Populus nigra
| Populus nigra | |
|---|---|
|
|
|
| Denominacions populars | |
|
|
|
| Estato de conservación | |
|
Seguro (IUCN) |
|
| Clasificación scientifica | |
|
|
Eukaryota |
|
|
Plantae |
|
|
Magnoliphyta |
|
|
Magnolipsida |
|
|
Malpighiales |
|
|
Salicaceae |
|
|
Populus |
|
|
P. nigra |
| Descripción | |
|
Linnaeus, 1753 |
|
O chopo[1][2] (Populus nigra (L., 1753)) ye un árbol caducifolio d'a familia d'as salicacias y d'o chenero Populus (concretament un alamo u albar) muit freqüent en Eurasia, propio de sotos y formacions de vechetación de ribera.
Contenius |
Descripción[editar]
Ye un árbol de madera tova y creiximiento moderadament rapedo, que gosa creixer dica bells 20 u 30 metros d'altaria[3][4]. Quan ye choven tiene un creiximiento muit vertical, con a corona preta y fina, pero quan se va envellindo creixe más lateralment y irregular, de forma que a corona d'os exemplars viellos tiene una forma muito más irregular que a d'os chovens[3].
O tranco ye amplo y fuerte, con firmes fendiduras por toda a crosta (que ye muit escura en comparación con as atras especies de Populus). En os árbols viellos o tranco puede ser retuerto y tener foraus y partes mortas, pero a presencia de grans ramas y pocas brancas a poca altaria fa que a corona adopte un aspecto unflau y espacioso, que no ye o que tienen os chovens.
As brancas son tovas y flexibles, de color parda u royisca[3], muit pretas en toda a corona d'os árbols chovens, pero muit perifericas en os viellos, o que le da ixe aspecto de cupula. As chemas se disposan muit densament[3] antes de comenzar a epoca de creiximiento primeral.
As fuellas, de color verde intensa, se sustentan sobre un peciolo largo, que fa quasi igual que a propia fuella (5-9 cm). Tienen o limbo triangular u romboidal, con a ladera leverament aserrada. Cara ta l'agüerro, a fuella se torna amariella y cai.
A flor se presenta en amentos, que son de color roya en os amentos masculins (por a color d'os estambres) y verdisca en os femenins. A florada se produce antes que as fuellas primerals comincen a brostar-le a l'árbol.
A simient ye muit chicorrona, y s'esparde con o viento porque viacha embolicada en una cubierta filamentosa u plumosa, de color blanca, que, como en totz os alamos pasa, se produce en grans cantidatz en o tiempo de maduración (finals de primavera u prencipios d'o verano).
Fitonimia[editar]
O chopo recibe nombres diferents en Aragón, anque en a gran mayoría d'o territorio se le conoix como «chopo». Os sinonimos son siempre locals, y se dan preferentment en o sector nort-oriental (a Ribagorza fundamentalment) y en os municipios catalanoparlants de a francha oriental. Por tanto, solo os nombres que se le da en aragonés ribagorzano suposan variacions adintro d'o dominio lingüistico d'a luenga aragonesa.
As dos solas formas diferents de chopo que no se siente en a Ribagorza se dan en a Fueva, a rechión u subcomarca natural d'o Sobrarbe que muga con a Ribagorza. Anque en a mayor parte d'a comarca d'o Sobrarbe en l'actualidat se conoix a o chopo como «chopo», en os nuclios d'o Toledo d'a Nata como Sant Chuan y a Cabezonada (norte de a Fueva) bellas personas tienen l'alcordanza que enantes le diciban «coplo» (/'koplo/). En a vicina localidat de Fuent de Campo s'asegura que a forma patrimonial yera «choplo» (/'tʃoplo/). A forma «choplo» a documentan Fernando Romanos y Fernando Blas en as aldeyas inmediatas que forman o Baixo Penyas[5]. En a resta de a Fueva (y nian sisquiera en a resta d'o Sobrarbe, nian en zonas tan conservaderas como Chistau[2] u a val de Vio) s'ha puesto documentar garra forma derivada de <POPULU que no estás «chopo».
