Zaragoza

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca

Zaragoza
Bandera de Zaragoza Escudo d'armas de Zaragoza
0849 pilar ebro 2004.png
Basilica de Nuestra Siñora d'o Pilar y río Ebro
Comunidat autonoma Flag of Aragon.svg Aragón
Probinzia Flag of Zaragoza province (with coat of arms).svg Zaragoza
Comarca Comarca de Zaragoza
Codigo postal 50.001-50.018
Latitut
Lonchitut

41° 39’  0’’ Norte
 0° 52’ 12’’ Ueste
Superfizie 1063,1 km²
Altaria 199 m.
Distanzia {{{distanzia}}} km enta Zaragoza
Poblazión 654.390 ab. (2007)
Chentilizio {{{chentilizio}}}
Ríos Ebro, Galligo y Uerba
Pachina web http://www.zaragoza.es/
Situazión de Zaragoza en Aragón
Zaragoza

Zaragoza ye una ziudat aragonesa, que ye a capital d'Aragón, d'a probinzia de Zaragoza y d'a comarca de Zaragoza. Ye á o canto d'os ríos Ebro, Uerba y Galligo en o zentro d'una gran bal con gran bariedat de paisaches, dende disiertos como As Bardenas, á selbas densas, tascals, montaña, ezetra.

A situazión cheografica de Zaragoza ye eszeuzional pos se troba á metá de camín entre Madrit, Barzelona, Balenzia, Bilbau y Tolosa, distans as zinco en torno á los 300 km d'a ziudat, alto u baxo.

Ye situata á 199 metros d'altaria sobre o ran d'o mar y tien una poblazión de 660.895 abitans (dato d'o conzello de Zaragoza d'o 1 de chinero de 2006), ye dizir, alto u baxo a metat d'a poblazión d'Aragón.

Contenius

[editar] Economía

Antimás d'a bentachosa situazión cheografica, destaca en Figueruelas una d'as fautorías de General Motors. A progresiba puyata d'a economía agraria ha combertito á la General Motors en un d'os prenzipals pilars d'a economía d'a probinzia. Á la fabrica d'autos s'unen como alazet d'a economía aragonesa la interpresa Balay, zentrata en a fabricazión de eletrodomesticos, CAF(Construzións y ausiliars de ferrocarrils S.A.) d'a que salen unidaz ferrobiarias tanto ta o mercato nazional como ta o internazional y dibersas meyanas interpresas de carauter rechional como Pikolín u Lacasa, entre atras endolz.

Autualmén, a economía d'a ziudá ye en plen desembolique debito a proyeutos como a Expo 2008, a Plataforma Lochistica de Zaragoza (PLAZA), asinas como por o paso d'o tren de Altera Belozidá Española (AVE), que combierte á la ziudá en un zentro de comunicazións.

[editar] Destritos e bicos

Destritos de Zaragoza.

Zaragoza ye dibidita almenistratibamén en doze destritos, que se sozdibiden en bicos:

[editar] Poblazión

Poblazión en miles.

[editar] Istoria

Zaragoza en 1647, por J.B. Martínez del Mazo

Beyer articlo en Istoria de Zaragoza

[editar] Toponimia

O suyo nombre autual prozede d'o suyo antigo toponimo román, CAESAR AUGUSTA á trabiés de l'arabe Saraqosta y d'o mozarabe que, como en Almonezir < AL-MONASTIR, feba metatesis de -ST- ta -ts-, representato como ç:

En a parla baturra d'a Ribera Baxa de l'Ebro se diz Zirigoza, que mos fa pensar en barians meyebals d'o nombre como Ceragoça. Si no ese pasato por l'arabe lo nombre ese estato bella cosa parexita a Sargosta u Zargosta.

[editar] Puestos d'intrés

Palazio de l'Alchafaría.

Zaragoza ye una ziudat bimilenaira por la que han pasato cuasi totas as zebilizazions que han dominato a Peninsula Iberica, estando una importán ziudat en cada una d'eras. Por ixo bi ha enrunas y molimentos de toz os estilos y epocas .

Á tamas de tener enrunas y edifizios de gran politeza, Zaragoza ye encara una ziudá esconoxita t'a mayoría d'os españols y mesmo zaragozans. S'aspera con a prosima zelebrazión d'a Esposizión Internazional de 2008 que ista situazión cambeye e Zaragoza esdebienga un destín preferito en o torismo cultural y d'interior.

Os 3 grans puestos d'intrés obligatos en toda besita a Zaragoza son:

  • A Seu d'o Salbador (La Seo), rezién esbiellata y mezcla d'estilos, dende os suyos alazez romanicos dica o barroco pasando por o gotico y o mudéxar, ye construita denzima d'as enrunas d'a mezquita d'epoca musulmana y á la begata ista yera construita denzima d'un templo román. Destacan o suyo zimborrio, abside, o retablo de l'altar mayor y l'orgán.
  • O Palazio de L'Alchafaría: costruzión arabe siet que estió d'o rei taifa de Saraqusta y autual d'as Corz d'Aragón. Se puede besitar destacando lo siestro rodiato d'arcos de ferradura entrenugatos con sobrebuenas cheserías, o mirab, y a planta superior, de fautura renaxentista, con a gran escalera de dentrada y a sala d'o tron.

