Río Galligo

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Galligo
Piraguas en o Galligo
Administración
Estatos {{{estatos}}}
Territorios Flag of Aragon.svg Aragón
Cheografía
Longaria 215 km
Altaria d'o naixedero 2.200 m
Naixedero Col d'Aneu
Desembocadura Río Ebro
Hidrolochía
Superficie d'a cuenca 8.903 km²
Cabal meyano m³/s
{{{mapa}}}
Mapa d'a cuenca d'o río Galligo en a cuenca de l'Ebro.
Una navata en o río Galligo.

O río Galligo ye un d'os grans cursos fluvials d'a cuenca meya d'o río Ebro con una superficie de 8.903 km² de cuenca en os 215 km de longaria que recorre dic'a suya desembocadura en l'Ebro en a ciudat de Zaragoza.

Naixe en o Col d'Aneu, a lo norte de Sallent de Galligo a 2.200 metros d'altaria, amán d'o collau d'o Portalet (Val de Tena), en os Pireneus uescanos.

En a cuenca alta ye an reculle a los prencipals afluyents: Gualempeda (regulato por o entibo d'a Sarra), o Caldares, o Escarra y l'Aurín que son los que determinan en gran parti o cabal y as caracteristicas d'o río Galligo. En a cuenca meya y baixa os ríos Guarga, Asabón y Sotón aportan escaso cabal.

Talla las sarras prepirenencas en a foz de Santa Helena y pasa por Sallent, y amán de Pandicosa y Samianigo. Dende iste zaguer lugar empecipia a describir un amplo codo dica Triste, dende an contina atra vegada a suya anterior endrecera N-S dic'a suya desembocadura en l'Ebro.

Ye regulato por os entibos de Fornigal, Lanuza, Búbal, Samianigo, A Penya y Ardisa.

Toponimia[editar | editar código]

Fue clamato Flumen Gallicum en a epoca romana, porque tien una dirección Norte-Sur y pareixeba como si venise d'a Galia, encara que tamién puet estar por estar un río que feba de muga de territorios de luengas celtas en Aragón. En latín medieval, (con elementos romances aragoneses), ye documentato como Galleco. Curiosament en o latín medieval d'a epoca de repoblación con gascons tamién se documenta como Gareco[1], con una -r- intervocalica que provién d'a -LL- latina en qualques parlas gasconas pirenencas.

Referencias[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]


 
Ríos d'a cuenca hidrografica d'o Galligo
Marguin izquierda Gualempeda · Caldarés · Basa · Guarga · Garona · Sotón
Marguin dreita Escarra · Gorgol · Arás · Aurín · Tulivana · Asabón


 
Ríos d'a cuenca hidrografica de l'Ebro
Marguin izquierda Nela · Xerea · Bayas · Zadoya · Ega · Aragón (Arga) · Arba · Galligo · Segre (Noguera Pallaresa · Noguera Ribagorzana · Cinca)
Marguin dreita Oca · Tirón · Nacheriella · Iregua · Leza · Cidacos · Alfama · Queiles · Uecha · Xalón (Xiloca) · Uerva · Lopín · Aguas · Martín · Regallo · Guadalop · Matarranya