Republica Popular de China
De Biquipedia
| 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó |
|||||
|
|||||
| Lema nazional: | |||||
| Inno nazional: Yìyǒngjūn Jìnxíngqú | |||||
| Capital • Poblazión |
Pequín 17.430.000 |
||||
| Mayor ziudat | Pequín | ||||
| Idiomas ofizials | Chinés mandarín1 | ||||
| Forma de gubierno
President
Primer ministro |
Republica sozialista Hu Jintao Wen Jiabao |
||||
| Establimiento Guerra Zebil China |
1 d'otubre de 1949 |
||||
| Superfizie • Total • % augua Mugas |
Posizión 4º 9.596.960 km² 2,8% 22.117 km |
||||
| Poblazión • Total (2006) • Densidat |
Posizión 1º 1.313.973.713 136,12 ab./km² |
||||
| PIB (PPA) • Total (2008) • PIB per capita |
Posizión 4º US$ 4.421.619 millons US$ 3.189 |
||||
| Moneda | Renminbi (CNY) | ||||
| Chentilizio | chinés/a | ||||
| Zona oraria | UTC+8 | ||||
| Dominio d'Internet | .cn | ||||
| Codigo telefonico | +86 |
||||
| Prefixo radiofonico | 3HA-3UZ |
||||
| Codigo ISO | 156/CHN/CN | ||||
| Miembro de: ONU, APEC | |||||
| 1 O pǔtōnghuà ye o estandar ofizial charrato, fueras de en Hong Kong e Macau á on que s'emplega tamién o cantonés. O chinés mandarín ye co-ofizial con l'anglés en Hong Kong e con o portugués en Macau. En rechions minoritarias, o chinés mandarín ye co-ofizial con luengas minoritarias como l'uigur, mongol e o tibetano. | |||||
A Republica Popular de China (en chinés 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) ye un país situato en l'este d' Asia, o cuatreno más gran d'o mundo en cuanto á amplaria territorial.
A suya poblazión ye de 1.325.992.000 abitants (estimazión de 2008) en una superfizie de 9.596.960 km², con una densidat de poblazión de 138 ab/km². Ye o país con mayor numero d'abitans d'o mundo.
As ziudaz más importans son Pequín (a capital), Xangai, e Hong Kong, totas con más de 10 millons d'abitans, e bi ha arredol de 40 ziudaz de más d'1 millón.
Contenius |
[editar] Cheografía fesica
A Republica Popular de China (RPCh) ye o segundo país más amplo d'Asia, dimpués de Rusia, e o terzero u cuatreno más gran d'o mundo. No se puet calcular prou bien a suya superfizie debito á las disputas territorials entre China e a India, en concreto Askai Chin e Trans-Karakoram, e tamién os diferents metodos emplegatos ta calcular a superfizie d'os Estatos Unitos fan que pueda estar cualsiquiera d'istos dos o terzer país más amplo. China tien mugas con 14 países: Afganistán, Bietnam, Bután, Cazaquistán, Coreya d'o Norte, India, Laos, Mongolia, Myanmar, Nepal, Pakistán (en el territori desputato por a India d'o Caxmir), Quirguisistán, Rusia e Tachikistán. Tamién muga con a mar Amariella, a mar de China Oriental e a mar de China Meridional.
Debito á la suya amplaria territorial bi ha una ripa de paisaches e zonas climaticas en China. Á l'este, á lo largo d'a costa d'a mar Amariella e d'a mar d'a China Oriental, bi ha planas alubials con una alta densidat de poblazión. A zona costera d'a mar d'a China Meridional ye más montañosa e á lo sur de China domina a orografía de chicotas sierras. En o zentro de l'aria oriental bi son os deltas d'os ríos más grans: o rió Amariello e o Yangtze. Atros ríos importants son o Río d'as Perlas, o Mekong, o Brahmputra, l'Amur, o Huai He e o Xi Jiang.
Á l'ueste mandan as grans cordeleras, más que más o Himalaya, a mayor altaria d'a cuala ye o mont Everest, e os altiplans que carauterizan a mayor parti d'o paisache arido d'os disirtos d'o Takla-Makan e o Gobi. Debito á la sequera e as prauticas agricolas perchudizials, as tormentas d'arena son comunas mientres d'a primabera. A espansión d'o disierto de Gobi ye a causa prenzipal d'istas tormentas que afeuten á lo noreste chinés, e encluso á Coreya e Chapón.
Encara que s'han aprobatas politicas e regulazions ambientals dende 1979, o meyo ambient en a China contina deteriorando-se, ya que muito á sobent se mira más por o desembolique economico que por o meyo ambient. Á más, encara que China ha ratificato lo Protocolo de Kyoto, como país en bías de desarrollo no tien denguna limitazión á las suyas emisions de diocsido de carbonio. Debito á la suya rapeda industrializazión, China se ye combertindo en un d'os emisors más grans de gases de carbonio que contribuyen á lo escalfamiento global.
[editar] Estrutura politica
A Republica Popular China tien un sistema politico unipartidista, con predominanzia d'o Partito Comunista Chinés, sistema de tipo autoritario e restritibo con as libertaz como a libertat d'espresión, a libertat d'asoziazión u a libertat de reunión. Dende os años 1970, sin d'embargo, o rechimen chinés ha feito una chicota eboluzión, encara que con muitos prozesos imbolutibos.
