India

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Articlo d'os 1000
भारत गणराज्य
Bhārat Gaṇarājya
Bandera de India Escudo de India
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: "Satiam eva jâyate"
(en idioma sanscrito; "A verdat ciertament trunfa")
Himno nacional: Jana-gana-mana
Situación de India
Capital
 • Población
Nueva Delhi
321.883
Mayor ciudat Bombai
Idiomas oficials Indi, anglés y atras 21 luengas
Forma de gubierno Republica parlamentaria
Pranab Mukherjee
Manmohan Singh
Independencia
Declarata
d'o Imperio Britanico
15 d'agosto de 1947
Superficie
 • Total
 • % augua
Mugas
Posición 7º
3.287.590 km²
9,5%
14.103
Población
 • Total (2008)
 • Densidat
 • Densidat
Posición 2º
1.147.995.900
318 ab./km²
318 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Posición 12º
US$ 886.867 millons
US$ 797
Moneda Rupia (INR)
Chentilicio Indián/indiana
Zona horaria UTC+5,30
Dominio d'Internet .in
Codigo telefonico +91
Prefixo radiofonico ATA-AWZ / VTA-VWZ / 8TA-8YZ
Codigo ISO 356 / IND / IN
Miembro de: SAARC, Commonwealth, ONU

India, u oficialment a Republica d'a India (en indi भारत गणराज्य Bhārat Gaṇarājya) ye un país situato a lo sud d'Asia. Ye o sieteno país más gran d'o mundo (3.287.590 km²) y o segundo con mayor población (1.147.995.900 d'habitants). Rodiato por l'Ocián Indico por o sud, a Mar Arabica a l'ueste y o Golfo de Bengala a l'este, India tien una linia de costa de 7.517 km.[1] Muga a l'ueste con Pakistán,[2] a lo norte y nordeste con Nepal, China y Bután, y a l'este con Bangladesh y Myanmar. Amanatos a las suyas costas d'o sud en l'Ocián Indico se troban as islas Maldivas y Sri Lanka.

Cuna d'a Cevilización d'a val de l'Indo y rechión de rotas historicas y grans imperios, o subcontinent indio fue conoixito mientres gran parti d'a suya historia por a suya riqueza comercial y cultural.[3] Quatre d'as prencipals relichions, hinduismo, budismo, chainismo y sikhismo s'orichinoron astí, mientres que o zoroastrianismo, o chudaísmo, o cristianismo y l'islam bi plegoron en o primer milenio d'a nuestra era, enamplando a diversidat cultural d'a rechión. Gradualment anexionata por a Companyía Britanica d'as Indias Orientals dende primerias d'o sieglo XVIII y colonizata por o Reino Unito dende meyatos d'os sieglo XIX ta esdevenir una colonia dita Raj britanico, India esdevenió una nación independient en 1947 dimpués d'una intensa luita por a independencia maracata por una resistencia no-violenta,[4] dirichita por Mohandas Karamchand Gandhi.

India ye una republica dividita en 28 estatos y 7 territorios con un sistema de democracia parlamentaria (Republica parlamentaria democratica), estando o pais democratico con mayor numero d'habitants. Ye a dotzena economía más gran d'o mundo y a quatrena seguntes o endice de paridat de poder alquisitivo. Una serie de reformas economicas feitas dende 1991 han transformato lo país en una d'as economías con mayor tasa de creiximiento;[5] manimenos, encara bi ha uns nivels prou altos de pobreza,[6] analfabetismo, malautías y malnutrición. O suyo actual president ye APJ Abdul Kalam, y o suyo primer menistro ye Manmohan Singh. A capital d'o país se troba en Nueva Delhi, encara que a suya mayor ciudat seguntes o numero d'os suyos habitants ye Bombai. Fa parte d'a Commonwealth y tamién de l'Organización d'as Nacions Unitas.

Os idiomas oficials d'o país son l'indi, l'anglés y atras 21 luengas mas.

Etimolochía[editar | editar código]

O toponimo India ye un derivau de Indus, que dimana d'a parola Hindu d'o persa antigo, preso d'o sanscrito Sindhu, que ye a denominación historica d'o río Indo. Os griegos antigos se referiban a los indians como Indoi (Ινδοί), que traduce chent d'o Indo, pueblo d'o Indo. O termin Hindostán se referiba en persa enantes de 1947 a lo territorio constituito por os actuals Pakistán y India.

