Zaragoza

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Zaragoza
Municipio d'Aragón
Bandera Escudo d'armas
0849 pilar ebro 2004.png
Basilica de Nuestra Sinyora d'o Pilar y río Ebro
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca		 Municipio
Flag of Aragon.svg Aragón
Flag of Zaragoza province (with coat of arms).svg Zaragoza
Comarca de Zaragoza
Superficie 1063,1 km²
Población
 • Total
701,090 hab. (2010)
Altaria 199 m.
Alcalde Juan Alberto Belloch
Codigo postal 50.001-50.018
Ríos Ebro, Galligo y Uerva
Coordenatas 41°39’ 0’’N 0°52’12’’U
Zaragoza en Aragón
Zaragoza
Zaragoza
Situación de Zaragoza en Aragón
http://www.zaragoza.es/

Zaragoza ye una ciudat aragonesa, capital d'Aragón y d'a provincia de Zaragoza. Se troba situata en a comarca de Zaragoza a o canto d'o río Ebro y en a desembocadura d'a Uerba y o Galligo en o centro d'una gran val con gran variedat de paisaches, dende disiertos (como as Bardenas y os Monegros) dica selvas densas, tascals, montanya, etc.

A población d'a ciudat de Zaragoza yera l'1 de setiembre de 2010 de 701.090 habitants,[1] estando asinas a cinquena ciudat en población d'o Estato Espanyol. A población de l'aria metropolitana de Zaragoza s'estimó que yera en 2006 de 783.763 habitants. O municipio ye o puesto de residencia de mas d'o 50% d'a población total d'Aragón. A ciudat se troba a 199 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, en una situación cheografíca excepcional, ya que ye un nyudo de comunicacions entre Madrit, Barcelona, Valencia, Bilbau y Tolosa, distants as cinco a bells 300 km d'a ciudat, alto u baixo.

A ciudat ye prou conoixita por o suyo folklore, a gastronomía local, y os suyos tres monumentos prencipals (a Basilica d'o Pilar, a Seu d'o Salvador y o palacio de l'Alchafaría). Chunto d'A Seu y l'Alchafaría, bi ha atros edificios que fan parti d'o Mudéchar aragonés y por tanto d'o Patrimonio d'a Humanidat seguntes a UNESCO.

Contenius

[editar] Simbolos

[editar] Historia

[editar] Prehistoria y Edat Antiga

[editar] Edat Meya

[editar] Edat Moderna

[editar] Edat Contemporania

[editar] Toponimia

O suyo nombre actual procede d'o suyo antigo toponimo román, CAESAR AUGUSTA a traviés de l'arabe Saraqosta y d'o mozarabe que, como en Almonezir < AL-MONASTIR, feba metatesis de -ST- ta -ts-, representato como ç:

En a parla baturra d'a Ribera Baixa de l'Ebro se diz Zirigoza, que mos fa pensar en variants meyevals d'o nombre como Ceragoça. Si no hese pasato por l'arabe o nombre hese estato bella cosa pareixita a Sargosta u Zargosta.

[editar] Demografía

población en mils.

[editar] Cheografía

[editar] Morfolochía y estructura urbana

[editar] Hidrografía

[editar] Mugas

[editar] Destritos y vicos

Destritos de Zaragoza.

Zaragoza ye dividita administrativament en dotze destritos, que se sozdividen cadagún en vicos:

[editar] Vicos rurals

[editar] Clima

[editar] Administración

[editar] Reparto de concellers

Eleccions municipals[2][3]
Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011
Partido Popular - 8 5 7 15 15 11 12 15
Partido de los Socialistas de Aragón 11 18 13 15 6 10 12 13 10
Chunta Aragonesista - - 0 0 2 4 6 3 3
Partido Comunista de España / Izquierda Unida 4 1 2 3 4 0 0 1 3
Partido Aragonés 7 4 8 6 4 2 2 2 0
Centro Democrático y Social - - 3 0 - - 0 0 0
Unión de Centro Democrático 7 - - - - - - - -
Partido del Trabajo Aragonés 2 - - - - - - - -
Total 31 31 31 31 31 31 31 31 31

