Idioma francés
O francés ye una luenga romance parlata en tota Francia, Múnegu y Luxemburgo, de traza monolingüe u bilingüe, y en bellas rechions de Belchica, Suiza, Andorra y Italia (Val d'Aosta) en Europa. En America ye tamién o idioma oficial de Canadá, Haití, Martinica, Guadalupe, Saint-Pierre y Miquelon, a Guayana Francesa y bellas comunidatz d'a isla de Dominica, Santa Lucía, a on se practica o dialecto criollo francés, se charra tamién de forma minoritaria en a Republica Dominicana, debito a la migración de haitians en busca de millors oportunidatz, y tasamén en a redolada mugán d'o estato d'Amapá (Brasil) con a Guayana Francesa. En o continent africán s'emplega en as antigas colonias de Francia y Belchica como a Republica Democratica d'o Congo (antigo Zaire), u Congo, Burkina Faso, Senegal, Guinea, Malí, Nícher, Burundi, Ruanda, Togo, Benín, Republica Centroafricana, Gabón, Costa de Vori, Madagascar, Chibuti, parti de Seychelles, Camerún, islas Comoras, Reunión, isla Mauricio y parti de Guinea Ecuatorial, Marruecos, Mauritania, Tunicia, Alcheria, Echipto, etcetra. En Asia s'emplega de forma minoritaria en Cambocha, Tailandia, Laos, Vietnam, India y en a Polinesia francesa, Nueva Caledonia, Vanuatu y Wallis y Futuna en Oceanía. En Estatos Unitos s'emplega un dialecto criollo (cajun) en o estato de Loisiana. Dica fa unas anyadas yera o idioma diplomatico por exelencia.
Fonetica [editar]
En o consonantismo destaca a lei fonetica por a que o francés y atras luengas d'oil palatalizan o fonema /K/ d'a silaba latina inicial CA-, quedando una africada representada graficament como una ch- [1]
- CAPUT > chief (francés antigo) > chef (en aragonés antigo teneba o cognato "cabo").
- CANE > chien ("can").
- CAPRA > chèvre ("cabra").
- CARRU > char ("carro").
- CABALLU > cheval ("caballo").
- CANTARE > chanter ("cantar").
- CAMERA > chambre ("cambra").
Esto tamién s'observa en a evolución d'a cheminada latina -CC-:
- BŬCCA > bouche ("boca").
- SICCA > sèche ("seca").
- VACCA > vache ("vaca").
- *BRECCA (amprau d'o francico breka) > brèche ("breca").
Bi ha una epentesi de consonant-puent en os grupos consonanticos secundarios con m, n, l, ss como primer elemento, y en os grupos -m'l- y -n'l-, grupos consonanticos cambian por estar mes familiars os grupos consonanticos latins -MBR- (en UMBRA), -STR- (en FENESTRA), u romances -ndr- (en fendre), -mbl- (en ambler) y -ngl- (en ongle).[2]
- NUMERU > *NUMRO > nombre.
- CINERE > *CINRE > cendre.
- SIMULARE > *SIMLARE > sembler.
- ESSERE > estre > être.
- ESPINULA > espingle > épingle.
Referencias [editar]
- ↑ Heinrich Lausberg: Lingüistica romanica. Tomo I fonetica Editorial Gredos. p 318-320
- ↑ Heinrich Lausberg: Lingüistica romanica. Tomo I fonetica Editorial Gredos. p 417
Vinclos externos [editar]
| Luengas oficials d'a Unión Europea | ||
|---|---|---|
| Alemán | Anglés | Bulgaro | Castellán | Checo | Danés | Eslovaco | Esloveno Estonio | Finés | Francés | Griego | Hongaro | Irlandés | Italián | Letón | Lituán Maltés | Neerlandés | Polaco | Portugués | Rumán | Sueco |
||
| Fuent: Pachina oficial d'a UE | ||
| Luengas oficials d'as Nacions Unitas | ||
|---|---|---|
| Anglés • Arabe • Castellán Chinés • Francés • Ruso |
||
| Fuent: Pachina oficial d'a ONU | ||
| Luengas romances | ||
|---|---|---|
| Aragonés | Arrumán | Asturleyonés | Castellán | Catalán | Corso incluindo o gallurés | Chodigoespanyol | Dalmata | Francés incluindo o diasistema d'as luengas d'oïl con o Borgonyón, Campanyés, Franco-Contés, Galó, Lorenés, Normando (Guernesiés y Jèrriais), Petavín-Santonchés, Picardo y Valón | Francoprovenzal | Friulán | Gallego | Istriot | Istrorrumán | Italián | Ladín | Ligur | Lombard | Meglenorrumán | Napolitán | Occitán incluindo o gascón y l'aranés | Piemontés | Portugués | Rumanch | Rumán | Sardo incluindo o sasarés | Secilián | Venecián | ||