En textos medievals aragoneses se refieren a esta tierra como India, pero en o Manuscrito alchamiau d'Urreya de Xalón escriben Alhindi:

i a los grandes turkos i a los rreyes de Alhindi, i entraré a las tierras de Assin

Población por etnias y nacionalidatz[editar | editar código]

En a India bi ha muitos pueblos presents, con identidatz y orichens diferents. A mes gran part d'os pueblos d'a India perteneixen a 3 familias lingüisticas: munda, dravidica y indoaria. Os dravidas dominan en o Deccán, os munda en o centro-ueste y os indoarios en as compleganzas d'o Indo y o Gangas. En l'aria mugant con o Tíbet y Birmania bi ha pueblos d'a familia sino-tibetana relacionaus con os tibetans.

Población por relichions[editar | editar código]

A mes gran part d'a población son seguidors d'o hinduismo, evolución d'o brahmanismo y d'o vedismo indoario, y una d'as grans relichions politeístas actuals.

Bi ha muita población musulmana, y encara que constituyen una minoría en a India, bi ha més millons de musulmans indians que en muitos países de mayoría musulmana. O sikhismo ye una relichión sincretica entre o hinduísmo y o Islam.

Relichions con menos seguidors son o chainismo y budismo, que apareixioron en a India pero que no podioron fer-sen mayoritarias, y ciertas relichions d'orichen forano como o zoroastrismo d'os parsis, o cristianismo y o chudaísmo.

Historia[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Historia d'a Indiaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

Protohistoria y prehistoria[editar | editar código]

Os mas antigos asentamientos humans d'a India se troban en Bhimbetka, en l'actual estato de Madhya Pradesh, estando bells abrigos rocosos d'a Edat de Piedra. A primera presencia permanent de pobladors en un puesto ye de fa 9.000 anyadas y, seguntes l'Antropolochía, yeran lugars habitatos por os ditos negritos. Dimpués fa o suyo desembolique una civilización abanzata, conoixita como Civilización d'a val d'o Indo, que floreixió mientres os sieglos XIX aC-XVI aC, que seguntes os historiadors peteneixeban a poblacions dravidianas.

A Civilización d'a val d'o Indo remató quan plegoron a o subcontinent indio as primeras poblacions nomadas procedents d'Asia Central de tipo indoeuropeu, que se desplegoron por o norte d'a India, establindo-ie a Cultura vedica. Ista teoría no ye compartita por totz os historiadors, ya que una parti fan constar a existencia d'elementos de continidat entre la Civilización d'a val d'o Indo y a Cultura vedica y creyen que en realidat os invasors nomás facioron que imponer a suya luenga (o sanscrito), a suya estructura social y as suyas creyencias relichiosas, y que sindembargo adoptoron a mayor parte d'os elementos culturals que hi troboron, que yeran más abanzatos que los suyos propios.

Ocupación aquemenida y helenistica[editar | editar código]

En o sieglo VI aC gran part d'a compleganza de l'Indo fa part d'o Imperio Aquemenida. Os territorios indians constituirán adintro d'este imperio a ventena satrapía. Dimpués de conquerir as satrapías de Bactria y Sogdiana o rei de Macedonia Aleixandre lo Gran encomienza a ocupar a ventena satrapía dende verano de l'anyo 327 aC. Venció a los guerrers assakenoi (tribus montanyesas asvakas) y fació pactos con rei Omphi de Taxila. Esto li permitió de trescruzar lo río Indo en l'anyo 326 aC y luitar contra lo rei Poros de Punchab, que fue esconfito pero a qui dimpués li retornó o suyo reino.[7]. Plutarco parla d'una entrevista en Punchab entre Aleixandre lo Gran y Sandrocottos u Chandragupta, un cheneral que dimpués creyaría a Dinastía Maurya. Dimpués de dominar o Punchab Aleixandre trescruzó o río Ravi pa entrar en a compleganza d'o río Gangas, pero gran part d'o suyo exercito se niega a continar y Aleixandre se vei obligau a tornar-se-ne a l'ueste aproveitando o curso d'o río Indo. Arriban en o Delta de l'Indo en l'anyo 325 aC con muitas perdugas por as malautías y os ataques d'os indians. En a historiografía indiana Aleixandre o Gran ye dito simplement Alikasuddara, considerau como un d'os primers barbaros que devastoron o suyo mundo, comparable a Tamerlán.[7] En l'anyo 323 aC Seleuco Nicator, un d'os chenerals d'Aleixandre luita contra os Maurya en as planas de l'Indo. Enta l'anyo 305 aC Seleuco Nicator fixa a muga con o dominio indián d'os Maurya en o Hindu Kush.[8]

O Imperio Maurya[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Dinastía Mauryaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

O reino de Mágadha, en a compleganza baixa d'o río Gangas, se fació poderoso en os sieglos V y IV. Enta l'anyo 320 aC o cheneral Chandragupta prenió o poder y fundó a dinastía Maurya, que forachitó a los greco-macedons d'a compleganza de l'Indo. Chandragupta fue succediu por Bindusara en l'anyo 301, que feba campanyas en o norte d'o Deccán. En l'anyo 269 Bindusara fue succediu por Ashoka, con qui os Maurya plegoron a lo suyo apocheu y que consiquió conquerir quasi tota a Peninsula Indostanica. Ashoka se convirtió a lo budismo y en fació a relichión d'estato. A la muerte d'Ashoka os Maurya entran en decadencia y se produce una fragmentación territorial. O zaguer Maurya muere en l'anyo 180 aC. Se producen invasions de pueblos orichinarios d'Asia Central y l'actual Afganistán como os greco-bactrians, os saces y os tocarios u yuezhi.