[editar] Alcaldes

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Lista d'alcaldes de Zaragozaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].
Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partito politico
1916–1916 José Salarrullana de Dios
1916–1917 Gumersindo Claramunt Pastor
1917–1918 Emilio Laguna Azorín
????–1920 Ricardo Horno Alcorta
1918–1923 Julián Alberto Cerezuela
1923–1923 Basilio Fernández Milagro
1923–1924 Juan Fabiani y Díaz de Cabra
1925–1925 Gonzalo González Salazar
1925–1927 Julián Alberto Cerezuela
1927–1928 Miguel Allué Salvador
1929–1930 Enrique Armisén Berasategui
1930–1931 Jorge Jordana y Mompeón
1931–1932 Sebastián Banzo Urrea
1932–1933 Manuel Pérez-Lizano y Pérez
1933–1933 Mariano Augusto Muniesa Belenguer
1933–1934 Federico Martínez Andrés
1934–1936 Miguel López de Gera
1936–1936 Federico Martínez Andrés
1936–1937 Miguel López de Gera Movimiento Nacional
1937–1939 Antonio Parellada García Movimiento Nacional
1939–1940 Juan José Rivas Bosch Movimiento Nacional
1941–1946 Francisco Caballero Ibáñez Movimiento Nacional
1946–1949 José María Sánchez Ventura Movimiento Nacional
1954–1966 Luis Gómez Laguna Movimiento Nacional
1966–1970 Cesáreo Alierta Movimiento Nacional
1970–1976 Mariano Horno Liria Movimiento Nacional
1976–1979 Miguel Merino Pineda Movimiento Nacional
1979–1983 Ramón Sainz de Varanda Partido de los Socialistas de Aragón
1983–1986 Ramón Sainz de Varanda Partido de los Socialistas de Aragón
1986–1987 Antonio González Triviño Partido de los Socialistas de Aragón
1987–1991 Antonio González Triviño Partido de los Socialistas de Aragón
1991–1995 Antonio González Triviño Partido de los Socialistas de Aragón
1995–1999 Luisa Fernanda Rudi Partido Popular
1999–2000 Luisa Fernanda Rudi Partido Popular
2000–2003 José Atarés Martínez Partido Popular
2003–2007 Juan Alberto Belloch Julbe Partido de los Socialistas de Aragón
2007–2011 Juan Alberto Belloch Julbe Partido de los Socialistas de Aragón
2011–2015 Juan Alberto Belloch Julbe Partido de los Socialistas de Aragón

[editar] Economía

Amás d'a ventallosa situación cheografica, destaca en Figueruelas una d'as factorías de General Motors. A progresiva puyata d'a economía agraria ha convertito a la General Motors en un d'os prencipals pilars d'a economía d'a provincia. A la fabrica d'autos s'unen como alazet d'a economía aragonesa a interpresa Balay, centrata en a fabricación de eletrodomesticos, CAF (Construccions y Auxiliars de Ferrocarrils S.A.) d'a que salen unidatz ferroviarias tanto ta o mercato estatal como ta o internacional y diversas meyanas interpresas de caracter nacional como Pikolín u Lacasa, entre atras.

Actualment, a economía d'a ciudat ye en plen desenvolique devito a prochectos como a Expo 2008, a Plataforma Lochistica de Zaragoza (PLAZA), asinas como por o paso d'o tren de Alta Velocidat Espanyola (AVE), que convierte a la ciudat en un important centro de comunicacions.

[editar] Educación

[editar] Arte y cultura

A ciudat poseye una universidat dende 1542, encara que os suyos orichens se troban en o sieglo XII. Actualment se divide en quantos campus, d'os que dos se troban en a ciudat.

