Tanzania

Jamhuri ya Muungano wa Tanzania United Republic of Tanzania
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Uhuru na Umoja (Swahili; Libertat y Unidat)
Himno nacional: Mungo Ibariki Afrika
Capital  • Población	Dodoma¹ 324.347 (2002)
Mayor ciudat	Dar es Salaam
Idiomas oficials	Swahili
Forma de gubierno President Primer menistro	Republica Jakaya Mrisho Kikwete Mizengo Pinda
Unificación • Calendata	26 d'abril de 1964
Superficie  • Total  • % augua Mugas	Posición 30º 948.500 km² 0% 3.402
Población  • Total  • Densidat	Posición 33º 37.445.392 39 hab/km²
PIB (PPA)  • Total (2006)  • PIB per capita	Posición 97º US$ 29.682'000.000 777
Moneda	Chelín tanzano
Chentilicio	tanzano/a
Zona horaria	UTC+3
Dominio d'Internet	.tz
Codigo telefonico	+255
Prefixo radiofonico	5HA-5IZ
Codigo ISO	834 / TZA / TZ
Miembro de: Commonwealth, ONU, UA
¹Dodoma ye a capital oficial. Dar es Salaam ye a capital de facto

A Republica Unita de Tanzania, u simplament Tanzania ye un país y estato situato en a costa este d'Africa Central. Muga a o norte con Kenia y Uganda, a l'ueste con Ruanda, Burundi, a Republica Democratica d'o Congo, a o sud con Zambia, Malawi y Mozambique y a l'este con l'Ocián Indico.

A suya población ye de 37.445.392 habitants (2000) en una superficie de 948.500 km², con una densidat de población de 39 hab/km². A capital oficial d'o país se troba situata en a ciudat de Dodoma, encara que a mayor ciudat por o suyo numero d'habitants en ye Dar es Salaam (que heba estato l'antiga capital colonial y que ye a capital de facto). Independient dende o 26 d'abril de 1964 (dica l'inte yera una colonia britanica), s'organiza politicament como una republica, l'actual president de Tanzania ye Jakaya Mrisho Kikwete, estando-ne o suyo primer menistro Mizengo Pinda. Tanzania fa parte d'a Commonwealth, d'a Organización d'as Nacions Unitas y d'a Unión Africana.

Tanganika, colonizata en primeras por o Imperio alemán, como conseqüencia d'a redota alemana en a Primera Guerra Mundial esdevenió una colonia britanica, a la que s'adhibió l'antigo estato independient de Zanzíbar, que dimpués d'a Guerra Anglo-Zanzibariana heba esdevenito un protectorato britanico.

Historia

Ta más detalles, veyer l'articlo Historia de Tanzaniaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

Encara que l'actual Tanzania ye o producto d'a fusión de l'antiga Tanganika con Zanzíbar, o suyo territorio tien una luenga historia, que ya s'alazeta mientres a Prehistoria, en estar Tanzania uno d'os lugars a on s'ha puesto trobar os mas antigos repuis d'a humanidat.

Prehistoria

Asinas, uno d'os chacimientos arqueolochicos mas antigos d'a Humanidat ye o que se troba en a foz d'Olduvai, en val d'o Rift, chunto as planas d'o Serengeti, a o norte d'o país y amán d'a suya muga con Kenia. Ye en o espacio protechito de l'aria de conservación d'o Ngorongoro y por as suyas circunstancias quasi excepcionals dende o punto d'anvista de l'Arqueolochía premite o estudeo en prou buenas condicions d'a presencia humana mientres un periodo contino de 2 millons d'anyadas, en un treballo arqueolochico que s'alazetó en 1911 y que se desenvolicó a escape dende 1931 con os treballos de Mary Leakey y Louis Leakey. Asinas, en 1959 se i descubrió un cranio d' Australopithecus boisei y dende alavez quantos repuis, encluyendo-ie l'holotipo d'Homo habilis.

• Guerra Anglo-Zanzibariana

Cheografía

Ta más detalles, veyer l'articlo Cheografía de Tanzaniaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

Cráter d'o Ngorongoro.

Tanzania ye un país de l'Africa de l'Este d'una superficie de 945.087 km². Os países mugants son:

• norte: Kenya y Uganda
• ueste: Ruanda, Burundi y a Republica Democratica d'o Congo
• sud: Zambia, Malawi y Mozambique

Vista dende a mar, Tanzania forma un altiplán d'uns 1.000 metros d'altaria que s'estendilla dica os lacos Malawi y Tanganica que surte dende a val d'o Gran Rift, que comprende os lacos Natron, Eyasi y Manyara que desepara a cadena de montanyas d'o norte, dominata por o Kilimanjaro, amán d'a muga con Kenya.

As condicions climaticas semiaridas d'o norte y a presencia d'a mosca tsé-tsé en as rechions d'o centro y de l'ueste ha prevocato que a población s'agrupase en a resta d'o país.

En a rechión d'Arusha, que se troba a o norte d'o país, podemos trobar-ie as restas d'o cráter d'o Ngorongoro. O cráter Ngorongoro, con a suya forma de caldera, formato fa bells 2.500 anyos, s'ha feito famoso debito a que con o suyo diametro de 20 km. y una superficie d'alto u baixo uns 300 km² ye un paradiso natural, una "arca de Noé" equatorial a on as condicions climaticas permiten a os animals habitar mientres tot l'anyo, dende os hipopotamos dica os flamencos rosas que habitan en o amanato laco Makat

O centro d'o país ye constituito por un altiplán banyato por os ríos que desembocan a l'este, en l'Ocián Indico. A frontera maritima d'o país ye formata por una plana costera a on i trobamos l'archipielago de Zanzíbar, formato por tres islas prencipals: Zanzíbar, Pemba y Mafia.

En Tanzania i trobamos numerosos vulcans pero nomás un d'ells se troba activo: l'Oi Onyo Legaï. O mont mas altero ye o Kilimanjaro que tamién ye un vulcán.

Hidrografía

Mapa de Tanzania, con l'antiga capital.

O punto mas relevant d'a hidrografía de Tanzania ye o laco Victoria, que se troba a l'este d'o país, mugando con os estatos d'Uganda y Kenia. Ye o laco mas amplo d'Africa y tradicionalment se l'ha conoixito como a fuent d'o río Nilo. A o sudueste, deseparato Tanzania d'a Republica Democratica d'o Congo, i trobamos o laco Tanganica. S'estima que iste laco ye o segundo mas viello (y o segundo mas fundo) d'o mundo dimpués d'o laco Baikal en Siberia.

Ecolochía

Sabana d'acacias en o Parque Nacional de Tarangire.

A mayor parti d'o territorio de Tanzania corresponde a o bioma de sabana. O WWF i distinge siet ecorrechions de sabana:

1. Mosaico de selva y sabana d'a cuenca d'o laco Victoria, en o estremo noreste, entre o Laco Victoria y Ruanda. Ye una ecorrechión de sabana que ocupa 165.800 kilometros quadratos en una fraixa que rodia o laco Victoria por o norte y l'ueste, dende l'ueste de Kenia, pasando por o centro d'Uganda, l'este d'a Republica Democratica d'o Congo, o norueste de Tanzania y l'este de Ruanda, dica o noreste de Burundi. Muga a o norte con a sabana sudanesa oriental, a o noreste con a sabana arbustosa de Kenia, a l'este con a selva de montanya de l'Africa Oriental y a sabana arbustosa de Tanzania, a o sud con a sabana arbolata de Miombo d'o Zambeze central y a l'ueste con a selva de montanya d'a falla Albertina. Amás, perteneixe tamién a la ecorrechión un enclau situato a o noreste, en a muga entre Sudán y Etiopia, rodiato por a sabana sudanesa oriental a o norte y a l'ueste, a selva de montanya d'Etiopia a l'este, a sabana arbustosa de Somalia a o sudeste y a sabana arbustiva de Kenia a o sud. A fauna ye abundant en totz os sentitos: grans mamifers (hipopotamos y brúfols), reptils, como crocodilos, y peixes como os conoixitos ciclidos.
2. Sabana arbustosa de Tanzania fa parti d'a rechión dita sabana de acacias de l'Africa Oriental, incluyita en a lista Global 200, ye una ecorrechión de sabana que ocupa una superficie de 227.800 kilometros quadratos a o norte y centro de Tanzania y o sudueste de Kenia, a ecorrechión ye dividita en dos por os pratos vulcanicos d'o Serengueti. A vechetación dominant ye a sabana arbustiva, en a que as especies mas representativas perteneixen a os cheners Acacia, Commiphora y Crotalaria . A concentración de grans mamifers ye extraordinaria. A ecorrechión ye o scenario d'a migración anyal de mas d'un millón de nyus azuls (Nyu taurinus), 400.000 gacelas de Thomson (Gazella thomsoni) y 200.000 zebras comuns ( Zebra comuna ). Conseqüentment, as poblacions de grans depredadors tamién son grans: hiena tacada (Crocuta Crocuta), lión (Panthera leo), leopardo (Panthera pardus ), guepardo (Acinonyx jubatus), licaón (Lycaon pictus)... Se conoixen tres reptils endemicos: a serpient verenosa Amblyodipsas dimidiata y as Amphisbaenia Geocalamus acutus y Geocalamus modestus . O estato de conservación ye vulnerable, As prencipals menazas son a cazata furtiva y a expansión de l'agricultura y a ganadería.
3. Pratos vulcanicos d'o Serengueti ye una ecorrechión de sabana que ocupa una amplaria de 18.000 kilometros quadratos, en dos rechions deseparatas en as dos marguins d'o brazo oriental d'a Gran Val d'o Rift.
   

   

   Una gacela d'o Serengueti
   A rechión occidental se troba en a plana de Serengueti. A ecorrechión ye formata por planas herbacias ondulatas cubiertas de cenisas vulcanicas procedents de diversos vulcans d'os arredols, interrumpitas por afloramientos rocosos isolatos (Inselbergs) ditos en Africa kopje. As temperaturas maximas meyanas oscilan entre 24 y 27 °C, y as minimas entre 15 y 21 °C. As precipitacions anyals, muit estacionals, varían entre os 1.050 mm d'o norueste y os 550 d'o sudeste y bi ha dos estacions humidas, entre marzo y mayo y entre noviembre y aviento. Entre as especies dominants d'a flora se troban Sporobolus , Pennisetum mezianum , Eragrostis tenuifolia , Andropogon greenwayi , Panicum coloratum, Cynodon dactylon, Chloris Gayana, Dactyloctenium , Digitaria macroblephara y Kyllinga . Istos pratos son vitals ta as migracions de millons de grans mamifers: o nyu azul ( Nyu taurinus ), a zebra de Burchell, a gacela de Thomson (Gazella thomsoni), u Eland común ( Taurotragus oryx )... Un gran numero d'especies de depredadors habita en a ecorrechión: guepardo (Acinonyx jubatus), lión (Panthera leo), leopardo (Panthera pardus ), hiena tacada (Crocuta Crocuta), hiena rallata (Hyaena hyaena), chacal rallato (Canis adustus), chacal dorato (Canis aureus) chacal de gualdrapa (Canis mesomelas), ratel (Mellivora capensis), caracal (Caracal caracal), serval (Leptailurus serval), gato salvache (Felis sylvestris), rabosa orelluta ( Otocyon megalotis ) y quantas especies de chinetas y mangostas (familia Viverridae). Atras especies importants por a suya abundancia son o cobo untuoso (Kobus ellipsiprymnus), bubal (Alcelaphus buselaphus), topi (Damaliscus lunatus), impala (Aepyceros melampus), gacela de Grant ( Gazella granti ), brúfol cafre (Syncerus caffer) y o crocodilo d'o Nilo (Crocodylus niloticus). A ciguenya blanca (Ciconia ciconia) hiverna en ista ecorrechión. O Parque Nacional de Serengueti fue declarato Patrimonio d'a Humanitat por a UNESCO.
4. Sabana arbustosa de Kenya,
   

