Arte

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
A Gioconda de Leonardo da Vinci, 1503 - 1505. Olio sobre tabla de tremolín, 77 x 53 cm.

O termín arte prozede d'o termín latín ars. En l'Antigüidá se consideró l'arte como a perizia y maña en a produzión de cualcosa. En a Mudernidá, en cambeo, empezipia a distinguir-se entre artesanía y artes polidas y entre artesán y artista. Asinas, l'artesán prautica as artes utiles, s'adedica a fer obchetos que tienen una clara utilidá. O artista s'adedica a las artes polidas y os suyos obchetos u prauticas tienen un caráuter ornamental, esprisibo u de reflesión arredol d'a reyalidá sozial. En atras culturas ista distinzión no esiste.

Contenius

[editar] Os obchetos artisticos

As carauteristicas que definen a los obchetos artisticos son :

  • No son cosas utiles, en o sentiu de ser feitas con un fin puramén pragmatico. Anque muitos tienen una utilidá, no ye a suya motibazión prioritaria.
  • Son obchetos orichinals y unicos. Asinas, una copia d'un cuadro por mui bien feita que siga no serba una obra d'arte.

[editar] Tiorías sobre l'arte

Son tres as prenzipals tiorías sobre l'arte :

  • Formalismo: L'arte consiste en a combinazión de colors, ringlas y plans, ezetra. Istas obras cheneralmén no cumplen un fin.
  • Esprisionismo: L'arte representa en as suyas obras as emozions y sentimientos d'o autor. L'artista trata de representar una esperenzia emozional a trabiés d'aparatazions y distorsións con o fin de intensificar-las. Un meyo de esprisionismo ye a mosica.
  • Simbolismo: Tioría que se zentra en a senificazión d'a obra. As siñals esteticas se carauterizan por no estar referenzials, ye dizir, no bi ha combenzionalidá entre a siñal y l'obcheto. Atra carauteristica ye que son iconos, ye dizir, bi ha semellanzas entre as propiedaz de l'obcheto. Espresan abalues que contienen a siñal mesma. Os pintors simbolistas emplegan colors bibos, ringlas gordas, y s'inspiran en temas literarios y relichiosos.

[editar] L'arte ta representar a reyalidá

  • L'arte puede serbir ta representar a reyalidá u ta ofrir un conoximiento d'a reyalidá diferén d'o que pueden ofrir-nos atras disziplinas como as zenzias.
  • L'arte representatibo u feguratibo sirbe ta representar flecas d'a reyalidá. Muitos filosofos y artistas han caducato que a funzión alazetal de l'arte ye a de remedar a la naturaleza .
  • L'arte serba una representazión d'a reyalidá umana y serbirba en muitos casos ta fer-nos conoxer reyalidás que no conoxe-mos. Isto resulta mui polemico, abendo dos tiorías concaradas:
    • O aislacionismo: apreziar l'obra d'arte en sí mesmo y solada d'atros fautors.
    • O contextualismo: empara que l'obra d'arte bi ha que considerar-la en o suyo contesto, en a bastida en a que se da.

[editar] Arte ta cambear a soziedá

L'arte se da perén en un contesto istorico y sozial determinato. Distintas tiorías:

  • L'arte por l'arte: L'arte tien o suyo sentiu y finalidá en sí mesma. Seguntes ista tioría o artista ye belún adotato d'unas estraordinarias cualidás creyatibas y a suya prenzipal obligazión ye perfeuzionar a suya obra. Ista tioría estió esfendida por bels romanticos alemans d'o sieglo XIX.
  • L'arte como fuerza sozial : Ye concarada con l'anterior, l'artista tien una gran responsabilidá sozial, y ha de i ser "embrecato" con o suyo tiempo. Ista tioría estió esfendida por os sozialistas franzeses d'o sieglo XIX y luego se estendió a atros países.

[editar] Arte como amostranza moral

A conzezión moralista s'alazeta en o que l'arte ha de ser a lo serbizio d'a moralidá, y se'n arriba a considerar encluso de que debe estar refusato tot arte que no prometa abalues morals que se consideren adempribiables. O moralismo en l'arte se remunta a Platón (sieglo IV aC), ta o que as tres ideyas alazetals a las que debe aspirar o ser umán son a de Polideza, Bondá y Chustizia, abendo entre eras una intima relazión.

En l'autualidá sigue biba la polemica sobre os efeutos morals de l'arte y sobre a lechitimidá u no de zensurar l'arte por criterios morals y no esteticos.

[editar] As artes polidas

Los borrachos de Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, 1629. Olio sobre estopazo, 165 x 227 cm.

Charles Batteaux (1474) estió lo imbentor d'o termín "artes polidas", que aplicó orichinalmén a danza, estretalla, mosica, pintura y poesía, adibiendo dimpués arquiteutura y esplicatiba. Más tardi, a lista penarba cambeos seguntes os distintos autors, que adibirban u quitarban artes.

Ricciotto Canudo, o primer tiorico d'o zine, estió lo primer en calificar a o zine como lo seteno arte en 1911.

Autualmén, se considera a siguién lista:

Bels consideran atras artes en a lista, como a telebisión, a publizidá u os bidiochuegos.

[editar] Disziplinas artisticas

Epocas

Arte preistorico (Preistoria)
Arte mesopotamico (IV milenio a.C)
Arte griego (Estilo artistico desembolicato por a cultura griega)
Arte zelta (Alto u baxo sieglo IX antis de Cristo)
Arte román (Dende ro sieglo III a.C. a lo sieglo V d. C.)
Arte iberico(Sieglos VI-IV antis de Cristo)
Arte paleocristián(Sieglos I a V)
Arte bizantino (Sieglo VI)
Arte astur
Arte romanico (Europa, sieglos XI, XII y parti d'o XIII)
Arte gotico ( Dende o sieglo XIII dica a Renaxedura)
Arte d'a Renaxedura (Dende o sieglo XV dica o sieglo XVI)
Arte barroco (Dende o sieglo XVII y as primeras decadas d'o sieglo XVIII)
Arte d'o Sieglo XX
Arte d'o Sieglo XXI

Estilos artisticos

Arte rechional

Arte africán (Manifestazions artisticas produzidas por os pueblos d l'África subsahariana)
Arte chin
Arte musulmán (Estilo artistico desembolicato en a cultura chenerada por a relichión islamica)

[editar] Beiga tamién