Teherán
De Biquipedia
|
|
|
Teherán |
|||
|---|---|---|---|
|
|
|||
Ambista aerea de Teherán. |
|||
| Nombre ofizial | تهران (Tehrān) | ||
| Estato | |||
| Probinzias (Ostān) | Teherán | ||
| Codigo postal | |||
| Superfizie | 716,9 km² | ||
| Altaria | 1.191 m. | ||
| Distanzia | km á [[]] | ||
| Poblazión | 7.185.831[1] ab. | ||
| Densidá | 9.893 ab./km² | ||
| Chentilizio | |||
| Ríos | |||
| Pachina web | |||
Teherán (en persa تهران, Tehrān) ye una ziudat iraní, capital d'o país y tamién d'a probinzia (Ostān) de Teherán ().
Situata a 1.191 m. d'altaria, tien una superfizie de 716,9 km², una poblazión de 7.185.831 abitants y una densidat de poblazión de 9.893 ab./km². Ye á o norte de país, amán d'os Montes Alborz, y ye una d'as más importants ziudaz d'o Islam por o suyo numero d'abitants (con Estambul y Cairo) y por a suya propia istoria.
Ye o zentro politico y economico d'Irán, y tien una important industria en o suyo interior: testil, alimentaria, automobilistica y petroquimica. Ye tamién reputada a suya artesanía, espezialment as alfombras.
Contenius |
[editar] Etimolochía
Bi han barias teorias sobre l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ziudat. Seguntes la primera, d'orichen popular, o nombre estaría prozedent de Tah + rān, con o señificato de o que puxa (ta as presonas) u o que trabiesa.[2] Seguntes o cheneral Albert Houtum-Schindler, ye una deribazión d'a palabra Tir-ān, basata en l'element Tir. Iste element tien o señificato de plano u plano desertico, y ye amanato de Shemrān seguntes Schindler.[3]
L'istoriador y lingüista Ahmad Kasravi tien la misma ideya y opone Tahrān, «lugar calido» á Shemrān, «lugar frío».[4]. L'orientalista Vladimir Minorsky propone por a suya parte atra esplicazión segunte o señificato de tah «hondo, profondidad» en os dialeutos persas, que s'abría asocziato á o nombre d'a ziudat de Ray, con o que Teherán señificaría «que ye dimpués de Ray».[5] Xavier de Planhol, profesor emerito de Cheografía, afirma en a Encyclopædia Iranica que istas proposizions parixen coyunturals y que ye inutil buscar l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ziudat. Incluso l'ortografia d'o nombre ha cambiado, porque antis d'o sieglo XX Teherán s'escrebía con una ﻃ y güe s'escribre con ﺕ que, seguntes se afirma, representa millor a pronunziazión d'os abitants d'a ziudat.[6]
[editar] Cheografía
[editar] Situazión
Teherán ye situato en una plana que desziende ta o sur, á os piez d'os montes Alborz. Asinas, a ziudat ye á una altaria de 1.100 metros á o sur, 1.200 m á o zentro y 1.700 m á o norte. A ziudat y os suyos arrabals ocupan una superfizie de 86.500 etarias.[7]
En un prenzipio, a ziudat yera circunscrita á la muga entre dos zonas con as carateristicas d's planas: a zona alta ye compuesta de grabas gruesas y permables, y a zona baxa ye compuesta por depositos alubials más finos y más impermeables. A zona en que se contruyó Tehéran ye a zona de transizión entre o desierto esteril (u kavir) y a cadena montañosa d'Alborz.[6].
A ziudat no cuenta con importants recursos idricos. Ye situata á igual distanzia de dos importants cuencas idrograficas que recolectan as auguas d'as montañas que bi ha denzima. Istas cuencas son a d'o río Karaj á l'ueste y a d'o río Jājerud, alto u baxo á 30 km á l'este, que aporta auguas á Varamin y á os pueblos arredol. Entre as zonas urbanas de Karaj y Varamin, antis no eba que una ziudat d'importanzia, Ray, que yera en o cruze d'os camins entre ambas cuencas.[6]
Os barrios d'o norte de Teherán, situatos en alto en os contrafuertes d'o Elburz, tienen menos contaminazión y son más frescos en berano. Son os barrios residenzials d'a poblazión acomodada d'a capital. A mayor parte d'as ambachatas bi son, y tamién o palazio y o parque de l'antigo sha. Ta o sur, ta o desierto, bi ha os barrios más populars y industrials. A l'estremo sur de l'autual aglomerazión urbana bi ha o lugar de Ray, que d'antis más estió a capiral rechional, y tamién o lugar de naxenzia d'o califa abasida Hârûn ar-Rachîd en 766.
Como a ziudat ye á os piez d'as montañas, una telecabina une a salida norte de l'aglomerazión ta o monte Tochal á 3.966 m. Más á l'este y á 50 km d'o zentro de Teherán bi ha o monte Damâvand; o suyo cono conserva restos de nieu dica chulio y tien una altaria de 5.671 m.
[editar] Clima
A situazión de Teherán, entre montañas y en a muga con on desierto, tien una gran influyenzia en o clima d'a ziudat. O clima d'as montañas gosa estar frío y semi-umedo, mientras que as zonas en o sur d'a ziudat, casi en contacto direuto con o desierto de Dasht-e Kavir, son calorosas y secas. Os meses más calorosos son os meses de berano (de meyatos de chulio ta meyatos de setiembre), con temperaturas meyas entre 28 y 30°C. Os meses más fríos son os meses d'abiento y chinero, con temperatura meya arredol de 1°C.
