Almudévar
| Ista pachina ha menester d'una revisión por un corrector ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo vocabulario. |
|
Por favor, edita-lo ta cumplir con ellas. No borres iste aviso dica que no l'haigas feito. Colabora wikificando! |
| Almudévar | |||
|---|---|---|---|
| Municipio d'Aragón | |||
|
|
|||
|
Ermita d'a Virchen d'a Corona. |
|||
| Entidat • País • Provincia • Comarca |
Municipio Plana de Uesca |
||
| Superficie | 201,19 km² | ||
| Población • Total |
2 519 hab. (2012) |
||
| Altaria | 456 m. | ||
| Distancia • 18 km • 52 km |
enta Uesca enta Zaragoza |
||
| Codigo postal | 22270 | ||
| Patrons | Virchen d'a Corona Sant Isidro Labrador |
||
| Coordenatas | 42° 3’ 0’’N 0°34’58’’U | ||
| www.almudevar.es | |||
Almudévar ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Plana de Uesca. Fa parte d'o partito chudicial de Uesca.
A suya población ye de 2.519 habitants (2012) en una superficie de 201,19 km² y una densidat de población de 12,52 hab/km².
Contenius |
Historia[editar]
Se troba ubicada a 18 km. de Uesca, en a zona denominada A Violada. O primer asentamiento humano d'ista zona se dio ya en a Prehistoria, s'han trobau restas de construccions neolíticas en dos salientes d'o terreno situaus a la marguin dreita d'o comienzo d'o barranco de Villanueva (a o norte d'o termin) y tamién restas entre iste barranco y a cabañera que s'endreza a o Somport. As construccions situadas mas a o sud son de planta rectangular, mientres que as d'o saliente norte son de planta circular.
Tamién trobamos restas de construccions prerromanas en a cima de Torre Lierta, un a d'as mayors alturas d'o termin, en o limite oriental d'iste asinas como fornos de ceramica en a pedrera de Lupiñén y en as pedreras de Uesca. S'han trobau igualment utils de piedra pulimentada, pero podría tractar-se de restas de poblacions de paso.
O nucleyo urbano actual ye l'heredero d'a mansión romana de Bortina, situada en a Vía Lata que uniba Zaragoza con Lérida, pasando por Uesca. Seguntes Pedro Carrillo Bortina se trobaba en a milla CCCXII d'a citada vía y a XXXIIII millas de Zaragoza, ye decir, o puesto exacto d'Almudévar.
O nombre de Bortina, Burtinae u Bostina ye d'orichen íbero u vasco. Bost en vasco significa cinco, bustin archila, bort puerto y Buru cima. Ye muit posible que o poblau existent en o puesto de l'actual Almudévar hese perteneixiu a os vascos que encara en epoca d'Augusto extendeban o suyo territorio dica Segia (Exeya d'os Caballers).
De totz modos, o chicot conchunto de cerros que dominan a llanura circumdant poseyeba una gran importancia estratechica en l'antiguidat y ye un buen asentamiento ta os distintos nuclios humans a lo largo d'a historia.
ROMANS
D'a presencia romana en a comarca quedan qualques toponimos como Valdeldema (corrupción de Vallis vendimiae), Forniellos, Avariés, Valsalada....
Ye tradición popular que a primitiva localización d'a población se trobaba en o paraje denominau Almudévar u Viello, y precisament este ye o puesto an se troba a fuent de tres caños, o que puede significar que os propios hispano romanos cambiasen o suyo puesto d'emplazamiento segurament buscando mayor seguranza y construirían as suyas casas arredol d'a torre amurallada de l'actual castiello.
En ista epoca romana, Almudévar debió gozar de gran prosperidat por estar una comarca triguera y vinícola con buenas comunicacions entre Osca y Caesaraugusta que demandaban a suya producción. Por l'abundant numero de casas de campo romanas trobadas por os arqueólogos en ista zona a propiedat d'a tierra debió estar prencipalment de caracter latifundista.
