Teherán

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
Ista pachina ha menester d'una rebisión por un correutor ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo bocabulario.

Teherán

Ambista area de Teherán
Ambista aerea de Teherán.
Nombre ofizial تهران (Tehrān)
Estato  Irán
Probinzias (Ostān) Teherán
Codigo postal
Superfizie 716,9 km²
Altaria 1.191 m.
Distanzia km á [[]]
Poblazión 7.185.831[1] ab.
Densidá 9.893 ab./km²
Chentilizio
Ríos
Pachina web
Situazión de Teherán en Irán

Teherán (en persa تهران, Tehrān) ye una ziudat iraní, capital d'o país y tamién d'a probinzia (Ostān) de Teherán (35°41′N, 51°25′E).

Situata a 1.191 m. d'altaria, tien una superfizie de 716,9 km², una poblazión de 7.185.831 abitants y una densidat de poblazión de 9.893 ab./km². Ye á o norte de país, amán d'os Montes Alborz, y ye una d'as más importants ziudaz d'o Islam por o suyo numero d'abitants (con Estambul y Cairo) y por a suya propia istoria.

Ye o zentro politico y economico d'Irán, y tien una important industria en o suyo interior: testil, alimentaria, automobilistica y petroquimica. Ye tamién reputada a suya artesanía, espezialment as alfombras.

Contenius

[editar] Etimolochía

Bi han barias teorias sobre l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ziudat. Seguntes la primera, d'orichen popular, o nombre estaría prozedent de Tah + rān, con o señificato de o que puxa (ta as presonas) u o que trabiesa.[2] Seguntes o cheneral Albert Houtum-Schindler, ye una deribazión d'a palabra Tir-ān, basata en l'element Tir. Iste element tien o señificato de plano u plano desertico, y ye amanato de Shemrān seguntes Schindler.[3]

L'istoriador y lingüista Ahmad Kasravi tien la misma ideya y opone Tahrān, «lugar calido» á Shemrān, «lugar frío».[4]. L'orientalista Vladimir Minorsky propone por a suya parte atra esplicazión segunte o señificato de tah «hondo, profondidad» en os dialeutos persas, que s'abría asocziato á o nombre d'a ziudat de Ray, con o que Teherán señificaría «que ye dimpués de Ray».[5] Xavier de Planhol, profesor emerito de Cheografía, afirma en a Encyclopædia Iranica que istas proposizions parixen coyunturals y que ye inutil buscar l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ziudat. Incluso l'ortografia d'o nombre ha cambiado, porque antis d'o sieglo XX Teherán s'escrebía con una y güe s'escribre con que, seguntes se afirma, representa millor a pronunziazión d'os abitants d'a ziudat.[6]

[editar] Cheografía

Ambista panoramica d'a ziudat.

[editar] Situazión

Mapa de Tehéran en 1996.

Teherán ye situato en una plana que desziende ta o sur, á os piez d'os montes Alborz. Asinas, a ziudat ye á una altaria de 1.100 metros á o sur, 1.200 m á o zentro y 1.700 m á o norte. A ziudat y os suyos arrabals ocupan una superfizie de 86.500 etarias.[7]

En un prenzipio, a ziudat yera circunscrita á la muga entre dos zonas con as carateristicas d's planas: a zona alta ye compuesta de grabas gruesas y permables, y a zona baxa ye compuesta por depositos alubials más finos y más impermeables. A zona en que se contruyó Tehéran ye a zona de transizión entre o desierto esteril (u kavir) y a cadena montañosa d'Alborz.[6].

A ziudat no cuenta con importants recursos idricos. Ye situata á igual distanzia de dos importants cuencas idrograficas que recolectan as auguas d'as montañas que bi ha denzima. Istas cuencas son a d'o río Karaj á l'ueste y a d'o río Jājerud, alto u baxo á 30 km á l'este, que aporta auguas á Varamin y á os pueblos arredol. Entre as zonas urbanas de Karaj y Varamin, antis no eba que una ziudat d'importanzia, Ray, que yera en o cruze d'os camins entre ambas cuencas.[6]

Os barrios d'o norte de Teherán, situatos en alto en os contrafuertes d'o Elburz, tienen menos contaminazión y son más frescos en berano. Son os barrios residenzials d'a poblazión acomodada d'a capital. A mayor parte d'as ambachatas bi son, y tamién o palazio y o parque de l'antigo sha. Ta o sur, ta o desierto, bi ha os barrios más populars y industrials. A l'estremo sur de l'autual aglomerazión urbana bi ha o lugar de Ray, que d'antis más estió a capiral rechional, y tamién o lugar de naxenzia d'o califa abasida Hârûn ar-Rachîd en 766.

Como a ziudat ye á os piez d'as montañas, una telecabina une a salida norte de l'aglomerazión ta o monte Tochal á 3.966 m. Más á l'este y á 50 km d'o zentro de Teherán bi ha o monte Damâvand; o suyo cono conserva restos de nieu dica chulio y tien una altaria de 5.671 m.