As plebias son d'arredol de 200 mm por añada, conzentratas en ibierno. O berano ye muy seco.
O clima de Teherán ye influyenziato por tres factors cheograficos prenzipals:
- o desierto de Dasht-e Kavir, situato á o sur d'a ziudat, que aporta bientos calorosos y polbo á Teherán.
- a cadena montañosa de l'Elburz, á o norte d'a ziuda que detiene as plebias que bi plegan dende a mar Caspio.
- as nubes d'o monzón de l'ueste y a presenzia d'a cadena montañosa amenguan parzialment os efectos d'o clima desertico.
A diferenzia de temperatura que bi ha entre as montañas y as planas fa zircular l'aire d'as montañas ta as planas durante a nuei, y d'as planas ta as montañas en o día.[7].
| Mes | Chi | Feb | Mar | Abr | May | Chn | Chl | Ago | Set | Oto | Nob | Abi | Añada |
| Meyana d'as temperaturas minimas (en °C) | -2,7 | 0,0 | 3,8 | 9,4 | 14,4 | 18,8 | 22,2 | 21,6 | 17,7 | 11,6 | 6,1 | 0,5 | 10,2 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Meyana d'as temperaturas masimas (en °C) | 7,2 | 10,0 | 15,0 | 21,6 | 27,7 | 33,6 | 37,2 | 36,1 | 32,2 | 24,4 | 17,2 | 10,5 | 22,7 |
| Temperatura min. absoluta (en °C) | -20,5 | -15,5 | -8,8 | -2,2 | 2,7 | 7,7 | 13,8 | 11,1 | 7,7 | 3,3 | -7,2 | -12,2 | -20,5 |
| Temperatura max. absoluta (en °C) | 18,3 | 22,7 | 29,4 | 32,7 | 37,2 | 41,6 | 42,7 | 42,7 | 38,8 | 33,8 | 28,8 | 20,0 | 42,7 |
| Plebias (en mm) | 45 | 38 | 45 | 35 | 12 | 2 | 2 | 2 | 2 | 7 | 20 | 30 | 240 |
| Numero de días de plebia | 3,7 | 3,2 | 3,6 | 3,0 | 1,2 | 0,3 | 0,3 | 0,3 | 0,3 | 0,8 | 1,7 | 2,6 | 21,0 |
| Numero de días de chelo | 20,5 | 15,6 | 5,1 | 0,1 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 2,7 | 15,5 | 59,5 |
| Fuent: Météo France y Climate zone | |||||||||||||
[editar] Riesgos naturals
Bi ha una gran falla sota a cadena montañosa de l'Alborz, á os piez de la cuala bi ha a ziudat de Teherán. Barias fallas de menors dimensions bi son en as planas á o sur d'a ziudat. Asins, Teherán ye espuesta á os tierratremos, en ziclos de manimenos 150 añadas.[8]. No bi ha abito ningún sismo mayor en Teherán dende más de 175 añadas, por a cual cosa os espezialistas creyen que bi abrá un tierratremo important en un futuro prosimo.[9]. Seguntes un estudio de 1999-2000, un tierratremo d'iste tipo podría causar entre 120.000 y 380.000 bictimas.[10]
[editar] Istoria
[editar] Enrastres esternos
- Pachina web monezipal (en persa y anglés).
- Tehran (Consello Ziutadán Islamico) (en persa).
[editar] Referenzias
- ↑ www.Bevoelkerungsstatistik.de
- ↑ Ye l'etimolochía propuesta en os testos de Yāqut en Boldān, ed. Wüstenfeld, Beirut, III.
- ↑ A. Houtum Schindler, Eastern Persian Irak, John Murray, Londres, 1897, pachina 131.
- ↑ Ahmad Kasravi, Kārvand-e Kasravi, ed. Yahyā Dokā, Teherán, 1973. pachinas 273-83.
- ↑ Vladimir Minorsky, «Teheran», Encyclopædia Iranica 1, IV, pachina 713-20.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Xavier de Planhol, articlo TEHRAN,Capital of Iran en http://www.newsite/articles/ot_grp5/ot_tehran_20040927.html, consultato o 4 d'abril de 2007.
- ↑ 7,0 7,1 (fr) Ahmad Mehdipour Ataie, «La foresterie urbaine et périurbaine au proche-orient. Une étude de cas sur Téhéran» en La foresterie urbaine et périurbaine. Études de cas sur les pays en développement, Organisation des Nations Unies pour l'Alimentation et l'Agriculture, Roma, 2001
- ↑ (en) Tehran, Iran. Disaster Management Profile, Pacific Disaster Center, Earthquakes and Megacities Initiative, Juillet 2006. leyer en liniaPlantilla:Pdf
- ↑ (en) A. Bazgard, B. Omidvar, A. Mansourian, Developing a Seismic Damage Evaluation Model for Tehran’s Buildings in a GIS Environment, mars 2006. en linia
- ↑ CEST-JICA, The study on seismic microzoning of the Greater Tehran area in the IRI, Septembre 2000 más informazions en linia

