Cul

Iste articlo ye sobre una formación d'orichen glaciar. Ta a parti d'o cuerpo se veiga cul (anatomía)

O cul de Gavarnía, en es pireneus franceses.

Un cul u casco glacial ye qualsiquier formación orografica que tienga forma d'amfiteatro en a cabecera d'una valle, cheneralment orichinada per a fuerza d'a erosión d'as cheleras, encara que también pueden estar clamadas asinas en a fabla popular altras formacions d'orichens diversos que no sian pas d'orichen glaciar.

Gosan estar formatos per dos partis clarament diferenciadas; a man baixa, a on s'acumulan a nieu y o chelo, y a cabecera alta, a on a nieu ye més espesa, dipositada nevazo a l'arreo d'altro, zaguer repui d'a chelera en l'actual clima calido. Son culs con cheleras remasas dica l'actualidat, en Aragón, o cul de Pineta y a faldada d'o Mont Perdito.

A toponimia que emplega a parola cul ye muito freqüent en l'Alto Aragón. Asinas, i trobamos culs per eixemplo en:

• Cul de Pineta, a cabecera d'a valle de Pineta.
• Cul de Gorrunduet, en a valle d'a Yaga (Tella).
• Cul de Biceto, en a Montanya Sensa (valle de Puértolas).

En o Pireneu bi n'ha de mida gran en Gavarnía, Barrosa, Estaubé, Trémouso, Armenya y Marmorés, y de mida chica en Cotiella (Ribereta Ciega), l'Aneto (Ixalenques) y Belarra.

O fondón d'os culs gosa estar muit escarbato (sobreexcavación glaciar), y quan i desapareixe o chelo por cambios climaticos queda ocupato por augua de fusión orichinando ibons. A mesma morrena glaciar u un umbral rocoso pueden fer d'entibadera.