estandar d'Alemaña.

[editar] Cultura

[editar] Mosica

O pasato d'Austria como potenzia europeya cheneró un ambient cultural que contrebuyó amplament con diferents formas d'arte, entre ellas espezialment á la mosica. Austria estió lo puesto de naxenzia de grans compositors como Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Franz Schubert, Anton Bruckner, Johann Strauss, Sr., Johann Strauss, Jr. e Gustav Mahler asinas como bels miembros d'a Segunda escuela bienesa como Arnold Schoenberg, Anton Webern u Alban Berg.

Biena tenió una espezial importanzia como zentro d'innobazión mosical. Mientres d'os sieglos XVIII e XIX os compositors yeran atrayitos á la ziudat grazias á lo patronache d'os Absburgo, fendo de Biena a capital europeya d'a mosica clasica. En a epoca barroca abió importants enfluyenzias d'os folclors eslabos e ongaros en a mosica austriaca. Compositors d'atras nazionalidaz como Ludwig van Beethoven bibioron a mayor parti d'as suyas bidas en Biena.

L'autual inno nazional austriaco, atribuyito á Mozart, fue esleyito dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, cambeyando-lo por o tradizional inno austriaco, obra de Joseph Haydn.

Austria tamién ha produzito un notable mosico de jazz, o teclista Josef Zawinul. L'artista pop e rock, Falco, internazionalment conoxito en os años 1980 tamién yera austriaco.[11] O batería Thomas Lang naxió en Biena en 1967 e autualment ye reconoxito por a suya abilidat tecnica.

[editar] Referenzias

  1. Brook-Shepherd, Gordon. The Austrians: A thousand-year odyssey. Carroll & Graf Publishers, Inc., 1997. ISBN 0-7867-0520-5.
  2. 2,0 2,1 Introducing Austria: A short history, Johnson, Lonnie; Ariadne Press, 270 Goins Court, Riverside, CA 92507, 1989 ISBN 0-929497-03-1
  3. Jelavich 267
  4. Gwillim, Law, States of Austria, Statoids
  5. Àustria - l'Enciclopèdia: Història: 1918 - 1920
  6. 6,0 6,1 Austria. Land and Resources. MSN Encarta.
  7. Total population - At 1 January" Eurostat. 2009-01-01.
  8. (de) Retrieved on 2009-05-27 "Probezählung 2006 - Bevölkerungszahl 31.10.2006" (PDF). Statistik Austria. 2006-10-31.
  9. Statistik Austria, Die Bevölkerung nach Umgangssprache, Staatsangehörigkei und Geburtsland, pachina 75. PDF
  10. (de) Statistik Austria, Die Bevölkerung nach Umgangssprache, Staatsangehörigkei und Geburtsland
  11. Falco, 2007, VH1


Estatos d'Europa
Abjasia3 | Albania | Alemaña | Alto Karabakh3 | Andorra | Armenia2 | Austria | Azerbaichán1 | Belarrusia | Belchica | Bosnia e Erzegobina | Bulgaria | Cazaquistán1 | Croazia | Cheorchia1 | Chipre2 | Chipre d'o Norte2, 3 | Chequia | Dinamarca | Eslobaquia | Eslobenia | España1 | Estonia | Finlandia | Franzia1 | Grezia | Islandia | Irlanda | Italia1 | | Kosovo3 | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Lusemburgo | Mazedonia | Malta | Moldabia | Mónegue | Montenegro | Noruega | Ongría | Osetia d'o Sur3 | Países Baxos | Polonia | Portugal | Reino Unito | Rumanía | Rusia1 | San Marino | Serbia | Suezia | Suiza | Transnistria3 | Turquía1 | Ucraína | Ziudat d'o Baticano
Dependenzias: Åland | Akrotiri e Dhekelia | Chibraltar | Guernési | Isla de Man | Jèrri
1 Parti d'o suyo territorio ye difuera d'Europa. 2 Se troba en Asia, pero tien relazions istorico-culturals con Europa. 3 Parzialment reconoxito

En atras luengas