Ayerbe

Ayerbe
Municipio d'Aragón
Palacio d'os marqueses d'Urriés.
Entidat  • País  • Provincia  • Comarca	Municipio Aragón  Uesca Plana de Uesca
Superficie	63,89 km²
Población  • Total	1 117 hab. (2012)
Altaria	582 m.
Distancia  • 29 km	enta Uesca
Codigo postal	22800
Coordenatas	42°16’26’’N 0°41’16’’U
Ayerbe Situación d'Ayerbe en Aragón
www.Ayerbe.es

Ayerbe ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'a Plana de Uesca. Fa parte d'o partito chudicial de Uesca.

A suya población ye de 1.119 habitants (2010), en una superficie de 63,89 km², con una densidat de población de 17,51 hab/km².

Cheografía

Ayerbe se troba situato a 582 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'o suyo partito chudicial, d'a suya comarca y d'a suya provincia.

Mugas

O termin municipal d'Ayerbe muga a o norte con As Penyas de Riglos y Lobarre; a l'este con Lobarre y Os Corrals; a o sud con Lopinyén-Ortiella; y a l'ueste con Biscarrués y Morillo de Galligo.

	As Penyas de Riglos y Lobarre
Biscarrués y Morillo de Galligo		Lobarre y Os Corrals
	Lopinyén-Ortiella

Historia

A localidat d'Ayerbe fue conquiesta por o reino d'Aragón en 1083, dende l'amanata base abanzata que yera o castiello de Lobarre.

Chaime I d'Aragón creyó a baronía d'Ayerbe que dimpués esdevinió o marquesato d'Ayerbe.

Toponimia

En bell texto meyeval s'escribe Ayerb u Aierb, como en un texto de 1140 de l'Archivo de lo Pilar:

Gomez in Boleia et in Aierb

Parla

L'aragonés d'Ayerbe forma parte de l'aragonés meridional pero tien bellas caracteristicas en común con l'aragonés occidental y se fa servir a denominación común d'ayerbense pa dicir l'aragonés d'os lugars d'a suya redolada. Ayerbe ye una d'as localidatz d'a Plana de Uesca an l'aragonés tien mas vitalidat.

Demografía

Evolución demografica

1362 f 1495 f 1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 - - - - - - - - 2.546

1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2.523 - 2.480 2.430 2.409 2.180 1.895 1.356 -

1992 1994 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 1.198 - 1.142 - - 1.111 - - -

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 - 1.092 1.097 - 1.111 1.126 1.125 1.119 -

2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 - - - - - - - - - -

1717-1981: población de feito; 1990- : población de dreito. Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidatz poblacionals en l'INE.

Administración

Reparto de concellers

Eleccions municipals
Partito	1979	1983	1987	1991	1995	1999	2003	2007	2011
Partido Popular									3
Partido de los Socialistas de Aragón									3
Chunta Aragonesista									2
Partido Aragonés									1
Total									9

Alcaldes

Lista d'alcaldes

Lechislatura	Nombre	Partito politico
1979–1983	José Antonio Sarasa Torralba	Partido de los Socialistas de Aragón
1983–1987	Agustín Aylagas García	Partido Aragonés
1987–1991	Agustín Aylagas García	Partido Aragonés
1991–1995	María del Carmen Gállego Villamayor	Partido Aragonés
1995–1999	María del Carmen Gállego Villamayor	Partido Aragonés
1999–2003	José Antonio Sarasa Torralba	Partido de los Socialistas de Aragón
2003–2007	José Antonio Sarasa Torralba	Partido de los Socialistas de Aragón
2007–2011	José Antonio Sarasa Torralba	Partido de los Socialistas de Aragón
2011–2015	Carlos Jesús Marco Binué	Partido Popular

Molimentos

• Palacio d'os marqueses d'Urriés. Declarato Molimento Nacional en 1931, ye protechito amás dende 2003 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural. Se devantó dencima de l'antiga casa solariega d'o linache d'os Diest en o sieglo XV, y tien elementos en estilo cotico, con repuis d'un patio en estilo renaixentista.
• Torre de Sant Per (O Campanal), repui de l'antiga ilesia romanica de Sant Per, enrunata a prencipios d'o sieglo XIX. Ye protechito legalment con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural.
• Torre d'o Reloch d'Ayerbe, de 1798, devantata dencima d'os repuis de l'antiga ilesia de Santa María.
• Ilesia de Sant Per d'Ayerbe.
• Palacio d'os Luna d'Ayerbe, un edificio en estilo renaixentista.
• Casa Normante, d'o sieglo XVI.

Presonalidatz naixitas d'Ayerbe

• Categoría:Naixitos d'Ayerbe

Localidatz achirmanatas

• Garlin (Pireneus Atlanticos, Occitania).

Vinclos externos

• Se veigan as imáchens de Commons sobre Ayerbe.
• (es) Pachina web oficial municipal d'Ayerbe.
• (es) Ayerbe en a Gran Enciclopedia Aragonesa.