Plantae
De Biquipedia
- Ista plana trata sobre as plantas, sers bibos. Ta altros usos d'a parola se beiga Planta (desambigazión).
| Plantas Rechistro fosil: de l'Ordobizián dica l'autualidat. |
||||
|---|---|---|---|---|
 Una escurpiona (Myosotis spp.) que ye una planta. |
||||
| Clasificazión zentifica | ||||
|
||||
| Dibisions | ||||
|
As plantas (reino Plantae) son os organismos fotolitoautotrofos respiradors d'oxicheno, mayoritariament plurizelulars anque bi ha dibisions formadas d'organismos unizelulars. Son formadors de materia organica á partir d'o carbonio atmosferico (CO2) e d'a enerchía que obtienen d'a luz, meyante un prozeso bioquimico dito fotosintesis.
O termín planta ye bastant ambigo, perque en a tradizional debisión que ban fer Teofrasto e Aristotels d'os sers bibos en dos reinos (animals e plantas) o prenzipal criterio embrecato no estió si que la capazidat de mobimiento d'as creyaturas. Se i han feito tantos cambeos en o zaguer sieglo que güei cal definir qué s'entiende per planta d'entre dibersos criterios zentificos.
De bels estudeos de chenetica molecular se n'ha dixau que las plantas con clorofila son tota deszendients d'as algas berdas.
Autualment son consideradas como plantas toz os organismos eucarionts, e plurizelulars, que d'una u altra maniera tiengan bel tipo de pigmento fotosintetico, l'empleguen ta una alimentazión autotrofa u semi-heterotrofa (cal recordar que bi ha plantas parasitas como la bisca, u carniboras como las biolas d'as peñas). As plantas pueden reproduzir-se de forma sexual u asexual, pendiendo d'a suya espezie, u d'a fase d'o suyo zirclo bital á on sigan (zirclos haplonzts, diplonts u haplodiplonts).
D'a parola planta se'n fayó lo bocable plantae ta designar o reino, e encara que totas as plantas propiament ditas son cuaternadas á dintro d'este reino, no de totas as plantae ne se ye dito mai plantas popularment; per exemplo, as molsas, hepaticas e altros organismos parellanos son tecnicament plantae per as suyas carauteristicas pero no se son pas ditos plantas á nibel popular.
[editar] Durada
De regular, totas as espezies de plantas tienen una lonchebidat concreta. D'alcuerdo con ixe criterio, en botanica gosan á clamar-se las plantas en:
- Biañals; as que crexen en una añada e alabez aguardan ta reproduzir-se en a siguient: berza, rabano, carrota, etz.
- Pluriañals; aqueras que tienen un zirclo bital que s'acompleta en més de dos añadas, pero que nomás libran flors una begada d'antes no amorten: p, ex. l'agabe.
- Perennes; que biben dibersos años e, cuan son plegadas en a edat adulta, prenzipan á reproduzir-se periodicament: arbols, arbustos, etz...