En Zaragoza s'editan bells periodicos, entre os que cal que destacar o decán Heraldo de Aragón y O Periodico d'Aragón.

Existen quantos teatros, a on s'amostran obras d'intrés cheneral y de teatro alternativo. O mas antigo ye o Teatro prencipal, en o Coso, a man de l'antigo teatro román. Tamién destacan o teatro d'o mercato y o teatro d'a estación.

Se cuenta con un Auditorio-Centro de Congresos que amogolona la practica totalidat d'os muitos congresos que se celebran en Zaragoza y tamién de l'actividat mosical d'a capital. En iste Auditorio tienen a seu a colla Enigma-Orquesta de Cambra de l'Auditorio de Zaragoza, orquesta de formación variable que poseye un convenio con iste Auditorio y que tien una chicota temporada de conciertos, adedicando-se con especial intrés a la espardidura d'a mosica contemporania. Tamién ofreixe conciertos pedagochicos ta escolans y colabora con o coro de l'Auditorio, coro Amici Musicae. Continando con a mosica clasica, tamién organizan conciertos as entidatz d'estalvio Ibercaja y CAI, asinas como Choventutz Mosicals de Zaragoza, pero todas istas d'un modo mas esporadico y enfocadas a atra mena de roldes y publico.

Anque l'ocio d'a ciudat escurra por camíns mas mudenos, como los cines, existindo 5 u 6 salas en torno a la que pasa por estar a vía prencipal, y atros tantos mas en os grans centros comercials de Grancasa y Augusta, habendo suposau, l'aparición de salas multicine, a disparición de bells d'os cines de mas solera anque no ha eschalamancau a pervivencia de belunas d'as antigas salas d'o centro .

As zonas de marcha, son Rollo (mosica comercial y d'adolescents), O Casco (ta chent choven, universitaria), La Zona y a Xota.

Esleita ta organizar a Exposición internacional Expo Zaragoza 2008, asinas mesmo ha estato esleita como seu d'un Secretariato d'a Organización de Nacions Unitas t'a Decada de l'Augua d'a UNESCO.

[editar] Molimentos

Palacio de l'Alchafaría.

Zaragoza ye una ciudat bimilenaira por la que han pasato quasi totas as civilizacions que han dominato a Peninsula Iberica, estando una important ciudat en cada una d'ellas. Por ixo bi ha enrunas y molimentos de totz os estilos y epocas.

A tamas de tener enrunas y edificios de gran belleza, Zaragoza ye encara una ciudat esconoixita t'a mayoría d'os espanyols y mesmo zaragozans. Ista situación cambeó una miqueta a radiz d'a celebración d'a Exposición Internacional de 2008, esdevenindo dende alavez Zaragoza un destín preferito en o torismo cultural y d'interior.

Os 3 grans puestos d'intrés obligatos en toda vesita a Zaragoza son:

  • A Seu d'o Salvador (La Seo), recient esviellata y mezcla d'estilos, dende os suyos alacetz romanicos dica o barroco pasando por o gotico y o mudéchar, ye construita dencima d'as enrunas d'a mezquita d'epoca musulmana y a la vegata ista yera construita dencima d'un templo román. Destacan o suyo cimborrio, abside, o retablo de l'altar mayor y l'orgán.
  • O Palacio de L'Alchafaría: costrucción arabe que estió residencia d'o rei taifa de Saraqusta y actualment ye seu d'as Corz d'Aragón. Se puede besitar destacando o siestro rodiato d'arcos de ferradura entrenugatos con sobrebuenas cheserías, o mirab, y a planta superior, de factura renaixentista, con a gran escalera de dentrada y a sala d'o tron.

