Pandicosa

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Pandicosa
Municipio d'Aragón
Escudo d'armas
Vista de Pandicosa
Vista de Pandicosa.
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Aragon.svg Aragón
Flag of Huesca (province).svg Uesca
Alto Galligo
Superficie 95,9 km²
Población
 • Total

613 hab.
Altaria 1.184 m.
Distancia
 • 93 km

enta Uesca
Codigo postal 22661
Chentilicio panticuto/a
Parroquial
 • Diocesi
 •Arciprestato

Bispau de Chaca
Biescas
Ríos Caldarés y río Bolatica
Coordenatas 42°43’ 1’’N 0°16’58’’U
Pandicosa en Aragón
Pandicosa
Pandicosa
Situación de Pandicosa en Aragón

Pandicosa (Panticosa en castellán) ye un municipio d'a provincia de Uesca situato en a comarca de l'Alto Galligo. A suya población ye de 613 habitants (2006), en una superficie de 95,9 km².

As chents de Pandicosa son conoixitas con o chentilicio de panticutos anque a suya embotada en a val ye a de "malcalzaus" u "mangarrotas".

Contenius

[editar] Cheografía

Un prau en o lugar de Pandicosa

Se situga en a parti central d'a val de Tena chunto a os ríos Caldarés y Bolática a 1.184 metros d'altaria. D'antis más formaba o Quinyón de Pandicosa chunto a O Pueyo de Tena y Oz de Tena. Hue forma un termin municipal independient chunto con O Pueyo (dende 1970) y os Banyos de Pandicosa.

Rodiata d'alteras montanyas, muitas d'ellas fan curiosas formas y ye por ixo que os habitants de Panticosa lis dan nombres como "a cara de Dios" (entre Piniecho y Baldairán), "o Indio", "o Triptico" u "a Forqueta ras Palomas" (en a zona de Telera) u a mas conoixita de totas, "a Muller Dormita" (entre Bucuesa y Lana Mayor), formando a suya capeza y naso Os Cuchitars, o peito Pena Nevera, a centura As Canals de Bucuesa, o chenullo Pala Rayos y o piet Pena Retona.

En iste municipio se troba a estación d'esquí d'Aramón Panticosa.

[editar] Historia

Os romans ya conoixeban y aproveitaban as auguas termals de l'actual balneyario de Pandicosa. Bi ha repuis d'un balneyario román de dificil acceso con monedas d'ofrenda d'a epoca d'Augusto y Tiberio.

A primera vegata que apareixe decumentata Pandicosa ye en o sieglo XIII como capital d'o Quinyón de Pandicosa. Allora a ciudat se dividiba en quatre vicos: o vico de Santa María que se trobaba a on hue ye a ilesia, o vico de San Salvador chunto a l'ermita d'o suyo nombre (actual fosal) y os vicos de Sus (actual "ro Vico") y d'Exena que desapareixió chunto a la suya ermita en o sieglo XV.

Alifonso XII iba muito ta o balniario moderno de Pandicosa y esto esplica parte d'a decoración d'o complexo hotelero.

[editar] Parla

A parla panticuta ye a forma millor conservata y mas viva de l'aragonés tensino.

[editar] Nombre

O suyo nombre puet venir d'o latín FONTICOSA con influencia fonetica vasca que por no tener F- inicial a sobén la adapta ta p- como en pago, cosa que se vei tamién en l'aragonés pantasma. A forma con -nd- la documentó como minoritaria Francho Nagore quan fació a tesi sobre l'aragonés local y ye documentata en unos textos meyevals entre 1425 y 1450.

[editar] Administración

[editar] Reparto de concellers

Eleccions municipals
Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011
Partido Popular 4
Partido de los Socialistas de Aragón 3
Total 7

[editar] Alcaldes

Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partito politico
19791983
19831987
19871991
19911995
19951999
19992003
20032007
20072011 José Luis Pueyo
20112015 Ricardo Laguna Belío Partido Popular

[editar] Molimentos

Ilesia parroquial.

A suya ilesia parroquial ye adedicata a l'Asumpción de Nuestra Sinyora. D'estilo gotico tardano (sieglo XII) tien planta rectangular y tres naus desapartatas l'una de l'atra por columnas celindricas. O retablo mayor se fació en o sieglo XVIII, anque se cremó quasi de raso en 1978. Atros retablos intresants son os d'os Santos Fundadors, Inmaculata (sieglo XVIII, tamién cremato graument en o incendio de 1978), d'o Rosario (sieglo XVII), de Sant Lorient (sieglo XVI) y d'a Epifanía (sieglo XV). A ilesia ye protechita legalment dende 2002 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural.[1]

Bi ha tres ermitas en Pandicosa adedicatas a Sant Salvador, Sant Per y Sant Chuan.

Entre a resta de construccions d'a villa destacan a Fuande de ro Vico d'os sieglo XIX u los puents Viello sobre o Caldarés y A Zoche sobre o río Bolatica.

Son a-saber-las as fuents (localment fuandes) que se troban arredol de Pandicosa como son Fuenfría d'Ordicuso a Fuent de Yenefrito, Escalar-La Laguna u Fuent Salata.

[editar] Presonalidatz naixitas de Pandicosa

[editar] Bibliografía

[editar] Vinclos externos

[editar] Referencias


Municipios d'a comarca de l'Alto Galligo
Biescas | Candarenas | Oz de Tena | Pandicosa | Samianigo | Sallent de Galligo | Yebra de Basa | Yesero


Lugars d'o municipio de Pandicosa
Os Banyos de Pandicosa | Pandicosa | O Pueyo de Tena
Ferramientas personals
Espacios de nombres
Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas