Ir al contenido

Ortografía de l'aragonés medieval

De Biquipedia

A ortografía de l'aragonés medieval yera pareixida a las ortografías medievals d'as luengas mugants y una continación d'a ortografía d'os textos en latín notarial aragonés, u latín escrito local con elementos romances. Encara que i heba alternancias, yeran caracteristicas y a ortografía se mantenió prou estable dica a descomposición d'a scripta aragonesa a fins d'o sieglo XV.

  • O fonema palatal liquido /l/ se representaba:
    • l: en a mas gran parte d'os casos
    • ll: en palabras que en latín teneban l·l cheminada, a vegadas terminos churidicos cultos: apellación, cancellado, y casos de ultracorrección por confusión con os anteriors (ellectos, carcellería, carcell).
    • ll: en pronombres: ell', aquell.
    • ll: en bels toponimos con sufixo -uelo, -uela: Oriuella, Escoriuella y probablement Ruviellos, que pueden representar imitacions d'a ortografía d'a l·l catalana que se troba en as terminacions -el·la y -il·la.
  • O fonema palatal lateral /ʎ/ yera representau como:
    • li: mulier, milian
    • ly
    • l simpla: Foz la Viela (1279-1280).
    • yll: Val de Coneyllos (sieglo XIII).
    • ll
    • lg: Castelgon, (1141).
  • O fonema palatal nasal /ɲ/ yera representau como:
    • ni: Boltania, Fanianares, Irunia
    • in: Fainanas, Cabainnas, Peinnalen
    • ny: Boltanya, Cabanyas
    • gn: Savignaneco, estagno
    • nn: Irunna, Capannas.
  • O fonema alveolar africau xordo se representaba como c, ç u z.
  • O fonema prepalatal africau xordo yera representau como i, y, g cuan derivaba d'as silabas latinas IA, IO, IU, GE, GI, e por i, y, ch, x en atros casos:
    • Iosa, iuso, iermano, Alfaiaria, Boria.
    • Sancho, Sanxo.
  • O fonema fricativo labiodental sonoro, tamién existent en castellano meridional antigo y valenciano, yera representau como u y como v. Pronto se confundió con o fonema /b/.
  • O fonema oclusivo bilabial sonoro /b/ yera representau como b.
  • O fonema oclusivo velar xordo /k/ yera representau como:
    • c: debant de u, a y o: casera, cubo
    • ch: debant de bocal velar
    • ch: en posición interior: Rochafort, Gaschoniella
    • ch: en posición final: Canyamach, Ornach, Avraych.
    • q: en casos como quenca, baquna.
    • qu: puet estar debant de totas as vocals: cuenqua, chiqua.
    • k: kuarros

Bibliografía

[editar | modificar o codigo]


Gramatica de l'aragonés
Fonetica Accentuación · Apocope · Oclusivas xordas intervocalicas · Cheada · Diftongación debant de Yod · Diftongos · Disimilación · Elisión · Epentesi antihiatica · Esdrúixols · Eufonía · Fonolochía · Hiatos · Metafonia · Metatesi · Protesi velar · Sincope · Sonorización dezaga de liquida ·
Morfolochía Adverbios (Adverbios d'afirmación · Adverbios de dubda · Adverbios espacials · Adverbios espacials deicticos · Adverbios de negación · Adverbios de tiempo · Adverbios de manera · Adverbios de cantidat · Adverbios d'opinión) · Locucions adverbials en aragonés (Locucions adverbials d'afirmación · Locucions adverbials de dubda · Locucions adverbials espacials · Locucions adverbials de negación · Locucions adverbials temporals · Locucions adverbials de manera · Locucions adverbials cuantitativas) · Articlos definius · Articlos indefinius · Chenero · Conchuncions (Adversativas · Copulativas · Coordinativas · Dischuntivas · Completivas · Condicionals · Causals · Concesivas · Consecutivas · Comparativas · Finals · Subordinativas · Temporals)· Adchectivos (Cualificativos · Colors · Chentilicios · Grau comparativo · Grau superlativo · Demostrativos · Exclamativos · Indefinius · Numerals cardinals · Interrogativos · Numerals ordinals · Posesivos) · Numero (Substantivos incontables) · Pronombres (Pronombres demostrativos, Pronombres indefinius, Pronombres relativos · Pronombres personals · Pronombres adverbials: pronombre adverbial en/ne, pronombre adverbial i/bi/ie) · Infixo · Prefixo (Prefixos cultos) · Sufixo (Sufixos cultos) · Preposicions · Locucions prepositivas · Verbos (Verbos auxiliars · Verbos de movimiento · Verbos pronominals · Verbos frecuentativos) · Conchugación verbal (Primera conchugación · Segunda conchugación en aragonés · Tercera conchugación en aragonés · Conchugacions incoativas · Conchugación incoativa de verbos acabaus en -eixer · Conchugación incoativa de verbos acabaus en -ir · Verbos irregulars · Modo indicativo · Modo subchuntivo · Modo imperativo · Tiempos verbals · Verbo estar-ser · Verbo haber) · Locucions verbals · Perifrasis verbals
Sintaxi Concordancia · Estilo directo · Estilo indirecto · Negación · Sintagma adchectival · Sintagma nominal · Sintagma verbal · Complemento de rechimen verbal · Orden de pronombres · Combinacions de pronombres febles en aragonés · Voz pasiva · Oracions con infinitivo · Oracions de relativo · Oracions completivas · Oracions temporals · Oracions causals · Oracions finals · Oracions consecutivas · Oracions concesivas · Oracions condicionals · Oracions comparativas · Oracions impersonals
Lexicolochía Adchectivación · Anglicismos · Arabismos · Basquismos · Castellanismos · Catalanismos · Celtismos · Chermanismos · Cultismos · Fitonimia · Galicismos · Goticismos · Helenismos · Italianismos · Leyonesismos · Lusismos · Miconimia · Mozarabismos · Neerlandismos · Nominalización · Occitanismos · Persismos · Semicultismos · Superstrato francico · Toponimia (Hidronimia · Odonimia · Oiconimia · Oronimia) · Tudesquismos · Turquismos · Zoonimia
Ortografía Ortografía medieval · ACAR · Uesca · SLA
Iste articlo ye un borrador. Enamplando-lo aduyarás a amillorar a Biquipedia.