Amás bi ha atros puestos de gran intrés:

Murallas romanas, Torraza d'a Zuda y Sant Chuan d'os Panetz.
  • Zaragoza Romana :
    • Murallas romanas.
    • Museu d'o teatro román .
    • Museu d'as tiermas de Caesaraugusta.
    • Museu d'o puerto fluvial.
    • Museu d'o foro román.
A Loncha
  • Zaragoza Barroca:
A Basilica de A Nuestra Sinyora d'o Pilar y o puent de Piedra sobre o río Ebro en Zaragoza, a capital d'Aragón.
  • Zaragoza Neoclasica:
    • Palacio Arcebispal.
    • Palacio d'a familla Palafox.
    • Palacio d'os Contes de Sobradiel u de Gabarda (En a plaza d'a Chusticia)
    • Puerta d'o Carmen.
  • Zaragoza Mudernista:
    • Casín Mercantil, en a plaza d'Espanya.
    • Bells edificios d'a carrera Alifonso y o Paseyo de Sagasta.
  • Zaragoza Contemporania:
    • Antiga Facultat de Medecina y Sciencias. Paraninfo Universitario.
    • Antigo matadero municipal.
    • Seu d'o concello municipal.
    • Centro d'Historia de Zaragoza. Antigo convento de Sant Agostín.
    • Chalet de Don Chuan Solans.
    • Deputación provincial.
    • Edificio Pignatelli que ye a seu d'o Gubierno d'Aragón.
    • Escuela d'Artes y Oficios, situata en a plaza d'os Setios.
    • Grupo escolar Chuaquín Costa.
    • Mercato Central.
    • Plaza de Toros d'a Misericordia .
    • Puent de Fierro.
    • Teatro d'o Mercato.
    • Teatro prencipal.
  • Arquitectura recient:
    • Auditorio Palacio de Congresos, d'o suyo exterior destaca prencipalment a suya frontera prencipal.
    • Gara de Zaragoza-Delicias, situata en l'Avenita de Navarra, construida ta o tren d'Alta Velocidat (TAV) que comunica Zaragoza con Madrit y Leida y que en o futuro comunicará tamién Zaragoza con Barcelona y Francia.
    • Seu d'a Confederación Rechional de Interpresarios d'Aragón, situada en o vico de l'ACTUR, y que estió o pavillón d'Aragón en a Expo'92 de Sevilla.
  • Zonas urbanas:
    • Plaza d'o Pilar a on que se troban o Pilar, A Seo, a casa d'a Ciudat y a Loncha entre atros.
    • Paseyo d'a Independencia, plaza d'Espanya y plaza d'Aragón que ye o centro de Zaragoza .
    • Carrera Alifonso. Comunica a Plaza d'o Pilar con o Coso-Plaza d'Espanya.
    • O Tubo, laberinto de catellas emplenas de bars situato dezaga d'a Plaza d'Espanya un tanto veniu a menos por l'aviellamiento d'os suyos edificios y habitants y que agora se tracta d'apanyar por medio de rehabilitación u recostrucción d'os suyos edificios, entre os que destaca o nuevo edificio de Puerta Cinecha.
    • Plaza d'o Chusticia. Destaca a belleza d'os suyos edificios y as nueitz d'os fins de semana por a concentración de chóvens.
    • Plaza de Sant Felip, atra plaza con edificios polius amán d'una d'as zonas de marcha d'a ciudat.
    • Plaza de Santa Marta. En a suya redolada bi ha muitas tabiernas de tapeo.
    • Plaza de Sant Bruno. En ista plaza s'organizan muitos mercaus a l'aire libre como o mercau meyeval.
    • Plaza d'os Sitios.

[editar] Museus

[editar] Parques y chardins

[editar] Fiestas

O Pilar.
  • A suya fiesta patronal se celebra o 12 d'octubre, día de Nuestra Sinyora la Virchen d'o Pilar, conoxita popularment como O Pilar. Istas fiestas son conoixitas en toda Espanya estando unas d'as mas prestichiosas y que atrayen mayor numero de toristas, prencipalment por actos como l'Ofrenda de Flors a la Virchen, O Rosario de Cristal (unica manifestación relichiosa d'ista mena en o mundo), a comparsa de Chigants y Cabezutos, y a gran animación que viven as suyas carreras con rondas hoteras y pasavillas .

