Salvador Dalí

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Articlo d'os 1000
Salvador Dalí
Fotografía de Salvador Dalí en 1965.
Fotografía de Salvador Dalí en 1965.
Información personal
Calendata de naixencia: 11 de mayo de 1904
Puesto de naixencia: Flag of Catalonia.svg Figueres (Alto Empordán)
Calendata de muerte: 23 de chinero de 1989
Puesto de muerte: Flag of Catalonia.svg Figueres (Alto Empordán)
Ocupación: Pintor, escultor, disenyador, escritor y director cinematografico
Conchuche: Gala Dalí (1932-1982)
Sitio web: www.Salvador-Dalí (Fundación Gala-Salvador Dalí)

Salvador Felipe Jacinto Dalí i Domènech (conoixito como Salvador Dalí), primer marqués de Púbol, naixito de Figueres (Alto Empordán) o 11 de mayo de 1904 y muerto tamién en Figueres o 23 de chinero de 1989, estió un pintor, escultor, disenyador, escritor y director cinematografico catalán, encara que a suya prencipal faceta artistica y por a quala ye por un regular conoixito estió a Pintura. A suya obra artistica fa parte d'o estilo artistico clamato Surrealismo, encara que tamién fació obras que pueden adscribir-se a o Dadaísmo y a o Cubismo.

Ye conoixito tamién por a suya participación en a cinta Un chien andalou, de l'aragonés Luis Buñuel (1929), cinta que ye considerata como uno d'os prencipals eixemplos d'o Surrealismo en o Cine. Artista polifacetico, treballó dende o disenyo de choyas dica o disenyo de vestuario u a scenografía de bellas cintas, en pasando por atras artes como a fotografía u a escultura.

Contenius

[editar] As suyas primeras anyadas

Salvador Dalí naxió o día 11 de mayo de 1904 en a carrera Monturiol d'a ciudat catalana de Figueres,[1] a capital d'a comarca de l'Alto Empordán, en a provincia de Chirona, estando o segundo fillo d'a suya familia en portar o mesmo nombre de baptismo (o suyo chirmán homonimo heba muerto tres anyadas antes por una meninchitis).[2] Salvador yera fillo de Salvador Dalí i Cusí, o notario d'a ciudat de Figueres[3][4] y natural de l'amanata localidat de Cadaqués, y de Felipa Domènech Ferres. O suyo pai teneba una presonalidat estricta, y as suyas actitutz yeran suavizatas por a mai, que ye fácil que estiese a impulsora d'o instinto artistico d'o choven Salvador.[5]

Quan Salvador teneba 5 anyadas, os suyos pais li portoron t'a tumba d'o suyo chirmán y li dicioron que yera a suya reencarnación,[6] cosa que pareix que Salvador creyó siempre,[7] en dicindo que iste yera un feito important, porque asinas heba conoixito a muerte antes d'a vida.

Fació os suyos primers estudeyos en un instituto de Figueres, a on colaboró en a revista escolar, y recibió clases de Pintura. En 1916 descubrió a Pintura Moderna en una vesita de vacacions a Cadaqués, con a familia de Ramon Pichot, un artista local que feba a sobén viaches enta París y conoixeba asinas as tendencias artisticas d'o momento,[3] en una ciudat que en ixas envueltas yera uno d'os centros artisticos d'o mundo y a on se reuniban as vanguardias artisticas. Salvador Dalí fació a primera exposición publica d'a suya obra en 1919, en o Teatro Municipal de Figueres, a suya ciudat natal.

En 1921, quan Salvador Dalí teneba 17 anyadas, morió a suya mai, y o suyo pai tornó a casar-se, ista vegata con a chirmana d'a suya primera muller, cosa que no li cuacó a un Salvador Dalí ya adolescent.[3]

[editar] Estudeyos en Madrit y París

Dalí con Man Ray en París, o 16 de chunio de 1934.

En 1922 Dalí marchó enta Madrit ta estudear-ie en a Residencia de estudiantes[3] matriculando-se en a Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. O choven Dalí ya cridaba l'atención por as suyas excentricitatz; portaba o pelo largo y cameretas y vestiba con abrigo, medias y pantalons seguntes a moda d'o sieglo XIX. Sindembargo, Dalí estió capable de cautivar l'atención d'os suyos compenyers estudiants meyante a suya obra pictorica, en a quala en ixas envueltas ya feba experimentacions con o cubismo. Cala parar cuenta de que en istas suyas primeras obras cubistas, ye fácil que Dalí no entenese prou bien as caracteristicas d'ixe movimiento artistico, mas que mas en estar a suya sola fuent d'información sobre o cubismo la que li plegaba a traviés de bells articlos de revistas, a la que cal adhibir un catalogo que li heba dato Pichot, porque en ixas envueltas no i heba garra pintor cubista en a ciudat de Madrit.

Dalí experimentó tamién con o dadaísmo, un movimiento artistico que amostró influencias en a suya obra mientres tota a suya vida. En a Reyal Academia d'Artes Polidas de Sant Ferrando de Madrit conoixió a o poeta andaluz Federico García Lorca, con qui alacetó una larga "amistat", mesmo que tamién a o director cinematografico aragonés Luis Buñuel u a d'atras presonalidatz d'ixe inte, como Rafael Alberti u José Moreno Villa.