VISIGODOS
En o sieglo V procedents d'o sud de Francia s'asientan en istas zonas y a Vía lata adquiere en istos momentos una mayor importancia si culle. O toponimo Villanueva indica l'asentamiento d'un noble visigodo en iste termin. En iste paraje se trobó una piedra arenisca, de forma circular, con dos caras talladas a bisel, con relieve plano que podese haber formau parte d'una estela funeraria visigoda.
EPOCA MEYEVAL
A dominación musulmana va dende o 714 dica o 1118 y ye en iste momento quan prene o nombre d'Almudévar, toponimo que significa o redondo y alude segurament a la forma ovalada d'o puesto an s'asienta o castiello y que hue se le denomina corona. Se mantenió en iste momento a estructura latifundista d'epocas anteriors. A población islamica yera mayoritariament muladí (descendent d'hispanorromanos), y mozarabe, asinas ye como s'explica a pervivencia de toponimos como Valdeldema (vallis vendimiae), Fornillos, asinas como o cautivo d'a vida en ista epoca.
Debió estar una población musulmana de bella importancia, pus pagaba chunto a once villas mas, bells dreitos a Sancho Ramírez, con os quals iste dotó a o castiello d'Ayerbe. A cronica de santo Juan d'a Penya, afirma que Pedro I dimpués de conquerir Uesca, salió en persecución d'os musulmans dica Almudévar. Ye posible que a conquerir dimpués de 1096, encara que habió de retornar a mans musulmanas en 1112 seguntes Mª Dolores Culliré, estando a suya conquiesta definitiva en 1118, tal como afirma Zurita. En mayo de 1170 le estió concedida a suya carta puebla por Alfonso II, por a quala, amás de fixar os termins, os vecins recibioron o castiello y o cerro an s'asienta ta que construisen allí a ilesia, abadía y casas. En iste momento estió convertida en villa. O castiello cal veyer-lo en aquella epoca como un amplio recinto que abarca tot o perímetro actual d'a Corona y teneba dentro qualques tasas edificacions musulmanas. O proceso de población, de conversión d'Almudévar en villa se remató en 1184, con unatro privilechio, confirmando l'anterior, d'o mesmo rei Alfonso II. Y alavez estió tant exitoso o proceso de repoblación, que no i habió suficient espacio en o castiello ta albergar a la villa d'Almudévar, y asinas naixió o que en os documentos meyevals se diz Villanova d'Almudévar. Se les concedió o fuero de Zaragoza, quedando exentos de bells imposaus y podeban celebrar un mercau semanal. En os documentos d'o s.XII amaneixe como villa de realengo regida por tenentes nombraus por o rei. A importancia d'Almudévar estribaba en a suya situación en o camín que uniba Zaragoza y Uesca. En 1364 estió o escenario trigau ta la entrevista entre Carlos II de Navarra y Enrique de Trastamara con a reina d'Aragón, ta tractar sobre o destronamiento de Pedro I de Castiella. A villa d'Almudévar tenió voto en cortes.
D'ista forma, o casco urbano s'estió desplazando d'o tozal a la ladera, ta trazar contino a carrera Mayor, que configura o vico d'estructura mas pintoresco y mas irregular. A partir d'allí s'extendió o vico baixo en busca d'a llanura.
Dende muit temprano a Ilesia disposó de quantos edificios en a villa y en o suyo termin municipal: a ilesia d'a Beata Virchen María (d'a Corona), como parroquia, a ilesia de San Miguel, actualment parroquia d'a quala encara veyemos una portiada romanica y a ermita de Santo Domingo, que os suyos restas amuestran tamién a suya factura romanica. En 1560 existiban en Almudévar dos ilesias hue totalment desapareixidas: a ilesia d'a Magdalena y a de Santo Martín (u Santo Vicente) que ya serían construidas en a Edat Meya, asinas como o convento d'Avariés (Abares), desapareixiu en o s.XIV a conseqüencia d'a peste negra, y l'almunia de Pallarolo.