[editar] Clima

A situazión de Teherán, entre montañas y en a muga con on desierto, tien una gran influyenzia en o clima d'a ziudat. O clima d'as montañas gosa estar frío y semi-umedo, mientras que as zonas en o sur d'a ziudat, casi en contacto direuto con o desierto de Dasht-e Kavir, son calorosas y secas. Os meses más calorosos son os meses de berano (de meyatos de chulio ta meyatos de setiembre), con temperaturas meyas entre 28 y 30°C. Os meses más fríos son os meses d'abiento y chinero, con temperatura meya arredol de 1°C.

As plebias son d'arredol de 200 mm por añada, conzentratas en ibierno. O berano ye muy seco.

O clima de Teherán ye influyenziato por tres factors cheograficos prenzipals:

  • o desierto de Dasht-e Kavir, situato á o sur d'a ziudat, que aporta bientos calorosos y polbo á Teherán.
  • a cadena montañosa de l'Elburz, á o norte d'a ziuda que detiene as plebias que bi plegan dende a mar Caspio.
  • as nubes d'o monzón de l'ueste y a presenzia d'a cadena montañosa amenguan parzialment os efectos d'o clima desertico.

A diferenzia de temperatura que bi ha entre as montañas y as planas fa zircular l'aire d'as montañas ta as planas durante a nuei, y d'as planas ta as montañas en o día.[7].

Mes Chi Feb Mar Abr May Chn Chl Ago Set Oto Nob Abi Añada
Meyana d'as temperaturas minimas (en °C) -2,7 0,0 3,8 9,4 14,4 18,8 22,2 21,6 17,7 11,6 6,1 0,5 10,2
Meyana d'as temperaturas masimas (en °C) 7,2 10,0 15,0 21,6 27,7 33,6 37,2 36,1 32,2 24,4 17,2 10,5 22,7
Temperatura min. absoluta (en °C) -20,5 -15,5 -8,8 -2,2 2,7 7,7 13,8 11,1 7,7 3,3 -7,2 -12,2 -20,5
Temperatura max. absoluta (en °C) 18,3 22,7 29,4 32,7 37,2 41,6 42,7 42,7 38,8 33,8 28,8 20,0 42,7
Plebias (en mm) 45 38 45 35 12 2 2 2 2 7 20 30 240
Numero de días de plebia 3,7 3,2 3,6 3,0 1,2 0,3 0,3 0,3 0,3 0,8 1,7 2,6 21,0
Numero de días de chelo 20,5 15,6 5,1 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 2,7 15,5 59,5
Fuent: Météo France y Climate zone

[editar] Riesgos naturals

Bi ha una gran falla sota a cadena montañosa de l'Alborz, á os piez de la cuala bi ha a ziudat de Teherán. Barias fallas de menors dimensions bi son en as planas á o sur d'a ziudat. Asins, Teherán ye espuesta á os tierratremos, en ziclos de manimenos 150 añadas.[8]. No bi ha abito ningún sismo mayor en Teherán dende más de 175 añadas, por a cual cosa os espezialistas creyen que bi abrá un tierratremo important en un futuro prosimo.[9]. Seguntes un estudio de 1999-2000, un tierratremo d'iste tipo podría causar entre 120.000 y 380.000 bictimas.[10]

[editar] Istoria

[editar] Enrastres esternos

Se beigan as imachens de Commons sobre Teherán.

[editar] Referenzias

  1. www.Bevoelkerungsstatistik.de
  2. Ye l'etimolochía propuesta en os testos de Yāqut en Boldān, ed. Wüstenfeld, Beirut, III.
  3. A. Houtum Schindler, Eastern Persian Irak, John Murray, Londres, 1897, pachina 131.
  4. Ahmad Kasravi, Kārvand-e Kasravi, ed. Yahyā Dokā, Teherán, 1973. pachinas 273-83.
  5. Vladimir Minorsky, «Teheran», Encyclopædia Iranica 1, IV, pachina 713-20.
  6. 6,0 6,1 6,2 Xavier de Planhol, articlo TEHRAN,Capital of Iran en http://www.newsite/articles/ot_grp5/ot_tehran_20040927.html, consultato o 4 d'abril de 2007.
  7. 7,0 7,1 (fr) Ahmad Mehdipour Ataie, «La foresterie urbaine et périurbaine au proche-orient. Une étude de cas sur Téhéran» en La foresterie urbaine et périurbaine. Études de cas sur les pays en développement, Organisation des Nations Unies pour l'Alimentation et l'Agriculture, Roma, 2001
  8. (en) Tehran, Iran. Disaster Management Profile, Pacific Disaster Center, Earthquakes and Megacities Initiative, Juillet 2006. leyer en liniaPlantilla:Pdf
  9. (en) A. Bazgard, B. Omidvar, A. Mansourian, Developing a Seismic Damage Evaluation Model for Tehran’s Buildings in a GIS Environment, mars 2006. en linia
  10. CEST-JICA, The study on seismic microzoning of the Greater Tehran area in the IRI, Septembre 2000 más informazions en linia


Ferramientas presonals