Africa

Africa
Continent
Entidat	Continent
Superficie  • Total	Posición 2º de 7 30.221.532 km²
Población  • Total  • Densidat	Posición 2º de 7 1.000.010.000 hab. 30,51 hab/km²
Estatos	53
Zonas horarias	UTC-1 a UTC+4
Chentilicio	Africán/a

Africa ye o segundo continent en superficie. Muga a lo norte con a mar Mediterrania que la desepara d'Europa, a l'ueste con l'Ocián Atlantico y a l'este con a Mar Roya (que la desepara d'Asia), l'Ocián Indico y Asia a traviés d'a canal de Suez. O continent africán tien una superficie de 30.221.532 km² (o segundo continent por a suya superficie) y una población de 1.000.010.000 d'habitants (tamién ye o segundo continent por a suya población, con o 16,14% d'os habitants d'o planeta), con una densidat de población de 30,51 hab/km². En fan parte 48 países (encluyendo-ie a isla de Madagascar, a mas gran d'as islas africanas) y 53 (encluyendo-ie tamién as islas y archipielagos).

Ye un continent con muita importancia ta la Historia, que gosa estar considerato l'orichen de l' Homo sapiens u mesmo d'a familia d'os Hominidae, seguntes os chacimientos localizatos por os arqueologos en Etiopía, Kenia u Tanzania, amás d'atros chacimientos menors en países como Sudafrica. Ye tamién uno d'os puestos a on naixió l'actual civilización, en a val d'o río Nilo, con a civilización de l'Antigo Echipto, que yera en contacto con as civilizacions d'Orient Meyo y con as civilizacions d'a mar Mediterrania, como l'Antiga Grecia u l'Antiga Roma. Antiparte, en o sieglo XIX as potencias europeas establioron as suyas colonias en o continent, quedando nomás Liberia y Etiopía como as solas nacions independients, dica o proceso de descolonización en os anyos 1960, quan a mayor parte d'os territorios africans plegoron a la suya independencia. Dende ixe inte, o continent ha padeixito freqüents guerras (mas que mas guerras civils) y dende os anyos 1970 una constant situación de sequera en o centro-norte d'o continent, estando amás uno d'os puestos d'o mundo a on mas s'ha estendillato a SIDA, que ye en bells países una important causa de mortalidat.

A climatolochía d'o continent ye muit variata, con clima templato en as costas d'a mar Mediterrania y a o sud, en Sudafrica, climas calidos y diserticos en os tropicos y climas calidos y humidos en o equador terrestre, encara que una caracteristica común a totz ixes climas ye o feito que no bi ha en Africa ni plevias regulars ni grans montanyas que puedan templar o clima con cheleras u nieu, estando asinas a sola influencia dulcificadora d'o clima a que tien o suyo orichen en as mars y ocians exteriors. Tampoco no tien pas un rete desenvolicato de ríos, estando nomás ríos importants o río Nilo, que dende o o suyo naixedero en o centro-este d'o continent puya enta o norte ta desauguar en a mar Mediterrania, o río Congo, que dende o centro d'o continent marcha enta l'ueste dica l'Ocián Atlantico, o río Nícher, que drena a parte centro-oriental d'o continent desauguando en o golfo de Guinea y o río Zambezi, o solo d'os grans ríos d'o continent que desaugua en l'Ocián Indico.

Mapa d'Africa.

Etimolochía

Encara que no gosa trobar-se una opinión unanime, sí ye platero que o nombre d'Africa provién d'o latín.

Seguntes una teoría, o suyo nombre deriva d'o nombre d'un viento d'a peninsula italica, l' africus, que designaba en a Campania a un viento humido que proveniba de Cartago. Cal parar cuenta que alazetalment, os romans no designaban con o nombre d' Africa mas que a la parti occidental d'Africa d'o Norte, alto u baixo l'actual Tunicia.

Seguntes una segunda teoría, o continent recibió o suyo nombre d'o nombre d'una tribu berber, a tribu d'os Banu Ifren. O suyo debampasato eponimo yera Ifren, con un termin relacionato con as esplugas. Antiparte, Ifri ye o nombre d'una antiga diosa berber.

Cheografía

Cheografía fisica

O continent africán muga a lo norte con a mar Mediterrania que la desepara d'Europa, a l'ueste con l'Ocián Atlantico y a l'este con a Mar Roya (que la desepara d'Asia), l'Ocián Indico y Asia a traviés d'a canal de Suez. Dende o suyo cabo septentrional, que se troba en Tunicia, dica o suyo cabo meridional en Sudafrica, o continent s'estendilla 8.000 km, y dende o suyo cabo occidental en Cabo Verde dica o suyo cabo oriental en Somalia, alto u baixo 7.400 km. O continent africán tien una superficie de 30.221.532 km² (o segundo continent por a suya superficie) y una población de 1.000.010.000 d'habitants (tamién ye o segundo continent por a suya población, con o 16,14% d'os habitants d'o planeta), con una densidat de población de 30,51 hab/km². En fan parte 48 países (encluyendo-ie a isla de Madagascar, a mas gran d'as islas africanas) y 53 (encluyendo-ie tamién as islas y archipielagos). O país con una superficie mas gran ye Sudán, que ye o 10^eno d'o mundo.

O suyo litoral no tien accidents destacatos, encara que sí que cal charrar d'o golfo de Guinea, que se troba en a parte occidental d'o continent, en l'Ocián Atlantico. Entre as suyas islas, cal destacar Madagascar, as islas Canarias, as islas de Cabo Verde, Socotora, Zanzíbar, Reunión u as Comoras.

Tampoco no tiene Africa muitas montanyas d'altarias importants, encara que cal destacar o Kilimanjaro y o mont Kenia, con mas de 5.000 metros d'altaria sobre o ran d'a mar.

