Madrit
De Biquipedia
|
Madrit |
|||
|---|---|---|---|
|
|
|||
Plaza Mayor |
|||
| Nombre ofizial | {{{nombre_ofizial}}} | ||
| Estato | |||
| Comunidat autonoma | |||
| Comunidat autonoma | [[{{{comunidat}}}]] | ||
| Probinzia | Madrit | ||
| Probinzia | [[probinzia d'{{{probinziad}}}|{{{probinziad}}}]] | ||
| Comarca | Aria metropolitana de Madrit | ||
| Monezipio | {{{monezipio}}} | ||
| Codigo postal | 28001 á 28080 | ||
| Superfizie | 607 km² | ||
| Altaria | 667 m. | ||
| Poblazión | 3.162.304 ab. (2004) | ||
| Chentilizio | Madrileño | ||
| Ríos | Manzanares | ||
| Pachina web | www.munimadrid.es | ||
Madrit (en castellán Madrid) ye una billa española, Capital d'o estato. Madrit ye á más d'a capital d'o estato, a capital d'a suya probinzia y d'a Comunidá Autonoma de Madrit.
Contenius |
[editar] Istoria
O suyo orichen ye en un enclau musulmán (Magerit), conquistato por Alifonso VI de Castiella en 1083. A billa fue esleita como capital d'España por Felipe II, remplazando a Toledo. En 1601, y dica 1606, a capitalidá pasó temporalmen a Balladolit. Dende allora, Madrit ha estau perén a capital d'España.
[editar] Toponimia
No bi ha garra decumento que permita saper que nombre tenió l'aldeya de tiempos d'os besigodos que s'establió arredol de l' arroyo de San Pedro. A eboluzión posterior d'o toponimo permite afirmar que esta aldeya se clamó Matrich, eboluzión d'o latín Matrice, referindo-se a lo manantial e cauz prenzipal d'augua. Atros toponimos relazionatos con esta radiz son Bal Madriz en a probinzia de Zaragoza e Madriz en A Riocha, pero n'estos casos con a eboluzión d'as CE, CI d'alcuerdo con a fonetica aragonesa, que ban més luent d'a palatalizazión en /che/, /chi/ y esdebienen /ze/, /zi/.
Cuan os musulmans conquerioron a Meseta o nombre Matrich s'arabizó en a suya fonetica como Magrit/Mayrit car en arabe no esiste a secuenzia /trg/ e se troba més a sobent /jrd/. En o periodo ansalusí ye documentato a soben o chentilizio al-Mayriti, e s'aplicó por exemplo a lo erudito e poligrafo ispanarabe Maslamah ben Ahmad al-Mayriti, naxito de Madrit en o sieglo X. Ye arabizato e no en mozarabe orichinal como se troboron los castellans o toponimo cuan conquerioron a cuenca d'o Tajo.
A primera bariazion Maydrit/Maidrit se troba en o decumento fundazional de Vicus Sancti Martini de 1126. En 1176 ya se decumenta Madrit, y a forma definitiba en castellán ya ye present en o mesmo fuero biello de Madrit de 1202. Dende ixe inte e mientres cuasi tres sieglos coesistirán as bariants Madrit/Madrid. En o zaguer cuarto d'o sieglo XV ya s'imposa a bariant grafica Madrid, pero como ye sabito en castellán d'a Meseta Norte se prenunzia Madriz que encara que siga a eboluzión de Matriche seguntes a fonetica castellana, s'ha orichinato por a prenunziazión como /z/ d'a /d/ final en castellán.