Por lo que fa a la población, o primer dato conoixiu ye de 1184, un documento an se charra de 300 pobladores que equivaldrían a 1200 u 1500 habitants.
En ista epoca, a base fundamental d'a economía yera l'agricultura, basada en os cereales y en a vid, ista se concentraba fundamentalment en o paraje denominau Valdeldema (vallis vendimiae). Iste paisaje agrario meyeval se completaba con qualques huertos regaus por meyo de pozos. As selvas de pinos, totalment desapareixius, y carrasco de conchunta con yermos y pastos proporcionaban lenya, fusta, pasto y caza.
A ganadería tenió una importancia destacada tamién.
A industria artesanal se basaba en aquells oficios auxiliars de l'agricultura, como a industria d'o teixiu, tamién se charra de quantos fornos de pan y un molín d'aire. En a villa tamién i heba establimientos de venda fixos propiedat d'o concejo como a carnicería u a botiga.
O segundo tercio d'o sieglo XIV ye marcau por una serie de malas culles que producioron hambrunas y como conseqüencia se produció una crisi demografica. Será ya entre o s. XV quan se produz una recuperación poblacional y economica. Ye agora quan tamién se produz un renaiximiento artistico d'a villa.
En o sieglo XV o centro d'a vida social yera a Corona y o suyo castiello. Allí yeran a ilesia prencipal y o gubierno municipal. EDAT MODERNA
O s. XVI suposa una etapa de freno en a economía d'Almudévar y en a suya población, que se recuperará considerablement en o sieglo siguient. L'aumento de población leva con ell a expansión agricola que se manifiesta en a compra d'os terrenos de cautivo que poseyeban os monches cistercienses d'Avariés. En o s. XVII se producen roturaciones en as zonas de pastos ta aumentar l'aria de cautivo, pero en 1745, a causa d'a escasez de vin, se permite plantar viñas. Este proceso de roturación d'o s. XVIII produz un cambeo en a estructura d'a propiedat privada, por un costau aumentando a grandaria d'a propiedat privada y por unatro costau s'introduz o sistema de suertes, que yeran chicotas parcelas que o concejo entregaba a particulars ta que plantasen en ellas viñas.
En o 1765, l'agricultor acomodau d'a villa disposaba de casa, bodega, huerto, yera con pajar, hortal y demba, una viña, bell corral ta bestiar, un numero variable de campos ta cereal y un chicot numero d'animals de tiro.
En a Edat Moderna cambiará considerablement l'aspecto d'a villa, amaneixen nuevos edificios tanto publicos como relichiosos u particulars. En o s. XVII prencipia a construir-se o Concello, ye un iste momento quan o castiello pierde todas as suyas funcions politico-administrativas ya que dica agora heba estau utilizau por o concejo ta las suyas reunions ordinarias, como fichero documental, garchola, etc. Ye tamién en iste momento quan se viene abaixo a nave central d'a ilesia d'a Corona y a decisión d'enamplar a de San Miguel, muito mas centrica ta utilizar-la como parroquia.
O s. XIX ye marcau prencipalment por l'aparición de grans propiedatz que se forman dimpués d'a desamortización d'as tierras comunals. Por lo que fa a la industria, en o s. XIX, Almudévar pierde o molín d'aire, pero conserva dos fornos de pan propiedat d'o concello. Madoz da a noticia d'una fabrica de curtidos que encara funcionaba en o 1850, de telars de lienzo y teixius de lana y un matadero. En 1832, una fabrica de salitres y un tejar, totz dos chunto a la fuent de tres caños. Dende o s. XVIII existiba un ingenio ta fabricar cera.
En Almudévar se celebraba una important feria de bestiar, sobretodo mular y caballar, os días 12, 13 y 14 de mayo, que mantenió as suyas importancia dica os anyos 50, que acabó por desapareixer a causa d'a mecanización d'o campo. Afortunadament ista feria se recuperó fa uns anyos.