Antimás bi ha atros puestos de gran intrés:

Murallas romanas, Torraza d'a Zuda y San Chuan d'os Panetes.
  • Zaragoza Romana :
    • Murallas romanas.
    • Museu d'o tiatro román .
    • Museu d'as tiermas de Caesaraugusta.
    • Museu d'o puerto flubial.
    • Museu d'o foro román.
A Loncha
  • Zaragoza Barroca:
    • Ilesia de San Felip y San Chaime lo Menor.
    • Ilesia de San Chuan d'os Panez.
    • Palazio de Billaguallarda.
  • Zaragoza Neoclasica:
    • Palazio Arzebispal.
    • Palazio d'a familla Palafox.
    • Palazio d'os Contes de Sobradiel u de Gabarda (En a plaza d'a Chustizia)
    • Puerta d'o Carmen.
  • Zaragoza Mudernista:
    • Casín Mercantil, en a plaza d'España.
    • Bels edifizios d'a carrera Alifonso y o Paseyo de Sagasta.
  • Zaragoza Contemporania:
    • Antiga Facultat de Medezina y Zenzias. Paraninfo Unibersitario.
    • Antigo matadero monezipal.
    • Seu d'o conzello monezipal.
    • Zentro d'Istoria de Zaragoza. Antigo combento de San Agostín.
    • Chalet de Don Chuan Solans.
    • Deputazión probinzial.
    • Edifizio Pignatelli que ye a seu d'o Gubierno d'Aragón.
    • Escuela de Artes y Ofizias, situada en a plaza d'os Sitios.
    • Colla escolana Chuaquín Costa.
    • Mercato Zentral.
    • Plaza de Toros d'a Misericordia .
    • Puen De Fierro.
    • Tiatro d'o Mercato.
    • Tiatro Prenzipal.
  • Arquiteutura rezién:
    • Auditorio Palazio de Congresos, d'o suyo esterior destaca prenzipalmén a suya frontera prenzipal.
    • Nueba estazión de ferrocarril de Zaragoza, situada en l'Abenida de Nabarra, construida ta recullir o tren d'Altera Belozidá (ABE) que comunica Zaragoza con Madrit y Lleida y que en o futuro comunicará tamién Zaragoza con Barzelona y Franzia.
    • Seu d'a Confederazión Rechional de Impresarios de Aragón, situada en o barrio ACTUR, y que estió lo pabellón d'Aragón d'a Expo'92 de Sebilla.
  • Zonas urbanas:
    • Plaza d'o Pilar en cuala zona se i troban o Pilar, A Seo, o conzello y a Loncha entre atros.
    • Paseo d'a Independenzia, plaza d'España y plaza de Aragón que ye o Zentro de Zaragoza .
    • Carrera Alifonso. Comunica a Plaza d'o Pilar con o Coso-Plaza d'España.
    • O Tubo, laberinto de catellas emplenas de bars situato dezaga d'a Plaza d'España un tanto beniu a menos por l'abiellamiento d'os suyos edifizios y abitans y que agora se trata d'apañar por meyo de reyabilitazión u recostruzión de os suyos edifizios, entre os que destaca o nuebo Edifizio de Puerta Zinecha.
    • Plaza d'a Chustizia. Destaca la polideza de os suyos edifizios y as nueis d'os fins de semana por a conzentrazión de chobens.
    • Plaza de San Felip, atra plaza con edifizios polius amán d'una d'as zonas de marcha d'a ziudá.
    • Plaza de Santa Marta. En a suya redolada bi ha muitos bares de Tapeo.
    • Plaza de San Brun. En este plazo se organizan muitos mercaus á lo aire libre como lo mercau meyebal.
    • Plaza d'os Sitios.
  • L'ambién peatoniando en a comarca entre o Coso Baxo, carrera Mayor, Mercau Zentral y o río Ebro, desfrutando de os suyos triadors y bars tradizionals de tapas.

[editar] Ziudaz achirmanatas

As ziudaz achirmanatas con Zaragoza son[1]:

D'atra mán esisten alcuerdos de colaborazión con as ziudaz de:

[editar] Museus

  • Zentro d'Istoria de Zaragoza, Pza San Agustín nº2, (Bico d'a Magdalena)
  • Museus Románs:
    • Museu d'o tiatro román, Carrera Betonica
    • Museu d'o foro, Plaza d'o Pilar, en fren d'a Seo
    • Museu d'as tiermas, Carrera de San Chuan y San Per
    • Museu d'o puerto flubial, Plaza de San Brun
  • Museu Pablo Gargallo, Pza. San Zelipe ,3 Tel. 976392058
  • Museu Pilarista, Pza. d'o Pilar s/n Tel. 976397497
  • Museu de Zaragoza, Pza. d'os Sitios, 6 Tel. 976222181
  • Museu Pablo Serrano, Pº María Agustín,20 Tel. 976280659/976280660
  • Museu Camon Aznar, C/ Espoz y Mina, 23 Tel. 976397328
  • Museu Paleontolochico, C/ Pedro Cerbuna, 12 Tel. 976761079
  • Museu Etnografico, en a reproduzión d'una casa ansotana d'a dentrada á lo Parque Primo de Rivera (O "Parque Gran")