En a Ribagorza, en cambeo, i ha dos formas que se pronuncia diferent seguntes en qual puesto. «Cople» se documenta pronunciau /'kopʎe/ ("coplle") en Torres[6][1], en Sopeira[1] y en las Pauls[1], pero tamién en Ramastué, en Llire, en Arasán y en Sos[7] (en a val de Benás), como /'kopje/ ("copie") en Estadiella[1], /'kopʎje/ ("copllie") de nuevo en Torres, y /'koʎe/ ("colle") unatra vegada en Sopeira[1]. En Sopeira amaneix tamién a forma «coble», que se pronuncia /'kobʎe/ ("coblle")[1].
A forma «xopo» (/'ʃopo/) s'ha documentau exclusivament en Fonz[1], y «xop» (/'ʃop/) en a comarca de a Matarranya[1] y «chop» (/'tʃop/) en Aiguaviva de Bergantes[1].
Etimolochía[editar]
Tanto «chopo» como a resta de variants dimanan de o latín <POPULU, anque por variación popular en Aragón y en Castiella s'ha cambeau a consonant inicial P- por una C-. Isto ye un fenomeno caracteristico en as luengas ibero-romances. Curiosament, as derivadas de <POPULU han estau historicament muit productivas en toponimos, tanto en Aragón como en Castiella, Leyón y Galicia, y quasi nunca con C- inicial. A forma clasica con a que fosiliza en toponimia o derivau de <POPULU en as ibero-romances ye «pobo», perdendo a terminación que deriva d'o sufixo latín -ULUM. Iste toponimo se vei en lo Pobo en Teruel, El Pobo de Dueñas en Guadalachara, etc. Tamién derivan de POPULU os toponimos Plou (Teruel) y Polop (Alicant), que son mas amán d'a radiz orichinal.
Vocabulario relacionau[editar]
Una selva de chopos se diz una «chopera», u «choplera»[1] en os puestos a on que se diz «choplo». En a Ribagorza probablement ye una «coplera» (pronunciau "copllera"). Un arbolet de chopo chicorrón ye un «chopizo» u «chopiza», anque M. Coronas le da o significau de chupón de chopo[8].
Imáchens[editar]
-
En hibierno.
Referencias[editar]
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 (an) VIDALLER TRICAS, Rafel, Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals; Ed. Val d'Onsera. Zaragoza 2004. ISBN 978-84-8986-235-7
- ↑ 2,0 2,1 (es) BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. ISBN 978-84-8094-061-0
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 (es) KREMER, Bruno; Árboles. Editorial Blume. Barcelona, 1986.ISBN 84-87535-12-7
- ↑ (es) FELIX, Jîrî y TOMAN, Jan; Guía de Campo (3ª Ed.); Ediciones Susaeta. Madrid, 1999. ISBN 84-305-7413-1
- ↑ (es) BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, El Aragonés de Baixo Peñas; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2005. ISBN 84-8094-054-9
- ↑ (es) SALAMERO REYMUNDO, Francisco, Léxico peculiar de Torres del Obispo (Ribagorza); Semejanzas y diferencias con el castellano y el catalán; Institución Fernando el Católico. Zaragoza, 1991.
- ↑ (es) Varios, Dicsionari de Patués de l'Asosiasión Cultural Guayente; Espublicato por o Servicio de Patrimonio Etnológico, Lingüístico y Musical d'a Diputación General de Aragón (2003). Consultau o 5 d'abril de 2012.
- ↑ (es) CORONAS CABRERO, Mariano, Vocabulario aragonés de Labuerda-A Buerda (Sobrarbe); Xordica Editorial. Zaragoza, 2007. ISBN 978-84-96457-23-2
Se veiga tamién[editar]
Vinclos externos[editar]
Biquiespecies tiene un articlo sobre Populus nigra.
Se veigan as imáchens de Commons sobre chopos.