Estatos dravidicos[editar | editar código]

En tiempos d'Ashoka bi heba tres reinos conoixius en o sud d'a India: Chola, Pandya y Chera, a on se cautivaba o roz, bi heba comercio maritimo y se parlaba tamil. Estos estatos continarán existindo en o sieglo I. Entre as compleganzas d'o Narmada y Godávari se desembolican os Andhra, que parlaban telugu y que teneban un estato propio poderoso en o sieglo I que dominará o centro d'o Deccán en o sieglo II, pa esminglanar-se en o sieglo III.

Invasions de greco-bactrians, saces y tocarios[editar | editar código]

Entre 190 aC y 180 aC os griegos de Bactria conquirioron o norte d'a plana de l'Indo. Os griegos fuoron dimpués sustituitos en o norueste d'a India por os saces, y a meyaus d'o sieglo I por os yuezhi, que conquieren o norueste y part d'a compleganza d'o Gangas creyando o Imperio Kushan. Os saces emigran a l'actual Rachastán. O Imperio Kushan plega a lo suyo apocheu a fins d'o sieglo I y principios d'o sieglo II con Kanishka y teneban a capital en Pesawar. En o Imperio Kushan se desembolica l'arte greco-budista. Dimpués de l'apocheu os yuezhi van perdendo territorio, desapareixendo os estatos yuezhi en o sieglo IV.

Imperio Gupta[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Imperio Guptaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

O Imperio Gupta yera gobernato por a dinastía homonima y estió o segundo imperio d'a India con una duración dende l'anyo 320 dica a segunda metat d'o sieglo V con una succesión ininterrumpita de pais y fillos. Os Gupta estioron politicos brillants, liberals, permisivos y mecenas culturals. Muitas dinastías indias lis atorgaban muito respeto por estar descendients d'a princesa Kumara Devi, princesa divinizata d'a dinastía Lichavi feito que lis dió lechitimidat en o poder. A traza d'estar d'os gupta cambeoron a imachen de l'aristocracia debant d'o pueblo, fendo olvidar o recuerdo d'o guerrero ario, d'a casta Kchatrya pa esdevenir una cort con un sistema liberal de gobierno, aimant d'a cultura y o buen arte, y con o yoga como disciplina corporal en cuenta d'a caza u as artes marcials. A chusticia yera relaxata pero i heba una fuerte hierarquía social con castas.

Se sape poco sobre l'orichen d'os Gupta, que en as suyas cronicas no se remonta que a l'anyo 240, quan o prencipe Shri Gupta gobernaba un clan en Magadha, en a redolada de Pataliputra. Lo succede Ghatotkacha en l'anyo 280, y en o suyo reinato o prencipe Pataliputra Chandragupta aplega unos exercitos indians enta l'anyo 300 y los adreza contra os invasors Kushana (tocarios) con exito. O 26 de febrero de l'anyo 320 instaura a dinastía imperial dita Gupta, esdevenindo-ne o primer emperador. O nombre Gupta ye una composición d'os toponimos d'os dos reinos hindús: Magadha (cuenca d'o Gangas, l'orichen presunto de Chandragupta) y Gandhara (cuenca de l'Indo). Encara que adorador d'o dios Visnú, (y hinduista), respeta o budismo oficial d'a India d'ixos tiempos. Yera casato con a princesa Kumara Devi, princesa divinizata d'a dinastía Lichavi, y esto li daba lechitimidat en o poder a éll y a totz os descendients, d'una traza que beluns d'os suyos descendients podioron consagrar-sen con o sacrificio d'o caballo.

Samudragupta fue consagrato con o sacrificio d'o caballo. Conquiere l'ueste d'a Cuenca d'o Gangas, estendilló os suyos territorios anexionando tot Uttar Pradesh, Madhya Pradesh y Bengala, y imposó un vasallache a lo norueste d'a India. Tamién adreza campanyas ta o Decán. En as monedas conmemorativas d'a suya victoria se lei a inscripción sanscrita:

Tamién estió un gran letrato y musico, (bi ha monedas que lo representan tanyendo l'harpa). Se casó con a princesa Datta Devi, talment atra Lichavi.