L' afavilidat d'as suyas chents fan d'as suyas fiestas unas d'as mas intresans, con actos populars y actuacions en dreito en diversos puntos d'a ciudat.

  • A Semana Santa de Zaragoza, ye declarata Fiesta d'Intrés Toristico Nacional. Bi ha mas de vente chirmandatz en a ciudat y se fan mas de cincuenta procesions.

[editar] Vida nocturna

[editar] Gastronomía

  • L'ambient peatoniando en a zona entre o Coso Baixo, carrera Mayor, Mercau Central y o río Ebro, desfrutando d'as suyas tradicionals tabiernas de tapas.

[editar] Mosica

[editar] Museus

  • Centro d'Historia de Zaragoza, Pza San Agustín nº2, (Vico d'a Magdalena)
  • Museus Románs:
    • Museu d'o tiatro román, Carrera Betonica
    • Museu d'o foro, Plaza d'o Pilar, en fren d'a Seo
    • Museu d'as tiermas, Carrera de Sant Chuan y Sant Per
    • Museu d'o puerto flubial, Plaza de Sant Brun
  • Museu Pablo Gargallo, Pza. Sant Felipe ,3 Tel. 976392058
  • Museu Pilarista, Pza. d'o Pilar s/n Tel. 976397497
  • Museu de Zaragoza, Pza. d'os Sitios, 6 Tel. 976222181
  • Museu Pablo Serrano, Pº María Agustín,20 Tel. 976280659/976280660
  • Museu Camon Aznar, C/ Espoz y Mina, 23 Tel. 976397328
  • Museu Paleontolochico, C/ Pedro Cerbuna, 12 Tel. 976761079
  • Museu Etnografico, en a reproducción d'una casa ansotana d'a dentrada a lo Parque José Antonio Labordeta (O "Parque Gran")

mas información en Información Museus Municipals de Zaragoza

[editar] Accesos y transporte

[editar] Esporte

O equipe de fútbol mes representativo ye o Real Zaragoza que chuga en A Romareda, y equipes menors como o Club Deportivo Ebro, o Club Deportivo Giner Torrero, a Real Sociedad Deportiva Santa Isabel, o Club Deportivo Valdefierro, y o Club Deportivo Sant Gregorio Arrabal. Tamién importants o equipe de baloncesto, Basket Zaragoza 2002 S.A.D., y atro de balonmán, o CAI Balonmano Aragón.

Tamién bi ha que destacar el Centro Natación Helios, un club poliesportivo con equipes federatos en 16 esportes, as suyas seccions mes importants son as de natación, waterpolo y baloncesto.

[editar] Instalacions esportivas

[editar] Medios de comunicación

[editar] Ciudatz achirmanatas

As ciudatz achirmanatas con Zaragoza son:[4]

D'atra mán existen alcuerdos de colaboración con as ciudatz de:

[editar] Presonalidatz naixitas de Zaragoza

[editar] Se veiga tamién

[editar] Enrastres externos

[editar] Referencias

  1. ↑ [1]
  2. ↑ Datos Eleccions MIR
  3. ↑ http://portal.aragob.es/archelec/index.jsp
  4. ↑ Concello de Zaragoza. Achirmanamientos


 
Municipios d'a comarca de Zaragoza
Alfacharín | Villafranca d'Ebro | Villamayor de Galligo | Villanueva de Galligo | Botorrita | Lo Burgo d'Ebro | Cadret | Quart de la Uerva | Exaulín | Fuents d'Ebro | María de la Uerva | Mediana d'Aragón | Mozota | Nuez d'Ebro | Osera d'Ebro | Pastriz | Puebla d'Alfindén | Sant Mateu de Galligo | Utevo | Zaragoza | Zuera
Obtenito de "http://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaragoza&oldid=1237605"
Ferramientas personals
Espacios de nombres
Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas