Sallén de Galligo
De Biquipedia
Ista fuella ye escrita en tensino.
|
Sallén de Galligo |
|||
|---|---|---|---|
|
|
|||
Casa de ro lugar de Sallén de Galligo |
|||
| Comunidat autonoma | |||
| Probinzia | |||
| Comarca | Alto Galligo | ||
| Codigo postal | 22640 | ||
| Latitut Lonchitut |
|
||
| Superfizie | 162,1 km² | ||
| Altaria | 1305 m. | ||
| Distanzia | 100 km enta Uesca | ||
| Poblazión | 1.027 ab. | ||
| Chentilizio | sallenuto/a mestizo/a |
||
| Ríos | Galligo e Aguas Limpias | ||
| Pachina web | {{{web}}} | ||
Sallén de Galligo (en castellán Sallent de Gállego), tradizionalment Sallén, ye un monezipio aragonés situato en a capezera d'a Bal de Tena (redolada de l'Alto Galligo y probinzia de Uesca) chunto á lo entibo de Lanuza, baxo a Peña Foratata. Iste monezipio muga con Franzia en O Portalet.
Posata en o cobalto d'a Bal de Tena, á 1.305 m., baxo ra Peña Foratata, ye ra capeza d’a albala monezipal, que encluye á ros lucars de Fornigal, Lanuza e Portalet e as Entidaz Locals Menors de Tramacastiella, Sandiniés e Escarriella.
Contenius |
[editar] Istoria
Zitata por primera begata en 1279, Sallén, con 66 fuegos en 1488, yera en a Edá Meya ra poblazión més gran d'a Bal de Tena, anque os suyos repuis prozeden de muito dezaga como lo contrimuestran bels remenches megaliticos trobatos en comarcas amanatas.
Á lo largo d'a suya istoria Sallent ha dato á ro Reyno de Aragón ilustres presonaches como Chuan de Lanuza, chustizia d'Aragón asinas como atros nueu chustizias, siet birreis, doutors, catredaticos, canonches, deputaus d'o Reyno aragonés, chefes militars y refitolers presonaches como Fermín Arrudi (o Chigán Aragonés), en epoca más rezién.
[editar] Molimentos
- Ilesia gotica de Nuestra Siñora de l'Asunzión e retablo mayor (sieglo XVI). Costruita á espensas de Chuan de Lanuza, Chustizia de Aragón e Birrei de Balenzia, Cataluña e Sizilia, e estió ro suyo artifize Chuan de Segura autor asinas mesmo d'a seo de Balbastro e d'a Colechiata d'Alquezra, en o que sosbresale o suyo polito retablo mayor d' estilo gotico plateresco, obra de Chuan de Moreto, Pietro Lasaosa e Miguel de Peñaranda. Costa de 16 tablas, con barias tallas muito baliosas e pinturas siñatas por Martín García. A ilesia ye protechita legalment dende 2001 con a suya declarazión como Bien d'Intrés Cultural.[1]
- Puen Meyebal (sieglo XVI).
- En a Plaza mayor podemos alufrar o triple arco romanico e en tot o conchunto almirar as suyas politas casas solariegas adornatas con escutos, puertas, balcons, finestras..... asina como posarnos en o Mentidero, refitolero puesto d'arroclada d'os lugarencos, á alufrar a polita ambiesta d'a nuesa comarca.
[editar] Demografía
| Sieglo XV | Sieglo XVI | Sieglo XVII | Sieglo XVIII | Sieglo XIX | Sieglo XX |
|---|---|---|---|---|---|
| 70 fuegos | 70 fuegos | 90 fuegos | 96 fuegos | 586 ab. | 575 ab. |
[editar] Fiestas, Cultura y espeutaclos
- Birchen d'as Nieus (5 d'agosto)
- L'Aponderazión d'a Santa Cruz (14 e 15 de setiembre)
- Festibal Perineus Sur (2º quinzena de chulio), festibal de mosica que se zelebra en Lanuza
- Premio de Relatos "Luis del Val" (añal, ta obras en aragonés e castellán)
[editar] Enrastres esternos
- (an) Sallén de Galligo.
[editar] Referenzias
- ↑ (es) Declarazión d'a ilesia de Nuestra Siñora de l'Asunzión de Sallén de Galligo como Bien d'Intrés Cultural en o BOA.
| Monezipios d'a comarca Alto Galligo | |
|---|---|
| Biescas | Candarenas | Oz de Tena | Pandicosa | Samianigo | Sallén de Galligo | Yebra de Basa | Yesero |
| Lugars d'o monezipio de Sallén de Galligo | |
|---|---|
| Escarriella | O Fornigal | Lanuza | Sallén | Sandiniés | Tramacastiella |