Chandragupta II yera casato con una princesa Vakataka y hereda o Imperio Gupta dimpués d'asasinar a lo suyo chirmán Ramagupta prenendo-li a muller con a categoría de segunda muller. Gracias a las alianzas matrimonials con os Vakataka podió estender o comercio ta la costa occidental. Derrotó a los satrapas de l'ueste (Ditos shaka) y consigue ubrir una frontera a la mar d'Omán, ocupando Rachastán y Gucharat. Por o norte consolidó un tranquilo dominio Gupta dica Afganistán. Chandragupta II cambeó a cort dende Pataliputra ta Ujjain (Maddya Pradesh), millor enfilata pa o comercio. Esta ciudat esdevién una fita pa as caravanas que dende o sud y as costas puyan ta o norte pa plegar a la Rota d'a Seda en una zona ya pacificata. Pataliputra contina estando a capital d'o Gangas y yera plena de vida quan la visitó o pelegrín chino Faxian entre l'anyo 401 y 410. Con Chandragupta i heba un rolde de celebres artistas que actuoron en as nueu choyas literarias. Yera entusiasta d'a cultura aquemenida y se fació retratar en as monedas barallando-se con un lión.

Kumaragupta I celebró o sacrificio d'o caballo como Samudragupta reina en paz con un imperio intacto enantes que os hunnos blancos esdeviengan una amenaza en as mugas d'o norte, desestabilizando a zona d'a Rota d'a Seda. Kumaragupta morió en una batalla contra os hunnos, pero as suyas 40 anyatas de reinato se consideran o maximo explendor d'a cultura Gupta. Estió amigo presonal de Kalidasa, y amés estió un gran poeta y mecenas de totas as artes.

A epoca d'os Gupta estió una epoca de culminación cultural en o periodo conoixito como India Clasica que duró dica o sieglo VIII. O hinduismo plegó alavez dica una forma quasi definitiva, estando auspiciato por o poder imperial, encara que bi ha muita tolerancia relichiosa. O budismo encara ye en florata, encara que bells budistas tornan a las radices hinduistas dixando-lo. Se desembolica una literatura profana en luenga sanscrita con Kalidasa como representant.

O modelo d'os Gupta fue imitato por as cortz locals, y tamién alochaban en os palacios a los autors celebres de l'inte. As prencipals ciudatz esdevinioron centros d'irradiación artistica, con biblioteca y tallers d'obras d'arte. Amés d'estar mecenas bells gupta estioron artistas. Mandoron analizar y catalogar textos antigos, amés de completar y replegar coleccions literarias. Gracias a esto se conservan muitas obras literarias indias dica huei. O idioma oficial d'o imperio Gupta estió o sanscrito, que encara que no yera una luenga parlata yera en a suya mayor florata literaria, con cautivo d'os cheners teatro y cuento.

As matematicas abanzoron dica fins d'o sieglo V quan Aryabhta inventó o zero y o sistema decimal y achustó o valor exacto d'o numero Pi. Os primers arabes musulmans que contactoron con a India diciban a las matematicas "arte indio", indisat.

Bi habió descubrimientos astronomicos como que a tierra chira arredol d'o suyo eixe, o a explicación d'os eclixes de sol y de luna. En quimica consiguioron fundir a columna u stambha de fierro, feito que asombró a los invasors islamicos, que la trasladoron en o sieglo XI ta Delhi, on encara la trobamos. Bi habió progresos en medicina, y por eixemplo Susruta en o sieglo IV ixemenó a practica d'a disección.

Os prencipes Gupta donoron muitos diners a la construción y mantenimiento d'os hespitals gratuitos, ganando-sen a confianza de bells subditos.

Os gupta consiguioron tener comunicación y comercio con culturas de muito luent como a romana y la China.

Quan os Gupta plegoron a lo poder a India yera mayoritariament budista y os comerciants teneban o poder economico. Os budistas consentiban a puyata d'atras relichions y se contentaban con tener o tracto favorable que teneban con atras dinastías. Encara que hinduistas, os Gupta veyeban en o budismo yera una ferramienta pa reforzar o comercio exterior, y s'interesaban en a suya teoría filosofica, plegando a fundar universidatz como a de Nalanda en as que o budismo esdevién pura metafesica.

A tendencia intelectual d'o budismo fa que pierda ferbor popular y la chent se decante por o hinduismo. Encara que a teoría d'o Dharma budista siga considerando-se dimpués d'os Gupta como bella cosa important en os estudeos filosoficos, o budismo como relichión en a India d'o sieglo VI pasará por un tiempo d'agonía, desaparición, no sobrevivindo que en atros países, desapareixendo de tot en a India entre os sieglos VI y VII.

