Luengas romances

Francés (azul), castellán (verde), portugués (narancha), italián (amariello) y rumán (royo).

As luengas romances u luengas neolatinas son as que derivan d'o latín vulgar

Con a caita d'o Imperio Román, as diferents entidatz territorials, a gran distancia entre as partz, y a influencia d'as luengas locals o latín vulgar facioron que evolucionase t'as luengas romances.

Actualment son 20 luengas charratas por 900 millons de personas.

Luengas ibero-romances [editar]

Aragonés: Luenga charrata en o norte d'Aragón. Declarata luenga propia d'Aragón.

Asturleyonés: luenga u conchunto de luengas pareixitas entre as que se troban:
- Asturiano: Luenga charrata en Asturias por 110.000 personas.
- Leyonés: Luenga charrata Leyón.
- Mirandés: ye oficial en Miranda de l Douro, Portugal.

Catalán: Luenga oficial de Catalunya, Islas Balears, País Valencián, Andorra y a ciudat d'Alguer. Tamién se charra en a Francha de Levant, estando luenga propia d'Aragón.
- Valencián: oficial en o País Valencián, considerato catalán occidental por totz os lingüistas.

Castellán: Parlato por 300 millons de personas en Espanya, America d'o Sud, Estatos Unitos, Guinea Equatorial, Sahara Occidental y Filipinas.

Chodigoespanyol: Luenga d'os sefardís, descendients d'os chodigos que forachitoron d'Espanya.

Gallego: Una d'as luengas oficials de Galicia, Espanya. Charrata por 3 millons de personas.

Mozarabe

Occitán: Charrato en Occitania (os suyos dialectos son o lemosín, l'auvernés, o provenzal, o lenguadociano, o gascón y o vivaroalpín). Oficial en a suya variedat aranesa en Catalunya.

Portugués: Luenga oficial de Portugal, Brasil, Mozambique, Timor Oriental, Sant Tomé y Prencipe.

Istas dos zagueras son clasificatas por Ethnologue como luengas d'o grupo pirenenco-mozarabe, como grupo trestallato d'as luengas galorromanicas y iberorromanicas. Manimenos, ista clasificación no ye guaire seguita en atros estudios sobre luengas romanicas, que gosan incluyir l'aragonés y o mozarabe entre as luengas iberorromanicas, a més dentro d'o mozarabe i heba diferents grupos de parlas que s'estendillaban por més d'a metat d'a peninsula, unas més pareixitas a los idiomas d'o noreste y atras menos.

Luengas italo-dalmatas [editar]

Dalmata: Luenga muerta que se charraba en l'actual Croacia.

Italián: Luenga charrata en Italia y Suiza.

Luengas reto-romances [editar]

Friulán: Charrato en Udine, Italia.
Ladín-dolomita: Charrato en l'Alto Adigio, Italia.
Rumanch: Luenga nacional, que no oficial, de Suiza.

Luengas oïl-romances [editar]

Francés: Charrato en Francia, Suiza y en as antigas colonias francesas.

Francoprovenzal: Charrato en Arpitania.

Valón: Charrato en Belchica.