A primers d'o sieglo XIX se cambió a fiesta patronal d'o día 15 d'agosto a o 8 de setiembre.
A población d'Almudévar creixió sin interrupción dica l'inicio d'a guerra civil y que entre ista a villa perdió 1061 habitants, un 25% d'a población. A partir d'iste momento ixe descenso ha estau progresivo y contina hue en día habiu de sobre tot a un creiximiento vechetativo negativo.
Respective a la ganadería d'iste sieglo o esperreco prencipal ha estau a construcción d'a canal de riegos d'os Monegros que se concluyó en 1929 encara que dica 1941 no se fació a devantadera l'acueducto a Tardienta. Pero os intentos por amillorar l'agricultura local continoron en 1914 y se creyó un vivero ta aduyar y afavorir a replantación d'as viñas arruinadas por a filoxera d'os primers anyos d'o sieglo, que se plantó en Chinflorin. Pero a vid, a partir d'os anyos 50, ha experimentau un fuerte retroceso, lo mesmo que l'almendrera y a olivera a favor d'o cautivo de cereal.
Cheografía[editar]
O lugar d'Almudévar se troba situato a 456 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 18 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 52 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'Aragón.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Artasona, Val Salada, Mascariello, Sant Chorche. Totz istos son lugars de colonización, d'a decada de 1950. Estioron rematatos en 1957.
Presonaches ilustres[editar]
Hemos de prencipiar con o personache mas popular que ha dau Almudévar: Pedro Saputo . Ynduráin, citando a Jerónimo Borao que estió rector d'a Universidat de Zaragoza en o sieglo XIX, afirma que o nuestro héroe yera conoixiu dende muit antigo entre os personaches populars de ditos, chistes y cuentecillos, a lo menos dende o sieglo XVII. A vida de Pedro Saputo habió de transcorrer en a segunda metat d'o sieglo XVI u primer tercio d'o XVII. D'a suya existencia no i hai dubda, encara os vecins d'Almudévar pueden sinyalar con precisión, a chicota casa en a quala naixió y vivió, en una d'as pars mas antigas d'a villa, amán d'o forno alto (hue desapareixiu). Qualques d'as suyas conoixidas aventuras, sobre tot as que no transcribe Braulio Foz en o suyo conoixiu libro y han remaniu oralment en a tradición popular, tienen claras referencias a America.
O Pedro Saputo d'a tradición oral no ye o genio que nos describe Foz en a suya obra, pero tampoco ye o necio que quieren presentar qualques recopiladores d'as suyas historias. En a tradición oral, Pedro ye a personificación de l'ingenio popular, o que aplica en as tribulaciones d'as suyas paisanos solucions sencillas, de sentiu comuna, u actúa como un picardioso redindo-se d'os quals quieren burlarse d'ell.
Dentro d'o grupo d'almudevanos ilustres que vivioron en os sieglos XVII y XVIII podemos sinyalar a Don Melchor Alayeto , muerto en Uesca en 1645, Catedrático d'a Universidat d'ista ciudat y arcediano d'o Serrablo; a Don Diego Jerónimo Gallán , feneixiu en 1672, catedrático d'a Universidat oscense, Canciller de Competencias d'o Reino d'Aragón; a Don Gregorio Alayeto , que murió cautivo en Argel, colechial d'o Mayor Jiménez, que publicó en Zaragoza en 1779 un libro de Matematicas titulado Tabla de reducción d'as monedas d'oro a libras jaquesas y a reals de vellón.
