Romanico aragonés
De Biquipedia
l'Arte romanico aragonés ye a forma artistica que, dintro d'o Primer Romanico, se troba en os territorios d'Aragón, Sobrarbe, Ribagorza e bellas partes de Nabarra. Iste estilo sobrebibió dica o sieglo XII estando pribatibo d'as bals perinencas aragonesas dimpués d'a suya estinzión en a resta d'o territorio.
Ista bariedat cheografica d'o romanico más antigo que bi s'esembolicó en Aragón estió prou influyenziada por l'arte lombardo que s'ha feto dezir por bellos autors estilo lombardo-aragonés. No ye, encara que ixo faiga pensar o suyo nombre, una bariedat tan diferenziada d'o romanico catalán como ta que os dos se categorizen deseparaus. A clasificazión d'os dos estilos obedeixe unicament á un criterio cheografico.
O primer romanico que se troba en Aragón cumple en cuasi todas as suyas manifestazions as carauteristicas d'o Primer Romanico cheneral, y presenta, sin de guaires eszepzions:
- Piedras picatas cuadratas, mas que no politas.
- Cabezeras de semitambor, adornadas con arquez e bandas ("bandas lombardas") ritmicament disposadas.
- Templos cobiertos por bueltas de cañón.
- Naus amplas y alzatas, si se fa comparanza con os templos prerromanicos.
- Pilonas e columnas como suporte, o que sostituyiban as paretes mayestras e iconostasios d'os biellos templos, más pesadas.
- Tansa u inesistent fegurazión escultorica.
Á dintro d'o romanico aragonés, se troban cualques d'os más destacables monimentos de l'Alta Edat Meya en Aragón, como os monesterios de San Beturián d'Asán u San Chuan d'a Peña. Tamién son emponderables, antiparte d'os muitos exemplos repartius por a cheografía d'a Chazetania, Galliguera Alta, Sobrarbe, Ribagorza, Semontano e Plana de Uesca, as ilesias singulars de Sarrablo, conoixitas como Colla d'ilesias de Sarrablo, con as suyas trazas arquitectonicas, d'a zaguer cuartalada d'o sieglo XI, se consideran güe unicas en o suyo estilo.