Os suyos ríos prencipals son o río Nilo (o mas largo d'o mundo), o río Congo, o río Nícher y o río Zambezi. Tamién cal citar bellos lacos, como o laco Victoria, o laco Malawi y u laco Tanganyka.

Cheografía humana

A distribución d'a población d'o continent africán no ye pas homochenia, por a gran diferenciación en as condicions climatolochicas. Asinas, parte d'o continent ye un disierto, como o disierto d'o Sahara u o disierto d'o Kalahari, y en atras grans partes d'o continent a existencia de selvas tropicals fa imposibles as grans concentracions humanas, que en ixas condicions se troban mas que mas en a val d'o río Nilo, que trescruza de sud enta norte a parti occidental d'Africa.

Países

País o territorio, con a suya bandera	Superficie (km²)	Población (2002)	Densidat de población (hab/km²)	Capital
Africa Oriental:
Burundi	27.830	8.090.068	229,0	Bujumbura
Comoras	2.170	690.948	283,1	Moroni
Chibuti	23.000	768.900	20,6	Chibuti
Eritrea	121.320	4.465.651	36,8	Asmara
Etiopia	1.127.127	74.777.981	60,0	Addis Abeba
Kenia	582.650	34.707.817	53,4	Nairobi
Madagascar	587.040	18.595.469	28,1	Antananarivo
Malawi	118.480	13.013.926	90,3	Lilongwe
Mauricio	2.040	1.200.206	588,3	Port Louis
Mozambique	801.590	19.686.505	24,5	Maputo
Ruanda	26.338	8.648.248	280,9	Kigali
Seychelles	455	83.688	176,0	Victoria
Somalia	637.657	7.753.310	12,2	Mogadiscio
Tanzania	945.087	37.187.939	39,3	Dodoma
Uganda	236.040	24.699.073	104,6	Kampala
Zambia	752.614	9.959.037	13,2	Lusaka
Zimbabwe	390.580	11.376.676	29,1	Harare
Dependencias europeas en Africa Oriental:
Islas Ixeminatas (Francia)	44	0	0	Saint-Denis
Mayotte (Francia)	374	201.234	456,9	Mamoudzou
Reunión (Francia)	2.512	787.584	296,2	Saint-Denis
Africa Central:
Angola	1.246.700	10.593.171	8,5	Luanda
Camerún	475.440	16.184.748	34,0	Yaoundé
Republica Centroafricana	622.984	3.642.739	5,8	Bangui
Chad	1.284.000	8.997.237	7,0	N'Djamena
Republica d'o Congo	342.000	2.958.448	8,7	Brazzaville
Republica Democratica d'o Congo	2.345.410	55.225.478	23,5	Kinshasa
Guinea Equatorial	28.051	498.144	17,8	Malabo
Gabón	267.667	1.233.353	4,6	Libreville
Sant Tomé y Prencipe	1.001	170.372	170,2	São Tomé
Africa d'o Norte:
Alcheria	2.381.740	32.277.942	13,6	Alcher
Echipto	1.001.450	70.712.345	70,6	O Caire
Libia	1.759.540	5.368.585	3,1	Tripoli
Marruecos	446.550	31.167.783	69,8	Rabat
Sahara Occidental	266.000	256.177	1,0	L'Aaiún
Sudán	2.505.810	37.090.298	14,8	Jartum
Tunicia	163.610	9.815.644	60,0	Túniz
Dependencias europeas en Africa d'o Norte:
Canarias (Espanya)	7.492	1.694.477	226,2	Las Palmas de Gran Canaria
Ceuta (Espanya)	20	71.505	3.575,2	—
Madeira (Portugal)	797	245.000	307,4	Funchal
Melilla (Espanya)	12	66.411	5.534,2	—
Africa Austral:
Botswana	600.370	1.591.232	2,7	Gaborone
Lesoto	30.355	2.207.954	72,7	Maseru
Namibia	825.418	1.820.916	2,2	Windhoek
Sudafrica	1.219.912	43.647.658	35,8	Pretoria
Swazilandia	17.363	1.123.605	64,7	Mbabane
Africa Occidental:
Benín	112.620	6.787.625	60,3	Porto-Novo
Burkina Faso	274.200	12.603.185	46,0	Ouagadougou
Cabo Verde	4.033	408.760	101,4	Praia
Costa de Vori	322.460	16.804.784	52,1	Abidjan, Yamoussoukro
Gambia	11.300	1.455.842	128,8	Banjul
Ghana	239.460	20.244.154	84,5	Accra
Guinea	245.857	7.775.065	31,6	Conakry
Guinea-Bissau	36.120	1.345.479	37,3	Bissau
Liberia	111.370	3.288.198	29,5	Monrovia
Mali	1.240.000	11.340.480	9,1	Bamako
Mauritania	1.030.700	2.828.858	2,7	Nouakchott
Nícher	1.267.000	10.639,744	8,4	Niamey
Nicheria	923.768	129.934.911	140,7	Abuja
Senegal	196.190	11.343.328	57,8	Dakar
Sierra Leone	71.740	5.614. 743	78,3	Freetown
Togo	56.785	5.285.501	93,1	Lomé
Dependencias europeas en Africa Occidental:
Santa Helena (Reino Unito)	410	7.317	17,8	Jamestown
Total	30.368.609	843.705.143	27,8

Economía

En a suya condición d'antigas colonias europeas, a mayoría d'os países africanos mantienen estreitas relacions economicas con a Unión Europea.

S'ha creyato una organización supranacional pareixita a la UE dita Unión Africana.

Vinclos externos

• Se veigan as imáchens de Commons sobre Africa.