O Buda de Sarnath ye una imachen d'o culto d'o suyo fundador que reflecta a intelectualización d'o budismo. O estilo Gupta de Sarnath, planteya un Buda metafisico, abstracto, aterrenal, pétrio y distant d'o fiel. Un purismo riguroso volumetrico trasforma as partz d'o cuerpo humán en esferas, cilindros, piramides, ecetra.. Encara que o estilo de Sarnath ye més coderent con a dotrina budista, no impresiona a la masa popular, que ye atraita cada vegata més as representacions vitals d'os dioses hindús, plens de vida y con aspecto principesco.

O induismo amanix como una nueva forma de brahmanismo, y esta nueva fase en a evolución relichiosa puya a una categoría superior totz ixos cultos populars que o budismo heba sozterrato, por o cauz d'a devoción (bhakti) lis atorga una consistencia doctrinal mayor. Totz estos cultos populars se basan en una literatura mitolochica que os Gupta han preservato en sanscrito que dimpués traducen a lo idioma hindí mayoritario y por ixo o sistema socio-relichioso se dicirá Hinduismo.

O cambeo social fa que a los Gupta no los valoren u teman como guerrers, d'una traza que agora los valorarán como protectors d'a tradición. Os nobles hindús rescatan a los brahmans de l'olvido y los puyan de nuevo como casta superior y os brahmans lechitiman a los prencipes como descendients d'os heroes miticos. Brahmans y nobles miran o refirme popular puyando de categoría os cultos que enantes yeran desvalorizatos u prohibitos.

A economía influye tamién en este cambeo. En o sieglo IV os comerciants yeran en a suya mayoría budistas y aumentan as suyas riquezas, mantenendo-se como clase social important, (encara que no como casta). En o sieglo V a inestabilidat en a Rota d'a Seda y as invasions unas fan que s'arruinen de tot. O cambeo social que cherminó en o periodo Gupta tendrá una florata en periodos posteriors (en o Renaiximiento Hindú). Dimpués d'os Gupta ya no i habrá una clase mercantil poderosa d'orichen hindú, y o suyo puesto será ocupato en diferents epocas por chainos, musulmans y parsis.

O triunfo d'o hinduismo ye representato por o culto a Vishnu y os primers templos edificatos. A divulgación de l'antiga literatura estendilló o culto a Vishnu. Dica ixe inte Vishnu yera considerato a ación preservadora de Brahma (Siva en ye a destructora), pero a tradición popular li dio o papel protagonista en as dos epopeyas d'o Mahabharata y d'o Ramayana, on Krishna y Rama son avatars de Vishnu. En l'arte Gupta as representacions de Vishnu son terrenals y aristocraticas. As devocions locals transforman as enerchías femeninas d'o dios en a suya muller Laksmi, diosa d'a belleza y riqueza. Amés de Krishna y Rama amaneixen atros avatars como a sierpre Ananta ("infinito") sobre a que descansa o dios y l'aliga Garuda ("parabra valorata"), que lo transporta a totas partz.

As primeras construccions en piedra d'a India son os templos de Deogarh, Sanchi, Ter, Cherzarla y Aihole. En os porches d'o templo de Deogarh ye representato Vishnu. Son templos més chicotz y con menos decoración que os templos chigants posteriors, son concebitos como a casa d'o dios en a tierra y o suyo proceso constructivo amaneix detallato en os manuals d'arquitectura sagrata, os Vastu-Sastras.

A invasión hunna[editar | editar código]

Os hunnos blancos, tamién conoixitos como heftalitas s'imposan en Asia Central en a primera metat d'o sieglo V. Conquieren Bactria y adrezan incursions ta lo norueste d'a India dende l'anyo 450. Os hunnos impedirán l'acceso a la ruta d'a seda. Skandagupta lis resiste a l'egual que o suyo pai Kumaragupta y los vence asegurando a muga norte, pero ixo enfebleix a lo imperio (gastos melitars, interrupción d'o comercio) y no estió una victoria pa cutio, veyendo en as zagueras anyatas d'o suyo mandato nuevos abances hunnos. Skandagupta estió o zaguer gran Gupta.

Li succeden o suyo chirmán Purugupta, Narasimhagupta, Kumaragupta II, y que pierden tota a part noroccidental d'o imperio. Os emperadors Gupta se veyen obligatos a refuchiar-sen en as cortz meridionals, mirando l'amistat d'as dinastías y cortz provincials dica a suya fin. En l'anyo 490 Budhagupta ye derrotato, fuye y se refuchia en a universidat budista de Nalanda. Dende l'anyo 490 o Imperio Gupta va desapareixendo. Poco enantes de l'anyo 500 os hunnos blancos invaden o norte d'a cuenca de l'Indo y adrezan campanyas dica a India central y a cuenca d'o Gangas, fendo mortaleras y saqueyos. O imperio d'os Gupta se fragmenta y desapareix a metat d'o sieglo VI, os sobirans locals se repartirán chicotz principatos en Bengala y Magadha, beluns d'os quals durarán dica o sieglo VIII. As hordas d'hunnos blancos son acotolatas enta l'anyo 565 por os persas sasanidas y os turcos celestes, que lis fan pinza, y os que quedoron en a India se disolvioron en a población.