Os personaches mas destacaus d'a villa, naixius en o sieglo XIX, fuoron o Doctor Ramón Otal y Mozarabe , churista naixiu en 1800, plegó a estar rector d'a Universidat de Uesca; Don Bernardo Larrosa Gracia , muerto en 1893, que escribió una obra de teatro en aragonés; Don Ángel Bazán Aured (Almudévar 1826-Madrit 1892), que fuo o primer farmaceutico espanyol que instaló un laboratorio ta realizar analís bromatológicos y levó a cabo una meritoria labor en Zaragoza entre a epidemia de cólera de 1885; y o Pai Mariano Abillana (Almudévar 1844- Carrizal, Chile 1904), misionero en America.
Un d'os personaches mas importants d'o sieglo XX ye , sin dubda, Francisco Ascaso Abadía , naixiu en ista villa l'1 d'abril de 1901. Francisco Ascaso estió un d'os prencipals activistas de l'anarquismo espanyol, componente d'a F.A2.I. , especie de brazo armau d'o a C.N.T. y companyero inseparable de Buenaventura Durruti. Murió en Barcelona o 20 de chulio de 1936.
En o sieglo XX han viviu mas personas ilustres y caldría destacar, entre ellas a2:
Santos Samper Sarasa , (1893-1969), presbítero y mayestro. Estió Inspector Central d'Amostranza en Bilbao y Madrit, Consellero Nacional d'Educación y miembro de l'Instituto Superior d'Investigacions Scientificas (CSIC). Tamién estió director y profesor d'a Escuela Normal de Zaragoza y Consiliario d'Acción Catolica en Madrit y Zaragoza. O Colechio d'Almudévar leva o suyo nombre.
Ramón Embolicar-te Viu (30 d'agosto de 1918), politico anarquista y escritor. Estió Secretario Cheneral d'as Choventutz Libertarias de Cataluña, Secretario d'a organización d'o Comité d'a Federación Iberica d'as Choventutz Libertarias, Secretario Cheneral d'a CNT en l'exilio, etc. Endrezó quantas revistas y ha publicau mas d'una dotzena de libros.
Juan Manuel Tabuenca Oliver (1931), medico pediatra que cursó os suyos estudios de Medicina y Cirurchía en a Universidat de Zaragoza. Especialista en Pediatría y Puericultura por o Kinderspital d'a Universidat de Zurich.
José Bescós Gil (1933-1995), o jotero d'o campo, cantador de jotas d'Almudévar, trachicament feneixiu en accident de tráfico
Demografía[editar]
|
||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
| 1717-1981: población de feito; 1990- : población de dreito. Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidatz poblacionals en l'INE. |
||||||||||||||||||
Administración[editar]
Reparto de concellers[editar]
|
|
|||||||||
| Partito | 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | 2011 |
| Partido de los Socialistas de Aragón | 6 | 6 | 5 | ||||||
| Partido Popular | 2 | 2 | 3 | ||||||
| Chunta Aragonesista | 1 | 1 | 2 | ||||||
| Partido Aragonés | 2 | 2 | 1 | ||||||
| Total | 11 | 11 | 11 | ||||||
Alcaldes[editar]
| Lechislatura | Nombre | Partito politico |
|---|---|---|
| 1979–1983 | ||
| 1983–1987 | Antonio Juan | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 1987–1991 | Antonio Juan | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 1991–1995 | Antonio Juan | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 1995–1999 | Jaime Dena | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 1999–2003 | María Antonia Borderías | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 2003–2007 | María Antonia Borderías | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 2007–2011 | María Antonia Borderías | Partido de los Socialistas de Aragón |
| 2011–2015 | Antonio Labarta Atarés | Partido de los Socialistas de Aragón |
Molimentos[editar]
- Ilesia de l'Asumpción d'Almudévar, una ilesia adedicata a l'Asumpción d'a Virchen.
- Ermita d'a Virchen d'a Corona d'Almudévar, una ermita adedicata a la Virchen d'a Corona, patrona d'o lugar. Se debanta dencima de l'antiga ilesia parroquial d'o sieglo XII, esviellata en o sieglo XVI y dimpués en o sieglo XVIII, quan se tresladó a seu parroquial enta una nueva ilesia. Se i conserva un retablo d'o sieglo XVIII en estilo neoclasico.