En 1924 un Salvador Dalí que encara yera un desconoixito ilustró o suyo primer libro, Les bruixes de Llers (As bruixas de Llers), d'o suyo amigo o poeta empordanés Carles Fages de Climent, con qui tornaría a colaborar-ne en a obra Balada del sabater d'Ordis (1954) y en l'auca El triomf i el rodolí de la Gala i en Dalí (1961).

Dalí fue expulsato de l'Academia l'anyo 1926, poco antis d'os examens finals, dimpués d'afirmar que dengún en l'Acadèmia no yera prou competent ta examinar-lo.[8] Ixa mesma anyada fació o suyo primer viache enta París, a on conoixió a Pablo Picasso, a qui o choven Dalí reverenciaba; Picasso ya heba ascuitato bellos comentarios favorables sobre Dalí feitos por Joan Miró. Dalí realizó un gran numero d'obras con una intensa influencia de Picasso y de Miró mientres as siguients anyadas, mesmo que desenvolicaba o suyo propio estilo artistico.

A tamas d'ixo, bellas tendencias en a obra de Dalí que continoron mientres tota a suya vida ya yeran prou evidents mientres os anyos 1920. Dalí encorporó influencias de totz os estilos artisticos que podeba trobar y produció obras que abracaban dende o clasicismo mas academico dica as vanguardias mas punteras,[9] de vegatas en obras deseparatas y de vegatas en d'atras de combinatas. As exposicions d'as suyas obres en Barcelona cridoron muito l'atención d'a cretica, que combinaba as suyas alabanzas con as muestras de perplexitat.

Antiparte, Dalí se dixó creixer un extravagant mostaixa, que esdevenió un icono de si mesmo, influito por a mostaixa d'o pintor espanyol d'o sieglo XVII Diego Velázquez.

[editar] O surrealismo

Salvador Dalí, en una fotografía de 1934 feita por Carl Van Vechten.

Dalí colaboró con o director aragonés Luis Buñuel en a realización d'a cinta Un chien andalou, que s'estrenó en a ciudat de París l'anyo 1929, estando ista cinta uno d'os maximos exponents d'o surrealismo. Ixa mesma anyada visitoron a Dalí en o pueblo de Cadaqués una serie de presonaches claus en o surrealisme, encluyendo-ie a o poeta Paul Éluard y a la suya muller Gala Éluard, a qui sedució (u vice-versa) o choven pintor catalán convertindo-la en a suya musa i companyera ta cutio.

Dalí esdevenió un punto de referencia d'o movimiento surrealista. Feba servir mas a fixación d'imáchens presas d'os suenyos, seguntes André Breton, "...abusando-ne y fendo periglar a credibilitat d'o Surrealismo...". Inventó o que ell mesmo en deciba "metodo paranoico-cretico", una mezcla entre a tecnica d'observación de Leonardo Da Vinci meyantes a quala observando una paret se podeba veyer como en naixeban formas y tecnicas de frottage; fruito d'ista tecnica son as obras en as qualas se i puet veyer dos imáchens en un sola configuración. Lluís Racionero diz que "en os quadros d'a epoca 1928-34 o paisache i a luz de l'Empordán tienen una importancia decisiva. (...) Si o surrealismo de Dalí supera a o de Tanguy u de Chirico ye chustament porque istos han de buscar as imáchens aintro d'ells mesmos, mientres que Dalí las teneba a la vista: nomás li caleba combinar-las de traza paranoico-cretica (...) ell mesmo reconoix os efectos d'o país en a suya dedicatoria en un libro de poemes d'o suyo amigo Carles Fages de Climent: "Yo soi divinament barrenau, nuevo Prometeu de Port Lligat".[10]

En 1936 Breton forachitó a Dalí d'o suyo cerclo surrealista por as suyas tendencias faixistas, esdevenindo l'artista empordanés un d'os poquetz intelectuals que donoron soporte a Francisco Franco en puyar iste dictador a o poder mientres a Guerra Civil Espanyola. En 1940, debito a la Segunda Guerra Mundial, Dalí se traslladó enta os Estatos Unitos con Gala, restando-ie dica 1948, una epoca que gosa considerar-se com una d'as mas fructiferas d'a suya vida y a on publicó a suya autobiografia The Secret Life of Salvador Dalí.

[editar] Vinclos externos

[editar] Referencias

  1. (es) Salvador Dalí: La vida secreta de Salvador Dalí, 1948, Londres: Vision Press, pachina 33.
  2. (en) Davies, Betty: Shadows in the Sun, 1998, Psychology Press (Reino Unito). ISBN 0-87630-911-2
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Lluís Llongueras: Dalí, 2004 Ediciones B - Mexico. ISBN 84-666-1343-9
  4. (fr) Jean-Pierre Thiollet: Carré d'Art: Barbey d'Aurevilly, Byron, Salvador Dalí, Jean-Edern Hallier, 2008 Anagramme Ed., París. ISBN 2-35035-189-6
  5. (en) Carlos Rojas: Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait, Penn State Press (1993). ISBN 0-271-00842-3
  6. Salvador Dalí. SINA.com
  7. Salvador Dalí biografía en astrodatabank.com.
  8. Salvador Dalí: Olga's Gallery.
  9. Hodge, Nicola and Libby, Anson. The A-Z of Art: The World's Greatest and Most Popular Artists and Their Works. Califòrnia: Thunder Bay Press, 1996. citació Online
  10. Racionero, lluís, Microcosmos català, Plaza & Janés, Barcelona, (1987) p. 133-134 ISBN 84-01-34104-3

Ferramientas personals
Espacios de nombres

Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas