Romanico aragonés
De Biquipedia
L'arte romanico aragonés ye a forma artistica que, adintro d'o Primer Romanico, se troba en os territorios d'Aragón, Sobrarbe, Ribagorza e bellas partis de Nabarra. Iste estilo sobrebibió dica o sieglo XII estando pribatibo d'as bals aragonesas dimpués d'a suya fuga.
Ista bariedat cheografica d'o romanico más antigo que bi se desembolicó en Aragón estió prou influyenziau por l'arte lombardo que ha estau clamau por bels autors estilo lombardo-aragonés. No ye, encara que lo sochiera o suyo nombre, una bariedat tan diferenziada d'o romanico catalán como ta que os dos se categorizen deseparaus. A clasificazión d'os dos estilos obedeixe unicament á un criterio cheografico.
O primer romanico trobau en Aragón cumple en cuasi todas as suyas manifestazions as carauteristicas d'o Primer Romanico cheneral, y presenta, sin de guaires eszepzions:
- Piedras escuairadas, mas que no politas.
- Cabezeras de semitambor, adornadas con arquez e bandas ("bandas lombardas") ritmicament disposadas.
- Templos cubillaus por bueltas de cañón.
- Naus amplas y alzatas, si se fa comparanza con os templos prerromanicos.
- Pilonas e columnas como suporte, o que sustituyeba as paretes mayestras e iconostasios d'os biellos templos, no guaire licheras.
- Escasa u denguna fegurazión escultorica.
Aintro d'o romanico aragonés, se troban bels d'os más destacables monimentos de l'alta edat meya en Aragón, como os monesterios de San Beturián d'Asán u San Chuan d'a Peña. Tamién son emponderables, antiparte d'os muitos exemplos repartius por a cheografía d'a Chazetania, Galliguera Alta, Sobrarbe, Ribagorza, Semontano e Plana de Uesca, as ilesias singulars de Sarrablo, conoixitas como Colla d'ilesias de Sarrablo, con as suyas trazas arquitectonicas, d'a zaguer cuartalada d'o sieglo XI, se consideran güe unicas en o suyo estilo.
