Armenia

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Հայաստանի Հանրապետություն
Hayastani Hanrapetut’yun
Bandera d'Armenia Escudo d'Armenia
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Մեկ Ազգ, Մեկ Մշակույթ (Armenio)
Mek Azg, Mek Mshakuyt’
Transcripción: "Una nación, una cultura"
Himno nacional: Mer Hayrenik
Situación d'Armenia
Capital
 • Población
 • Coordenatas
Erevan
1.103.488
40°16'N, 44°34'E
Mayor ciudat Erevan
Idiomas oficials Armenio
Forma de gubierno
President
Republica presidencialista
Serzh Sargsyan
Independencia d'a URSS
23 de setiembre de 1991
Superficie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posición 138º
29.800 km²
4,7%
5.529 km
Población
 • Total (2014)
 • Densidat
 • Densidat
Posición 135º
3.009.800[1]
112 ab./km²
112 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Posición 120º
US$ 7.974 millons
US$ 2.297
Moneda Dram (AMD) = 100 Iouma
Chentilicio armenio/a
Zona horaria
 • en Verano
UTC+4
UTC+5
Dominio d'Internet .am
Codigo telefonico ++374
Prefixo radiofonico EKA-EKZ
Codigo ISO AM / ARM / 051
Miembro de: ONU, OSCE, COE.

Armenia (en armenio Հայաստան, Hayastan, o Հայք Hayq), oficialment Republica d'Armenia, ye un país sin de salita a o mar situato en Eurasia entre a mar Negra y a mar Caspia, en o Caucaso meridional. Muga con Turquía a l'ueste, Cheorchia a lo norte, Azerbaichán a l'este, y Irán. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients.

Historia[editar | editar código]

O 23 de setiembre de 1991 Armenia proclamó a suya independencia d'a URSS, estando a sola republica socialista sovietica que siguió o cauz legal, con un referendum. A lo mes vinient Ter Petrossian fue esleito president d'a Republica.

En ixos primers anyos d'independencia y de descomposición d'a URSS i habió tropas sovieticas que colaboraban en a muga d'Armenia y Azerbaichán en a deportación d'armenios, mientres os armenios de Karabakh yeran en rebelión ubierta y encomenzoron a vencer a los chenocidas azerís a servicio d'a republica d'Azerbaichán, y dimpués a forachitar a los azerís de l'Alto Karabakh, (y a los meskhetas asentatos por os azerís). Os armenios de Karabakh y os armenios d'Azerbaichán refuchiatos en Karabakh consiguioron controlar o 10 % d'Azerbaichán, y creyar un corredor con Armenia. Plegoron a controlar dica a ribera ezquierda de l'Araxes, en a muga con Irán, dica que o exercito iraní intervinió creyando una zona de seguridat de 10 km.

Organización territorial[editar | editar código]

Armenia ye dividita en 11 provincias. Istas se claman marzer (մարզէր) u en a forma singular marz (մարզ) en armenio.

Mapa d'as provincias d'Armenia
  1. Aragatsotn (Արագածոտնի)
  2. Ararat (Արարատի)
  3. Armavir (Արմավիրի)
  4. Geghark'unik' (Գեղարքունիքի)
  5. Kotayk' (Կոտայքի)
  6. Lorri (Լոռու)
  7. Shirak (Շիրակի)
  8. Syunik (Սյունիքի)
  9. Tavush (Տավուշի)
  10. Vayots' Dzor (Վայոց Ձորի)
  11. Erevan (Երևան)

Esporte[editar | editar código]

Os esportes mes populars son a luita, l'halterofilia, o judo, o fútbol, o boxeyo y os esportes d'hibierno, anque l'esporte nacional ye l'aixedrez. En iste esporte Tigran Petrosian estió campión d'o mundo dende 1963 dica 1969, l'equipe d'Armenia tamién estió campión en a Olimpiada d'Ajedrez de 2006.

Se veiga tamién[editar | editar código]


Estatos d'Asia

Afganistán | Arabia Saudí | Armenia1 | Azerbaichán1 | Bahrein | Bangladesh | Bután | Brunei | Cambocha | Cazaquistán1 | Cischordania2 | Coreya d'o Norte | Coreya d'o Sud | Chapón | Cheorchia1 | Republica Popular de China | Republica de China (Taiwan) | Chipre1 | Chordania | Echipto | Emiratos Arabes Unitos | Faixa de Gaza2 | Filipinas | India | Indonesia | Irán | Iraq | Israel | Kirguizistán | Kuwait | Laos | Liban | Malaisia | Maldivas | Mongolia | Myanmar | Nepal | Omán | Pakistán | Qatar | Rusia1 | Singapur | Sri Lanka | Siria | Tachiquistán | Tailandia | Timor Oriental | Turquía1 | Turkmenistán | Uzbekistán | Yemen | Vietnam

Dependencias: Akrotiri y Dhekelia | Hong Kong | Islas Cocos | Isla Christmas | Macau | Territorio Britanico de l'Ocián Indico
1 Perteneix a Europa por razons culturals y historicas, pero cheograficament ye en Asia. 2 Territorios controlatos por Israel y gubernatos por l'Autoridat Palestina.


Estatos d'Europa
Abkhasia3 | Albania | Alemanya | Alto Karabakh3 | Andorra | Armenia2 | Austria | Azerbaichán1 | Belarrusia | Belchica | Bosnia y Herzegovina | Bulgaria | Cazaquistán1 | Croacia | Cheorchia1 | Chipre2 | Chipre d'o Norte2, 3 | Chequia | Dinamarca | Donetsk4 | Eslovaquia | Eslovenia | Espanya1 | Estonia | Finlandia | Francia1 | Grecia | Hongría | Islandia | Irlanda | Italia1 | Kosovo3 | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgo | Macedonia | Malta | Moldavia | Múnegu | Montenegro | Noruega | Osetia d'o Sud3 | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Unito | Rumanía | Rusia1 | San Marino | Serbia | Suecia | Suiza | Transnistria3 | Turquía1 | Ucraína | Vaticano
Dependencias: Åland | Akrotiri y Dhekelia | Chibraltar | Guernési | Isla de Man | Islas Feroe | Jèrri | Svalbard
1 Parti d'o suyo territorio ye difuera d'Europa. 2 Se troba en Asia, pero tien relacions historico-culturals con Europa. 3 Parcialment reconoixito. 4 No reconoixito


Bandera d'a Unión Sobietica Ex Unión de Republicas Socialistas Sovieticas (URSS)
Armenia | Azerbaichán | Belarrusia | Cazaquistán | Cheorchia | Estonia | Letonia | Lituania | Moldavia | Kirguizistán | Rusia | Tachiquistán | Turkmenistán | Ucraína | Uzbekistán


Bandera de la CEI Comunidat d'Estatos Independients (CEI)
Armenia | Azerbaichán | Belarrusia | Cazaquistán | Kirguizistán | Moldavia | Rusia | Tachiquistán | Turkmenistán | Ucraína | Uzbekistán

  1. Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայություն: Servicio d'estadistica d'Armenia.