Broto

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Broto
Municipio d'Aragón
Villa de Broto
Una anvista cheneral de Broto en a suya valle.
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Aragon.svg Aragón
Flag of Huesca (province).svg Uesca
Sobrarbe
Superficie 128 km²
Población
 • Total

522 hab. (2005)
Altaria 905 m.
Distancia
 • 104 km

enta Uesca
Codigo postal 22370
Ríos Ara
Coordenatas 42°36’ 0’’N 0° 7’12’’U
Broto en Aragón
Broto
Broto
Situación de Broto en Aragón

Bariedaz dialeutals de l'Aragonés Ista fuella ye escrita en alto sobrarbés.

Broto (en grafía medieval Brotto) ye una villa situata en a valle de Broto, a o norte d'a provincia de Uesca, en a comarca d'o Sobrarbe. O municipio tien un total de 522 habitants, repartitos en 11 nuclios, d'entre os quals Broto ye o mas gran, con 255 habitants.

O caracteristico campanar d'a ilesia fortificada de Broto, d'o siaglo XVI.

O lugar de Broto ye a cabezana tradicional de tota a valle de Broto, y tradicional seu d'o Concello de Broto, institución d'a valle que d'antigos feba funcions de parlamento u deputación de totz os lugars d'a valle, a on que s'empentaban as decisions que heban d'implicar totz os habitants d'ella; concesions d'exploitacions agropecuarias, regulacions economicas y de logueros, facerías (especialment importantes con as valles gasconas), tribunal, etc. A institución encara ye funcional, y hue en tiran os municipios de Torla y o mesmo Broto, con funcions mas minguatas que no en os tiempos d'os antigos fueros reyals, que con auspicio d'a casa reyal aragonesa la regulón por primera vegata en o siaglo XVIII.

O concello feba as suyas reunions adintro de l'edificio d'a cárcel, edificio que enclui dependencias que s'emplegón dica o siaglo XVIII como a prisión, y a on que bells reclusos i deixón gravatos en as paretz, que son hue uno d'os atractivos toristicos d'a villa.

O nuclio de Broto s'estructura arredol d'a carretera nacional, dita Avenita d'Ordesa en o suyo paso por o lugar, con totz os comercios encaratos enta ella. A ilesia se troba en o cobalto d'o lugar, en o mesmo canto d'a carretera que a cárcel, anque a segunda ye a man d'o río. Por o canto sud d'a carretera s'ha de mirar a Plaza d'as Ferrerías (tamién dita "d'a Santa Cruz" u "d'os Suportals") que ye una d'as mas bonicas visions d'o lugar.

O río Ara en Broto.

Os dos vicos de Broto son separatos uno a cada ripa de l'Ara, con o vico d'a Santa Cruz en o norte, y o vico d'os suportals en o sud. D'antis más, yeran chuntos por un puent romanico, que estiore destruyito en a Guerra Civil espanyola, hue soztituyito por uno de formigón. Actualment, de puents romanicos nomás que bi ha remaso l'uno que trescruza por alto d'o Sorrosal a man d'a Cadreita d'o Sorrosal que brinca bien d'alto d'a paret de roca y cai por baixo d'o lugar. O puent viello d'o Sorrosal ye hue en diya trancato a o paso de personas, que han de pasar por l'uno de paralelo, que s'alza a bien pocos metros y que mesmo endreita ta Oto.

Historicament, o lugar de Broto amaneix en os documentos a l'anyo 1076, anque a primera referencia clara a o numbro d'os suyos pobladors ye de 1488, quan se i cuentan 41 fuegos. A ilesia orichinal, a on s'heban fetos totz os eventos relichiosos d'o lugar, yera d'o siaglo XVI, d'estilo romanico aragonés, pero dende o siaglo XVI os oficios relichiosos se fan en a mas gran ilesia de Sant Per. De l'antiga ilesia hue se'n diz a ermita d'a Piedat.

Administración[editar | editar código]

Reparto de concellers[editar | editar código]

Eleccions municipals
Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011
Partido de los Socialistas de Aragón 3
Partido Popular 2
Partido Aragonés 1
Chunta Aragonesista 1
Total 7

Alcaldes[editar | editar código]

Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partito politico
19791983
19831987
19871991
19911995
19951999
19992003
20032007
20072011
20112015 María del Carmen Muro Gracia Partido de los Socialistas de Aragón

Ilesia de Sant Per[editar | editar código]

A portalada d'a ilesia de Broto, consagrata ta Sant Pero.
Una imachen de Sant Chuan en a portalada d'a ilesia. Se lei "S. IOAN".

A ilesia actual s'alzó en o siaglo XVI con una caracteristica forma, de caracters transicionals d'os estilos predominants d'ixa epoca, d'o gotico aragonés enta o renaixentista. Ye un edificio muito mas gran que no l'usual en as ilesias d'a valle, poderosa y de formas firmeras, tien o campanar ramatato en almenas y bi son visibles por tota a suya frontera una serie d'aspilleras t'a suya defensa. Ye un eixemplo caracteristico d'ilesia fortificata altoaragonesa.

A portalada tien cinco arquivueltas que, superpuestas, deixan as fuallas d'a puerta cubiertas. Actualment, ta privar a dentrada quan a ilesia ye cerrata, bi son mesas unas Baranas de fiarro de forcha, con motivos ornamentals. A portalada tien tamién figuretas de santos trucatas en a penya, con una d'ellas que diz "S. IOAN" en o nombre d'o santo que representa. Tamién se i lei l'anyada d'a construcción d'o templo: 1578.

A man d'a villa de Broto tamién se pueden trobar as ermitas de Sant Blas (que teneba un retablo actualment expuesto en Zaragoza) y de Sant Climente, as dos d'o siaglo XVI.

Fiastas[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]


Lugars d'o municipio de Broto
Ayerbe de Broto | Asín de Broto | Basarán | Bergua | Broto | Buesa | Escartín | A Isuala | Otal | Oto | Saruisé | Yosa


Municipios d'a comarca Sobrarbe
L'Abizanda | L'Aínsa-Sobrarbe | Barcabo | Bielsa | Boltanya | Broto | A Buerda | Chistén | A Espunya | Fanlo | Fiscal | A Fueva | Palo | Plan | Puértolas | O Pueyo d'Araguás | Tella-Sin | Sant Chuan de Plan | Torla