Aranés
De Biquipedia
| Aranés | |
|---|---|
|
|
|
| Localización cheografica | |
| Parlato en | |
| Lugar(s) principal(s) | |
| Estatus | |
| Atras denominacions | {{{atras denominacions}}} |
| Charradors | 2.765 |
| Oficial en | |
| Reconoixito en | {{{reconoixito}}} |
| Regulato por | Conselh Generau d'Aran |
| Vitalidat | |
| Escritors principals | |
| Rasgos dialectals | |
| Codigos | |
| ISO 639-1 | oc (occitán) |
| ISO 639-2 | oci (occitán) |
| ISO 639-3 | oci |
| SIL | oci |
L'aranés ye una variedat de l'occitán, d'o dialecto gascón. Ye a luenga propia d'a Val d'Arán (era Val d'Aran). Ye luenga oficial en toda a Comunidat Autonoma de Catalunya chunto con o castellán y o catalán dende l'aplicación d'o nuevo estatuto d'autonomía o 9 d'agosto de 2006. En a Val ye a luenga d'amostranza en as escuelas dende 1984.
O 90% d'os araneses la entienden y un 65% la pueden parlar, anque se troba en una clara situación de minorización en relación a lo castellán.
[editar] Prenuncia
- o, u: se prenuncia a "u" de l'aragonés y castellán, Arró.
- ò: con acento grau se prenuncia "o" ubierta, como en catalán, Vilamòs.
- u, ú: se prenuncia como a "u" del francés: Salardú. En posición d'o diftongo, se prenuncia como a "u" de l'aragonés y o castellán, mau.
- è: con acento grau se prenuncia "e" ubierta como en catalán u francés: Aubèrt.
- lh: se prenuncia como a "ll" de l'aragonés y castellán: Vielha.
- nh: se prenuncia como a "ny" de l'aragonés y catalán u a "gn" en francés y italiano: Unha.
- sh, ish: se prenuncia como en aragonés a "x" y en francés a "ch": peish.
- th: se prenuncia siempre como una "t".
- h: ye muda, pero en bells lugars se prenuncia aspirata: hum.
- n: ye muda en os plurals de parabras que tienen "n" final en singular: camins.
| Dialectos de l'occitán | ||
|---|---|---|
| Auvernés | Gascón (Aranés, Biarnés) | Lemosín | Lenguadociano | Provenzal (Chodigoprovenzal, Nizardo, Mentonasco) | Vivaroalpín | ||
| Luengas romances | ||
|---|---|---|
| Aragonés | Arrumán | Asturleyonés | Castellán | Catalán | Corso incluindo o gallurés | Chodigoespanyol | Dalmata | Francés incluindo o diasistema d'as luengas d'oïl con o Borgonyón, Campanyés, Franco-Contés, Galó, Lorenés, Normando (Guernesiés y Jèrriais), Petavín-Santonchés, Picardo y Valón | Francoprovenzal | Friulán | Gallego | Istriot | Istrorrumán | Italián | Ladín | Ligur | Lombard | Meglenorrumán | Napolitán | Occitán incluindo o gascón y l'aranés | Piemontés | Portugués | Rumanch | Rumán | Sardo incluindo o sasarés | Secilián | Venecián | ||