Patrimonio[editar]
AS BODEGAS
As bodegas mas antigas pueden datarse ya en epoca meyeval, encara que os primers documentos que nos charran d'ellas son de l'anyo 1765, que nos dicen que en iste momento existiban 56 bodegas ubicadas en as colinas de Santo Martín ( A corona), Puyadul (Morro d'Otal) y Molino d'Aire (As Crucetas). En iste momento heba plantadas entre 70 y 100 hectarias de viña. En o 1818 sabemos que i heba 143 bodegas y en o 1850, iste numero i heba ascendido a 261, habiu de sobretodo a un auge que se produz en iste momento en o cautivo d'a vid. Asinas o cautivo d'a vid ocupaba grans extensions dentro d'o termin municipal. O vin que s'obtiene resulta d'elevada graduación por a escasez de precipitacions, plega a aconseguir os 18 graus. En l'actualidat la culle ha perdiu muito terreno a favor de l'hortal y o cereal y tasament plega a producción ta o consumo particular. A vid yera particularment abundant en o norte d'o termin an existe o toponimo Valdeldema, que proviene d'os vocablos latins “vallis vendimiae”, ye decir, val d'a vendimiea.
Por lo que fa a l'emplazamiento d'as bodegas, istas se troban en as tres colinas que circundan a población, excavadas en a propia penya. Ye una muestra de cómo l'hombre ya dende antigo ha seleccionau l'emplazamiento buscando siempre os millors puestos, resulta clara a estreita relación que se da entre l'hombre y l'entorno fisico en o qual vive, unas vegadas ye l'hombre o que s'adapta a o meyo, como ye o caso, l'hombre leva a cabo un proceso de reelaboración d'o meyo ta adaptar-lo a las necesidatz humanas. En iste caso, os habitants d'Almudévar, dende tiempos remotos aprofitoron una serie de formas topograficas ta construir allí as suyas bodegas y asinas, d'iste modo, en l'interior d'a tierra aconseguiban as condicions de temperatura y humedad necesarias ta la elaboración d'un buen vin, d'iste modo s'aconsiguen acomodar l'entorno fisico a las necesidatz de treballo.
A bodega ye un tipo de construcción que sirve de puesto ta la transformación, a elaboración y almagazenamiento d'o vin. Dende o punto de vista d'as suyas caracteristicas arquitectonicas imos a poder veyer quáls d'ellas se deben a las necesidatz humanas d'espacio, quals a la economía, ye decir a las necesidatz funcionals d'un espacio concreto de dedicación economica u a o meyo fisico, ye decir, l'adaptación arquitectonica a las caracteristicas fisicas d'o meyo ambient.
Todas istas bodegas responden practicament a una mesma tipolochía arquitectonica, solament trobamos unas minimas variacions: bodegas con aspecto exterior d'espelunga, y unatro tipo que tiene en a parte delantera una chicota construcción con frontera y cubierta. Os materials que s'utilizan son piedra y tierra, y en o caso d'as bodegas que no utilizan a propia tierra ta cubierta, fusta y tellas. O mortero utilizau ta os muros y techos ye chito a pur de baleyo y augua. Os muros son totz de mampostería. Totz istos materials, fueras d'a tella y a fusta tienen orichen local, a causa d'a dificil accesibilidat d'o meyo, ya que o transporte d'os materials dica aquí resultaría caro y caleba adaptar-se a os materials de l'entorno. Tamién podemos trobar, encara que no de forma cheneralizada, verdugados en os muros (filadas de recholas tochos que se disposan ta enrasar u horizontalidad os muros de mampostería, ya que con o caracter ordinario d'os mampuestos, son dificils d'enrasar a un determinau ran. Istas filadas pueden estar sencillas, d'una sola filada, u doples (dos filadas). A sillería ye practicament inexistente y solament se reduz a os dinteles u arcos d'os huecos.