A segunda guerra mundial en a India[editar | editar código]

Os independentistas indians yeran dividitos entre os que refirmaban a l'Eixe y os que no lo refirmaban y miraban de conseguir una independencia pactada con o Imperio Britanico en pago a un refirme en a guerra.

En 1942 Mohandas Karamchand Gandhi encomienza una campanya independentista. Con a mes gran part d'os altos cargos d'o Congreso engarcholaus esclatan manifestacions contra os britanicos.

Subhas Chandra Bose, d'orichen bengalí s'alinia con as potencias de l'Eixe. En o exilio organiza o Exercito Nacional Indio u INA con 20.000 prisioners que os chaponeses heban feito quan en febrero de 1942 prenioron Singapur. En marzo de 1944 o INA intentó liberar Manipur chunto con os chaponeses, pero los britanicos los enconfioron, obligando los a rendir-se en mayo de 1945 y amortando a Chandra Bose.

A Independencia d'a India[editar | editar código]

Os laboristas de Gran Bretanya fan convocar eleccions en a India a fins de l'anyo 1945. Os musulmans votan en a suya mes gran part a "A Liga", y os hindús en gran mesura votan a lo Congreso. Os britanicos ninvían a tres achents que proposan instituir una confederación de dos estatos, l'aun pa os hindús y l'atro pa os musulmans pero mantenendo un gubierno central comuns pa afers de defensa y relacions externas. Tamién proposan scindir o Punchab y Bengala. O Congreso y a Liga acceptan pero no se posan d'alcuerdo pa formar un gubierno interín. En agosto de 1946 os musulmans atacan a los hindús en Calcuta, esclatan disturbios entre musulmans y hindús con una gran mortalera d'unas 10.000 presonas. O bisorrei britanico d'a India Wavell acomanda a Nehru que forme un gubierno, y encara que a Liga i participa, continan as luitas entre musulmans y hindús. En chinero de 1947 a Liga refusa de participar en una asambleya constituyent. Os britanicos sustituyen a Wavell por Lord Mountbatten.

Os sikhes veyen como A Liga se fa con o poder en Punchab y veyen como solución sublevar-sen y reclamar un territorio propio dito Sikhistán. O punchab ye scenario de luitas de musulmans contra sikhes y hindús con grans mortaleras. O lider musulmán Djinnah acceptó a partición d'o Punchab y Nehru acceptó a secesión d'os territorios de mayoría musulmana y a creyación d'o estato de Pakistán con estos territorios. Os estatos gobernaus por principes optarán a suya integración en o estato musulmán dito Pakistán u o estato hindú dito India. En chulio de 1947 o Parlamento Britanico votó a India Independence Act, que instauró dos territorios independients.

A partición d'a India Britanica suposó grans movimientos de población. En 1947 os hindús y sikhes abandonoron en masa o Punchab Occidental, devez que os musulmans eslamporon d'o Punchab Oriental, con un resultau de 8 millons de desplazaus y 200.000 muertos. Un millón y meyo de musulmans d'a plana d'o río Gangas emigra enta l'ueste, en especial a Karachi. En Bengala se producen intercambios de población que afectan a més de 3 millons d'hindús y a 1 millón de musulmans. Entre 1947 y 1950 en l'anterior India Britanica s'han produeito intercambios de población que afectan a 14 millons de presonas. Os estatos gobernaus por principes se deciden por integrar-sen en a India u Pakistán, en diferents condicions, particularment conflictivas en a qüestión de Caixmir, que motiva guerras entre India y Pakistán, y menos conflictivas en Junagadh y Hyderabad.

Primers anyos d'independencia[editar | editar código]

En chinero de 1948, Mohandas Karamchand Gandhi fa una vada de fambre pa protestar contra a persecución d'os musulmans. Ye asesinau o 30 de chinero por un extremista. A suya muerte significa a desapición d'a sola figura capaz de mantener a musulmans y hindús unius. En l'anyo 1950 una constitución instaura un rechimen laico y democratico oposau a lo sistema de castas. A India prene una estructura federal con 18 estatos y una decena de territorios administraus por o gubierno federal.