Asinas, en 1982 se proclamó una nueba Constituzión, que dá o poder lechislatibo á o Congreso Nazional Popular de China, formato por 3.000 miembros, eslechitos indreitament por os diferents nibels almenistratibos chineses, con un mandato d'una durazión de 5 añadas; bi ha un Comité Permanent. O poder executibo ye d'un Consello de Gubierno formato por un president de Gubierno e os suyos menistros, e por un president de China. Sin d'embargo, a propia Constituzión reconoxe e asegura la predominanzia d'o Partito Comunista Chinés, que ye quien nombra á los candidatos á ocupar os cargos politicos en o país.
[editar] Organizazión politico-almenistratiba
Articlo prenzipal: Organizazión politico-almenistratiba de China
A Republica Popular China se dibide ofizialmente en tres nibels:
- A nibel probinzial o país se dibide en 23 probinzias, 5 rechions autonomas, 4 monezipios baxo churisdizión zentral[1] (u monezipalidaz), e 2 rechions almenistratibas espezials.
- A nibel de destritos, as probinzias e rechions autonomas se dibiden en prefeuturas autonomas, destritos, destritos autonomos e ziudaz;
- A nibel cantonal, os destritos e destritos autonomos se reparten en cantons, cantons de minorías etnicas e poblatos.
Asinas os nibels probinzial, destrito e cantonal se flecsibilizan ta adaptar-se á las particularidaz etnicas u economicas d'o territorio: as rechions autonomas, prefeuturas autonomas e destritos autonomos son dibisions de 1er u 2º nibel abitatas por as 55 etnias minoritarias que tienen a suya propia autonomía ta fer lais espezificas. As monezipalidaz de Pequín, Tianjin, Xangai e Chongqing encluyen belunas d'as mayors ziudaz d'o mundo e son baxo almenistrazión dreita. Á la fin, as antigas colonias europeyas de Hong Kong e Macao mantienen una gran autonomía como rechions almenistratibas espezials, conserbando o suyo propio sistema economico e chudizial, á más de muitas carauteristicas propias d'estatos independients, como a suya propia moneda, dominio d'Internet, prefixo telefonico, bandera, etz. Baxo iste modelo Taiwán se considera una d'as 23 probinzias d'a Republica Popular China, encara que en la prautica la isla ye independient, e se troba almenistrata por o rechimen d'a Republica de China dende a fin d'a Guerra Zebil de 1949.
| Dibisions de nibel probinzial | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Probinzias | |||||||||
| Anhui | 安徽 | Hainan | 海南 | Hunan | 湖南 | Qinghai | 青海 | Taiwán | 台湾 |
| Fujian | 福建 | Hebei | 河北 | Jiangsu | 江苏 | Shaanxi | 陕西 | Yunnan | 云南 |
| Gansu | 甘肃 | Heilongjiang | 黑龙江 | Jiangxi | 江西 | Shandong | 山东 | Zhejiang | 浙江 |
| Guangdong | 广东 | Henan | 河南 | Jilin | 吉林 | Shanxi | 山西 | ||
| Guizhou | 贵州 | Hubei | 湖北 | Liaoning | 辽宁 | Sichuan | 四川 | ||
| Rechions autonomas | |||||||||
| Guangxi | 广西 | Mongolia Int. | 内蒙古 | Ningxia | 宁夏 | Xinjiang | 新疆 | Tíbet | 西藏 |
| Monezipalidaz | |||||||||
| Pekín | 北京 | Chongqing | 重庆 | Shanghái | 上海 | Tianjin | 天津 | ||
| Rechions Almenistratibas Espezials | |||||||||
| Hong Kong | 香港 | Macao | 澳门 | ||||||
[editar] Desputas territorials
Á más de reclamar o territorio d'a Republica de China, a Republica Popular de China tien bellas desputas territorials con atras nazions:
- Aksai Chin, un territorio almenistrato por China e reclamato por a India.
- Arunachal Pradesh (u Tibet d'o Sur), almenistrato por a India e reclamato por China.
- Islas en a Mar d'a China:
- Islas Paracel, almenistratas por China e reclamatas por a Republica de China e Bietnam.
- Islas Spratley, reclamatas por a Republica Popular de China, a Republica de China e Bietnam. Á más, parti d'istas islas ye reclamata por Malaisia, Filipinas e Brunei.
- Islas de Senkaku e Diaoyu, reclamatas por a Republica Popular de China e a Republica de China.
[editar] Referenzias
[editar] Enrastres esternos
| Estatos d'Asia |
|
Afganistán | Arabia Saudí | Armenia1 | Azerbaichán1 | Bahrein | Bangladesh | Bietnam | Bután | Brunei | Cambocha | Cazaquistán1 | Coreya d'o Norte | Coreya d'o Sur | Chapón | Republica Popular de China | Republica de China (Taiwan)2 | Chipre1 | Chordania | Echipto | Emiratos Arabes Unitos | Faxa de Gaza3 | Filipinas | Cheorchia1 | India | Indonesia | Irán | Iraq | Israel | Kuwait | Laos | Libano | Malaisia | Maldibas | Mongolia | Myanmar | Nepal | Omán | Pakistán | Qatar | Quirguisistán | Rusia1 | Singapur | Sri Lanka | Siria | Tachiquistán | Tailandia | Timor Oriental | Turquía1 | Turkmenistán | Usbekistán | Yemen | Zischordania3 |
| 1. Perteneix á Europa por razons culturals e istoricas, anque ye situato cheograficament en Asia
2. Se beiga Estatus politico de Taiwán 3. Territorios controlatos por Israel e gubernatos por l'Autoridat Palestina. |
| Entidaz espezials: Hong Kong | Macau |