Os huecos exteriors se limitan a la puerta, y en qualques casos una finestra por a quala s'accedeix a la “pisadera”, istos son totz de muit chicotas dimensions y a puerta ye abocinada. O tipo y a dimensión d'os huecos responde prencipalment a tres factors: o clima, as tecnicas de construcción y a posición social y economica d'os propietarios d'a bodega. O clima determina a densidat luminosa y termica. Temperaturas altas suscitan a necesidat de uembra y espacios lo mas frescos posibles, por ixo, os huecos de reduciu grandaria responden a una necesidat termica de protecher l'ambient interno. As tecnicas de construcción, a fuerza d'a costumbre y a posición social y economica d'os propietarios influyoron en gran medida en a grandaria y aspecto final d'os huecos.
Istas bodegas son mas u menos grans, con chicotz ixamplamientos an se troban prensas, lagares, toneles ta la conservación d'o vin, respiraderos u “fumeros”. Son excavadas aprofitando un montículo, ta ixo se talla un corredor descendent dica buscar o ran archiloso an excavar as estancias d'a espelunga, iste corredor de dentrada se salva por una escalinata. A bodega ye formada por un corredor que da acceso a una serie de cameras independients, u simples ixamplamientos an se colocan as cubas, as qualas descansan sobre uns poyos, y ta que a cuba no empare en a tierra, se colocan unas tablas que facilitan o movimiento d'o recipiente quan ye necesario dar-le a tornada a medida que se consume o vin. En un cabo d'a bodega ye o lagar, destinau a pisar a uva, y un chicot pozo, “ o pilo”, an se replega o mosto. A bóveda ye tallada perpendicularment por uns orificios, “fumeros”, que dan luz a l'interior y renuevan l'aire, y sobresalen a l'exterior en forma de curiosas chamineras. Un espacio muit important d'as bodegas ye o lagar, tamién se le clama cubo. Cheneralment ye una cavidat cilindrica, de dimensions que pueden oscilar arredol de totz dos metros de diámetro y tres de profundidat, de cantería bien treballada que mantiene una curvatura regular. Ocupa siempre un lateral d'a bodega, y en a parte delantera tiene un chicot espacio que a suya función ye a de recibir as uvas que dentran por a finestra que da a l'exterior, y dende allí pasa o cubo que ye an se pisa a uva. O cubo se complementa con “o laco”, una especie de pila de dimensions rectangulars, que ye yuxtapuesto a o mesmo, situau licherament mas baixo que o fondo d'o cubo, facilitando asinas a colocación de vasijas que permitiban replegar o mosto que caiga dende l'interior ta tresladar-lo a cubas y toneles.
Ista descripción nos leva a entender a importancia d'as bodegas, ta o municipio d'Almudévar.
Fiestas[editar]
Localidatz achirmanatas[editar]
Veyer tamién[editar]
Vinclos externos[editar]
Se veigan as imáchens de Commons sobre Almudévar.- (es) Pachina web oficial municipal d'Almudévar.
| Lugars d'o municipio d'Almudévar | |
|---|---|
| Almudévar | Artasona | Val Salada | Mascariello | Sant Chorche | Saso Plano | Torrosecas |
|
|
|
|---|---|
| Agüero | Albero d'Alto | Alcalá de Gurrea | Alcalá d'o Bispe | Alerre | Almudévar | Angüés | Antillón | Argavieso | Arguis | Ayerbe | Banastás | Biscarrués | Vicient | Blecua-Torres | Casbas de Uesca | Os Corrals | Chimiellas | Gurrea de Galligo | Uesca | Ibieca | Igriés | Lobarre | Lopinyén-Ortiella | Loporzano | Monflorite-As Casas | Morillo de Galligo | Novals | Nueno | As Penyas de Riglos | Pertusa | Piracés | Quicena | Saliellas | Santolaria de Galligo | Sesa | Sietemo | A Sotonera | Tierz | Tramacet | |