Nehru domina a vida politica dica a suya muerte en 1964 y fomenta a industrialización y l'alfabetización d'A India. Se reorganizan os Estatos. En o Deccán os dravidas son distribuitos en quatre estatos: Andhra Pradesh, Mysore, Kerala y Madrás u Tamil Nadu. A reorganización en a redolada de Bombay desemboca en disturbios entre gucharatís y maratís y en a creyación de dos Estatos: Gucharat y Maharashtra. En politica exterior a India no s'alinia con garra bloque y recibe aduyas financieras y tecnicas tanto d'a URSS como de Gran Bretanya y Estatos Unitos. As colonias francesas y portuguesas d'a Peninsula Indostanica son adhibitas a India, en 1961 Goa ye presa por a fuerza. Bi ha conflictos con China, que s'ha anexionau o Tíbet en 1950 y Ladakh en 1957. Bi ha enfrentamientos armaus entre tropas chinesas y hindús en Ladakh y en lo norte d'Assam. India demanda aduya melitar a Estatos Unitos y China s'amana diplomaticament a Pakistán.

Nehru ye succediu por Lal Bahadur Shastri y devez Indira Gandhi, filla de Nehru entra en o gubierno. En 1965 esclata a guerra Indo-Pakistaní en Caixmir, pero se firma a paz en 1966. Indira Gandhi esdevién primer ministro bell tiempo dimpués y encomienza una politica populista de nacionalizacions. En 1969 Indira ye excluita d'o Congreso y creya atra formación politica que fa liga con os comunistas, os nacionalistas tamils y os sikhes. En marzo de 1971 esclata a guerra d'independencia de Bangladesh, con implicación d'a India. A India recibe millons de refuchiatos de Bangladesh y refirma a los bengalís que se quieren independizar de Pakistán. Estatos Unitos refirma a Pakistán y ixo fa que a India s'amane en politica exterior y defensa a la URSS. O 15 d'aviento se rinde Pakistán, tornando os refuchiatos en 1972. En 1975 bi habió una crisi politica que condució a un estato d'excepción con ciertas reformas economicas, que durará dica 1977 y que conducirá a que Indira pierda as eleccions. Indira torna a ganar as eleccions en 1980; en este nuevo mandato destacan as tensions en Punchab Oriental, a on bi ha un secesionismo sikh. Indira muere o 31 d'octubre de 1984 asesinada por sikhes d'a suya guardia presonal.

A India actual[editar | editar código]

Dimpués d'a muerte d'Indira a India a tendiu enta un liberalismo economico, aumentando as diferencias socials y tamién ha aumentau o nacionalismo hindú.

As reformas relichiosas[editar | editar código]

Cheografía[editar | editar código]

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Cheografía d'a Indiaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].
Desplazamiento d'a Placa tectonica india y formación de l'Himalaya.

A India se troba situata en a placa tectonica india (una subplaca d'a placa tectonica indoaustraliana), ocupando a suya mayor parte. Seguntes explica a Cheolochía, fa 75 millons d'anyadas ista placa feba parte de l'antigo continent de Gondwana, y en ixas calendatas prencipió o suyo desplazamiento enta o norte, dica contactar con a placa tectonica eurasiatica, formando con a suya presión sobre ista placa l'Himalaya, a cadena montanyosa de mayor altaria d'o mundo, y que ye a muga natural norte d'a India con Nepal y China.

Hidrolochía[editar | editar código]

A mayor parte d'os prencipals ríos d'a India tienen o suyo naixedero en l'Himalaya, trescruzando o país dica la suya desembocadura en o golfo de Bengala, a l'este d'o país. Son o río Ganges y o río Brahmaputra. Sindembargo, tienen o suyo naixedero en atros puestos d'o país o río Godavari, o río Mahanadi, o río Kaveri y o río Krishna, que desauguan tamién en o golfo de Bengala, y o río Narmada y o río Tapti, que desembocan en a mar Arabiga.

Divisions administrativas[editar | editar código]

Mapa d'os estatos y territorios d'a India.
Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Estatos y territorios d'a Indiaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

A Republica d'a India ye dividita administrativament en ventiueito estatos y siet territorios d'a Unión (territorios d'o Gubierno Central). Os estatos y os territorios se subdividen en districtos (602).