   

   Chelera en o mont Kilimanjaro
   ye una ecorrechión de sabana semiarida que ocupa una superficie total de 326.000 kilometros quadratos d'o norueste a o sud de Kenia, y s'estendilla amás por o noreste d'Uganda, o sudeste de Sudán, a o sudueste d'Etiopia y o noreste de Tanzania. O clima ye tropical estacional, con dos estacions de plevias, amás important entre marzo y chunio y l'atra entre octubre y aviento. As plevias son muit variables d'anyo en anyo, y as sequeras son freqüents. De meyana, as precipitacions anyals varían entre os 200 mm amán d'o laco Turkana y os 600 mm amán d'a costa de Kenia. Os incendios son freqüents. A vechetación dominant ye a sabana arbustiva, en a que as especies mas representativas perteneixen a os cheners Acacia , Commiphora y Boswellia . A diversidat en a fauna ye gran. Destacan diversos ungulatos adaptatos a las condicions d'arideza d'a ecorrechión: a zebra de Grévy (Equus grevyi), l'orix beix (Oryx beix), o gerenuk (Litocranius walleri) y o kudu menor (Tragelaphus imberbis). Os zaguers rinoceronts negros (Diceros bicornis) de l'Africa Oriental se troban en zonas protechitas d'ista ecorrechión, bi ha pocas especies endemicas, quatre radedors: Gerbillus cosensi , Gerbillus diminutus , Gerbillus percivali y Muridae; tres aus: alaudido de Friedmann (Mirafra polpa), Mirafra williamsi y Timaliidae de Hinde ( Turdoides hindei ); tres reptils: os Gekkonidae Lygodactylus scheffleri y Lygodactylus laterimaculatus y a serpientAmblyodipsas teitana y un anfibio: a granota Hyperolius sheldricki.
5. Sabana arbolata de miombo oriental cubre una aria de 483.900 kilometros quadratos entre o sud de Tanzania, a o norte de Mozambique y o sudeste de Malawi, entre os 200 y os 800 u 900 metros d'altaria, muga a o norueste con a selva de l'Arco Oriental d'o Rift y a sabana arbustiva de Tanzania, a o noreste con a selva mosaico costera de Zanzíbar, a l'este con a selva mosaico costera d'Inhambane, a l'ueste con o mosaico montanyoso de prato y selva d'o Rift meridional y o laco Malawi, a o sudueste con o prato inundato d'o Zambeze, o mosaico montanyoso de selva y prato de Malawi meridional y a sabana arbolata de mopane d'o Zambeze, y a o sud con a sabana costera inundata d'o Zambeze.
   

   

   Elefants travesando o río Tarangire
   A vechetación de Miombo ye adaptata a la sequedat d'o clima y a pobreza d'a tierra. As especies arbories dominants son Brachystegia spiciformis , Brachystegia boehmii , Brachystegia allenii y Julbernardia globiflora . A ecorrechión aculle as que posiblement son as mayors poblacions d'elefant africán ( Loxodonta africana ) y licaón (Lycaon pictus) d'o continent. O estato de conservación ye relativament estable, ya que a causa d'a presencia d'a mosca tse-tse y a guerra civil en Mozambique, a población humana ye escasa, pero ye aumentando.
6. Sabana arbolata de miombo d'o Zambeze central una d'as sabanas mas amplas d'Africa, con una superficie de 1.184.200 kilometros quadratos, ocupa l'ueste de Tanzania, l'este y sud de Burundi, o sudeste d'a Republica Democratica d'o Congo, o norte de Malawi y de Zambia y o estremo oriental d'Angola. O clima ye arido, con severas sequeras, pero existen en a ecorrechión numerosos almarchals, que cubren o 30% d'a suya superficie. Nomás dos musaranyas son endemicas entre os mamifers: Crocidura ansellorum y Crocidura zimmeri, asinas como dos aus: o Ploceidae de Lufira ( Ploceus ruweti ) y o estrildido de cara negra ( Estrilda nigriloris ), entre a herpetofauna, o numero d'endemismos ye mas gran: se conoixen 19 especies de reptils endemicas y 13 d'anfibios.
7. Arbustos d'Itigi y Sumbu ye una chicota ecorrechión de sabana, muit poco estudeata, que ocupa una superficie total de 7.800 kilometros quadratos repartitos en dos enclaus deseparatos: uno en o centro de Tanzania, arredol d'a ciudat d'Itigi, y l'atro en Zambia, entre os lacos Moer y Tanganica, en a muga con a Republica Democratica d'o Congo, en que dentra en o territorio licherament, totz dos enclaus se troban rodiatos por a sabana arbolata de Miombo d'o Zambeze central, o enclau tanzano muga amás, a o sudeste, con a sabana arbustiva de Tanzania, o de Zambia muga a l'este con o laco Tanganica y l'ueste con o prato inundata d'o Zambeze, en a redolada d'o laco Moer. O clima se caracteriza por tres estacions a o largo de l'anyo: una estación freda y xuta entre mayo y agosto, una estación calida y xuta entre agosto y noviembre, y una estación pleviosa entre noviembre y abril.
   