[editar] Poblazión
| Eboluzión 1897 - 2004 | |||
|---|---|---|---|
| Añada | Total monezipio |
Total probinzia |
Porzentache (%) |
| 1897 | 542.739 | 730.807 | 74,27 |
| 1900 | 575.675 | 773.011 | 74,47 |
| 1910 | 614.322 | 831.254 | 73,90 |
| 1920 | 823.711 | 1.048.908 | 78,53 |
| 1930 | 1.041.767 | 1.290.445 | 80,73 |
| 1940 | 1.322.835 | 1.574.134 | 84,04 |
| 1950 | 1.553.338 | 1.823.418 | 85,19 |
| 1960 | 2.177.123 | 2.510.217 | 86,73 |
| 1965 | 2.793.510 | 3.278.068 | 85,22 |
| 1970 | 3.120.941 | 3.761.348 | 82,97 |
| 1975 | 3.228.057 | 4.319.904 | 74,73 |
| 1981 | 3.158.818 | 4.686.895 | 67,40 |
| 1986 | 3.058.812 | 4.780.572 | 63,98 |
| 1991 | 3.010.492 | 4.647.555 | 64,78 |
| 1996 | 2.866.850 | 5.022.289 | 57,08 |
| 2001 | 2.938.723 | 5.423.384 | 54,19 |
| 2003 | 3.092.759 | 5.718.942 | 54,08 |
[editar] Almenistrazión
[editar] Dibisión almenistratiba
Madrit ye dibidido administratibament en bentiún destritos, que á la suya begada se subdibiden en bicos:
- Zentro: Palazio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
- Arganzuela: Imperial, Acacias, Chopera, Legazpi, Delicias, Moguer, Atocha.
- Retiro: Pacifico, Adelfas, La Estrella, Ibiza, Los Jerónimos, Niño Chesús.
- Salamanca: Recoletos, Goya, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
- Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Castiella.
- Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
- Chamberí: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vellehermoso, Ríos Rosas.
- Fuencarral: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
- Moncloa: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
- Latina: Los Cármenes, Puerta del Angel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
- Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
- Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofio, Pradolongo.
- Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
- Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
- Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
- Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apostol Santiago, Piovera.
- Villaverde: San Andrés, San Cristobal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles, el Espinillo, Marconi
- Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia
- Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz
- San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador
- Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos
[editar] Alcaldes
[editar] Puestos d'intrés turistico
Bels d' os puestos toristicos más importans son:
- O Museu del Prado
- O Museu Thyssen-Bornemisza
- O Museu Reina Sofía (an se troba a obra Guernica de Pablo Picasso)
- O Museu Arqueolochico Nazional
- O Palazio Reyal
- A Plaza de Oriente
- O Templo de Debod
- O Monesterio d'as Escalzas Reyals
- O Monesterio d'a Encarnazión
- A Puerta del Sol
- A Seu de l'Almudena
- O Palazio de Beire d'a Arganzuela
- O Parque d'o Retiro
- O bico de Chueca, con una impotán presenzia gay.
- el rastro.
- Belún d'os suyos muitos tablaus flamencos.
Dentro d'o patrimonio molimental se pueden alufrar, entre atros:
O sieglo XX trayó tamién a construzión d'un zarpau d'edifizios singulars (muitos d'els en o destrito finanziero de AZCA) como:
- Torrespaña
- Torres Blancas
- Torre Picasso
- As torres Puerta d'Europa
- A Torre Windsor (cremata)
- A Torre d'o Banco de Bilbao
En a comarca de Madrit se troban o palazio y monesterio d'o Escorial, os palazios d'Aranjuez Aranjuez y o zentro istorico d'Alcalá de Henares.
Antimás de por os suyos puestos d' intrés istorico, toda la ziudá ofrexe infinidá de posibilidaz comerzials. No obstante, esisten zonas d'espezial conzentrazión comerzial como son as carreras Preciados/Carmen y Serrano/Goya con botigas d'as más impotans marcas de moda (Zara,Cortefiel...) u grans magazens (El Corte Inglés).
[editar] Fiestas locals
- 15 de mayo, Fiestas de San Isidro Labrador. Patrón de Madrit.
- 9 de nobiembre, Fiestas d'a Birchen d'a Almudena. Patrona de Madrit.
[editar] Localidaz achirmanatas
[editar] Enrastres esternos
- Conzello de Madrit
- Candidatura Olimpica Madrit 2012
- Plataforma contra las Olimpiadas
- Turismo, Ozio y Cultura en Madrit
- Pilates Madrit