Estatos:

  1. Andhra Pradesh
  2. Arunachal Pradesh
  3. Asam (Assam)
  4. Bengala Occidental
  5. Bihar
  6. Chhattisgarh
  7. Goa
  8. Gucharat (Gujrat)
  9. Haryana
  10. Himachal Pradesh
  11. Jammu y Caixmir
  12. Jharkhand
  13. Karnataka
  14. Kerala
  1. Madhya Pradesh
  2. Maharashtra
  3. Manipur
  4. Meghalaya
  5. Mizoram
  6. Nagaland
  7. Orissa
  8. Penchab (Punjab)
  9. Rachastán (Rajasthan)
  10. Sikkim
  11. Tamil Nadu
  12. Tripura
  13. Uttaranchal
  14. Uttar Pradesh

Territorios d'a Unión:

  1. Chandigarh
  2. Dadra y Nagar Haveli
  3. Damán y Diu
  4. Delhi (Territorio d'a Capital Nacional)
  5. Islas Andamán y Nicobar
  6. Laquedivas (Lakxadvip u Lakshadweep)
  7. Pondicheri (Pondichéry, Pondicherry)

Esporte[editar | editar código]

L'esporte nacional ye o hockey yerba y o suyo organismo rector ye a Federación de Hockey de l'India, l'equipe nacional estió o ganador d'o Campionato Mundial de Hockey sobre yerba en a suya edición de 1975, a más a mas de estar tamién ganador en os Chuegos Olimpicos ueito vegadas d'a medalla d'oro, una d'archent y unatra de bronze.

Sin d'embargo l'esporte mes practicato ye o cricket con muitas competicions importants celebratas por tot o país, estando a suya competición mes important a liga profesional clamata Indian Premier League (IPL). A suya selección nacional ha ganato competicions internacionals mas que mas con os paises d'a Mancomunidat Britanica de Nacions.

Atros esportes populars son o fútbol, mas que mas en a parti norte d'o país, o tenis y l'atletismo.

Con os esportes modernos i conviven bells esportes tradicionals indichenas como o kabaddi, kho kho, pehlwani y gilli-danda. Y bells artes marcials asiaticas como kalarippayattu, musti yuddha, silambam, y marma adi.

Competicions esportivas[editar | editar código]

L'India estió organizadora d'os Chuegos Asiaticos en a suyas edicions de 1951 y de 1982 estando tamién organizadora d'os Chuegos d'a Mancomunidat Britanica de Nacions en a edición de 2010 y a Copa Mundial de Críquet en a edición de 2011.

Dende l'anyo 2011 l'India organiza o GP de l'India de Formula 1 en o Circuito Internacional de Buddh.

Vinclos externos[editar | editar código]

Referencias[editar | editar código]

  1. (en) V. Sanil Kumar, K. C. Pathak, P. Pednekar, N. S. N. Raju: "Coastal processes along the Indian coastline". Current
  2. Nota: O Gubierno d'a India tamién considera Afganistán como un país mugant. Isto ye porque considera que tot o estato de Jammu y Caxmir fa parti d'a India encluyendo-ie a parti que muga con Afganistán. Un alto lo fuego decretato por as Nacions Unitas en 1948 concheló as posicions d'India y Pakistán en iste territorio. Como conseqüencia, a rechión que muga con Afganistán ye actualment almenistrata por Pakistán.
  3. Oldenburg, Phillip. 2007. "India: History" Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007© 1997–2007 Microsoft Corporation.
  4. John Farndon: Concise Encyclopedia. Dorling Kindersley Limited ISBN 0-7513-5911-4
  5. (en) India ye a segunda economía con mayor creiximiento. Economic Research Service (ERS). United States Department of Agriculture (USDA)
  6. Pobreza estimata ta 2004-05, Comisión de planificazión, Gubierno d'a India, Marzo de 2007.
  7. 7,0 7,1 Carmen García Ormaechea "INDIA INMORTAL". Historia 16. 70-73
  8. Jean Sellier. Atlas de los pueblos del Asia Meridional y Oriental. Acento Editorial.


Estatos d'Asia

Afganistán | Arabia Saudí | Armenia1 | Azerbaichán1 | Bahrein | Bangladesh | Bután | Brunei | Cambocha | Cazaquistán1 | Cischordania2 | Coreya d'o Norte | Coreya d'o Sud | Chapón | Cheorchia1 | Republica Popular de China | Republica de China (Taiwan) | Chipre1 | Chordania | Echipto | Emiratos Arabes Unitos | Faixa de Gaza2 | Filipinas | India | Indonesia | Irán | Iraq | Israel | Kirguizistán | Kuwait | Laos | Liban | Malaisia | Maldivas | Mongolia | Myanmar | Nepal | Omán | Pakistán | Qatar | Rusia1 | Singapur | Sri Lanka | Siria | Tachiquistán | Tailandia | Timor Oriental | Turquía1 | Turkmenistán | Uzbekistán | Yemen | Vietnam

Dependencias: Akrotiri y Dhekelia | Hong Kong | Islas Cocos | Isla Christmas | Macau | Territorio Britanico de l'Ocián Indico
1 Perteneix a Europa por razons culturals y historicas, pero cheograficament ye en Asia. 2 Territorios controlatos por Israel y gubernatos por l'Autoridat Palestina.