Aragonés d'a valle de Puértolas

De Biquipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Aragonés d'a valle de Puértolas
Mapa situación aragonés Puértolas.svg
Situación de l'aragonés d'a valle de Puértolas
Localización cheografica
Territorios Valle de Puértolas
Lugar(s) principal(s) Puértolas, Bestué, Santa María y Santa Chusta
Sociolochía
Vitalidat Meya-Baixa

L'aragonés de Valle de Puértolas ye la parla aragonesa que se charra en a val de Puértolas.

Fonetica[editar | modificar o codigo]

Como en belsetán, bi ha una -e dezaga de grupos consonanticos implosivos: cuatre.

En Bestué i heba enantes una -e paragochica como en chistabín de Chistén y se deciba Bestuere.

Conserva bien o fonema -x- y, como en l'Alto Aragón oriental, ixa -x- va acompanyata d'una -i:

Bi ha bells casos de perduga de -o final, y no nomás que dezaga -n como ye habitual en altras parlas, si que como se fa en chistabín y belsetán, tamién zaga de -c y -l:

Tamién zaga de -y-:

  • Papirroi, galterroi, respitai, me feba goi.

Y tamién zaga de -ll:

Bi ha casos de conservación d'as oclusivas xordas intervocalicas latinas:

  • baranato (documentato por Elcock).

Morfolochía[editar | modificar o codigo]

L'articlo ye o, os, a, as, pero como tamién pasa per a valle de Vio y la de Tella, se i emplega «es» tamién, ta's masculinos plurals.

En as combinacions de pronombres febles de dativo y acusativo ye documentato l'orden propio de l'aragonés de valle de Vio, cheso y bells textos medievals coincident con l'occitán:

Morfolochía verbal[editar | modificar o codigo]

As primeras presonas d'os pasatos imperfectos d'indicativo rematan en -abe, -ebe, -ibe:

  • puyabe, metebe, ubribe.

Seguntes un testimonio dudoso replegato por Francho Nagore, en Castiflorit i documentó un condicional en -areba, -ereba, -iriba, que emplegaban uns pastors transuants que dimanaban d'esta val.

Referencia[editar | modificar o codigo]

  1. Fuellas nº 68, p 21.


Variedatz centrals de l'aragonés
Aragonés centro-occidental Aragonés tensino (incluyindo o panticuto) | Aragonés d'a Tierra de Biescas | Aragonés d'a val d'Acumuer | Aragonés sarrablés | Aragonés de Vallibasa | Aragonés de Sobrepuerto
Aragonés centro-oriental Aragonés d'a Ribera de Fiscal | Aragonés d'a valle de Broto y d'a valle de Vio | Aragonés d'a valle de Puértolas | Aragonés d'a valle de Tella | Belsetán | Aragonés de Sierra Ferrera
Puzzle stub cropped.png Iste articlo ye un borrador. Enamplando-lo aduyarás a amillorar a Biquipedia.