   

   Parque Nacional d'as Montayas Udzungwa
   As precipitacions meyanas anyals se situan en 1.400 mm en o enclau de Zambia, y en 500 mm en o de Tanzania. A vechetación caracteristica d'a ecorrechión ye d'una espesura impenetrable, de tot diferent d'as sabanas que la rodían. S'han identificato mas de cient especies lenyosas, por un regular arbustos muilt ramificatos, sin punchas, d'entre 3 y 5 metros d'altaria. A mayor parti d'as especies son de fuella caduca. O rinoceront negro (Diceros bicornis) ha estato erradicato d'a ecorrechió debito a la cazata furtiva. Se conoixen poblacions d'elefants ( Loxodonta africana ) y brúfol cafre ( Syncerus caffer ).

As rechions montanyosas son cubiertas de selvas umbrofilas y, a mayor altaria, pratos de montanya:

• Selva montanyosa de l'Africa Oriental a o noreste.
• Selva montanyosa d'a falla Albertina a l'ueste.
• Selva de l'Arco Oriental d'o Rift a l'este y o centro.
• Artica montanyosa de l'Africa Oriental a o noreste.
• Mosaico montanyoso de pratos y selva d'o Rift meridional a o sudueste.

As costas son ocupatas por selvas costeras (selva mosaico costera de Zanzíbar a o norte y o centro, y selva mosaico costera d'Inhambane a o sud) y manglars (Manglar de l'Africa Oriental).

A ecolochía de Tanzania se completa con diversos enclaus de pratos inundatos:

• Saleras de l'Africa Oriental (norte y centro).
• Pratos inundatos d'o Zambeze (centro).

Clima

Tanzania tien un clima tropical. En os altiplans, as temperaturas varían entre os 10˚C y os 20˚C mientres as estacions calidas y fredas, respectivament. A resta d'o país tien temperaturas que rarament baixan por debaixo d'os 20˚C. O periodo mas calido se troba entre os meses de noviembre y de febrero (25˚C - 31˚C), y o periodo mas fredo se da entre mayo y agosto (15˚C - 20˚C).

En Tanzania i trobamos dos rechimens de plevias: uno ye "unimodal" (aviento - abril) y l'atro ye "bimodal" (octubre - aviento y marzo - mayo). O primero lo trobamos a o sud, sudeste, centro y l'ueste d'o país, y o segundo se da en a parti norte y a costa norte. En o caso d'o modo bimodal, as plevias entre os meses de marzo y mayo se conoixen como plevias luengas u masika, mietres que as plevias d'octubre dica aviento, por un regular se conoixen como pevias curtas u vuli.

Vinclos externos

• Se veigan as imáchens de Commons sobre Tanzania.
• Pachina web oficial d'o Gubierno de Tanzania.
• Pachina web d'os Parques Nacionales de Tanzania.