Más informazión en Información Museus Monezipals de Zaragoza

[editar] Cultura

A ziudá poseye una unibersidá dende 1542, encara que os suyos orichens se troban en o sieglo XII. Autualmén se troxa entre cuantos campus, d'os que dos se troban en a ziudá.

En Zaragoza s'editan bels periodicos, entre os que bi ha que destacar o decán Heraldo de Aragón y O Periodico d'Aragón.

Esisten cuantos tiatros, an s'amostran obras d'intrés cheneral y de tiatro alternatibo. O más antigo ye o Tiatro Prenzipal, en o Coso, a man de l'antigo tiatro román. Tamién destacan o tiatro d'o mercato y o tiatro d'a estazión.

Se cuenta con un Auditorio-Zentro de Congresos que amogolona la prautica totalidá d'os muitos congresos que se zelebran en Zaragoza y tamién de l'autibidá mosical d'a capital. En iste Auditorio tienen a seu a colla Eninma-Orquesta de Cambra de l'Auditorio de Zaragoza, orquesta de formazión bariable que poseye un combenio con iste Auditorio y que tien una chicota temporada de conziertos, adedicando-se con espezial intrés á la espardidura d'a mosica contemporania. Tamién ofrexe conziertos pedagochicos ta escolans y colabora con o coro de l'Auditorio, coro Amici Musicae. Continando con a mosica clasica, tamién organizan conziertos as entidás d'estalbio Ibercaja y CAI, asinas como Chobentuz Mosicals de Zaragoza, pero todas istas d'un modo más esporadico y enfocadas á atra mena de roldes y publico.

Anque l'ozio d'a ziudá escurra por camíns más mudenos, como los zines, esistindo 5 u 6 salas en torno á la que pasa por estar a bía prenzipal, y atros tantos más en os grans zentros comerzials de Grancasa y Augusta, abendo suposau, l'aparizión de salas multizine, a disparizión de bels d'os zines de más solera anque no ha eschalamancau a perbibenzia de belunas d'as antiguas salas d'o zentro .

As zonas de marcha, son Rollo (mosica comerzial y d'adoleszens), O Casco (ta chen choben, unibersitaria), La Zona y a Xota.

Zaragoza tamién poseye un equipe de fútbol, o Real Zaragoza que chuega en a Romareda, un equipe de balonzesto, o Basket Zaragoza 2002 S.A.D., atro de balonmán, o CAI Balonmano Aragón y dibersos equipos menors.

Esleita ta organizar a Esposizión internazional Expo Zaragoza 2008, asinas mesmo ha estato esleita como seu d'un Secretariato d'a Organizazión de Nazions Unitas t'a Decada de l'Augua d'a UNESCO.

[editar] Fiestas

O Pilar.
  • A suya fiesta patronal se zelebra o 12 d'otubre, día de Nuestra Siñora la Birchen d'o Pilar, conoxita popularmén como O Pilar. Istas fiestas son conoxitas en toda España estando unas d'as más prestichiosas y que atrayen mayor numero de toristas, prenzipalmén por autos como l'Ofrenda de Flors á la Birchen, O Rosario de Cristal (unica manifestazión relichiosa d'ista mena en o mundo), a comparsa de Chigants e Cabezutos, y a gran animazión que biben as suyas carreras con rondas joteras y pasacarreras .

L' afabilidat de as suyas chens fan d'as suyas fiestas unas d'as más intresans, con autos populars y autuazions en dreito en dibersos puntos d'a ziudá.

  • A Semana Santa de Zaragoza, ye declarata Fiesta d'Intrés Toristico Nazional. Bi ha más de bente chirmandaz en a ziudat e se fan más de zincuenta prozesions.

[editar] Beyer tamién

[editar] Enrastres esternos

Commons-logo.svg
 Se beigan as imachens de Commons sobre Zaragoza.

[editar] Referenzias

  1. ↑ Conzello de Zaragoza. Achirmanamientos


 
Monezipios d'a comarca de Zaragoza
Alfacharín | Billafranca d'Ebro | Billanueba de Galligo | Botorrita | Lo Burgo d'Ebro | Cadret | Cuart de la Uerba | Exaulín | Fuens d'Ebro | María de la Uerba | Mediana d'Aragón | Mozota | Nuez d'Ebro | Osera d'Ebro | Pastriz | Puebla d'Alfindén | San Mateu de Galligo | Utebo | Zaragoza | Zuera
Otenito de "http://an.wikipedia.org/wiki/Zaragoza"