Cuba

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
República de Cuba
Bandera de Cuba Escudo de Cuba
(En detalle) (En detalle)
Lema nazional: Patria u Muerte
Inno nazional: La Bayamesa
Situazión de Cuba
Capital L'Abana
Mayor ziudat L'Abana
Idiomas ofizials Castellán
Forma de gubierno
President d'o Consello d'Estato
Republica sozialista
Raúl Castro Ruz
Independenzia
Declarata
Reconoxita
d'España
10 d'otubre de 1868
20 de mayo de 1902
Superfizie
 • Total
Mugas
Posizión 105º
110.860 km²
29
Poblazión
 • Total
 • Densidat
Posizión 71º
11.382.820
103 ab./km²
PIB (PPA)
 • Total (2008)
 • PIB per capita
Posizión 86º
US$ 45.510 millons
US$ 4.000
Moneda Peso cubano (CUP)
Peso cubano combertible (CUC)
Chentilizio
Zona oraria
 • en berano
UTC -5
UTC -4
Dominio d'Internet .cu
Codigo telefonico +53
Prefixo radiofonico CLA-CMZ / T4A-T4Z / COA-COZ
Codigo ISO 192 / CUB / CU
Miembro de: ONU, ALBA, ALEC e ALADI

A Republica de Cuba ye un país d'America asentato en un archipielago d'o mar d'as Antillas, tamién conoxiu como mar Caribe, en a confluyenzia entre o golfo de Mexico e l'Ozián Atlantico. Á lo norte se troban Estatos Unitos e Bahamas, á l'ueste Mexico, á lo sur as Islas Caimán e Chamaica e á lo sudeste Aití, en l'ozident d'a isla A Española, que comparte con a Republica Dominicana.

A poblazión d'o país ye de 11.308.764 abitants (2004) en una superfizie de 110.860 km², con una densidat de poblazión de 101 ab/km². Ye asinas a segunda isla más poblata d'as Antillas, dezaga de La Española.

Politicament, Cuba ye una Republica dende a suya independenzia d'España, reconoxita o 20 de mayo de 1902 (encara que a luita por a zuya independenzia prenzipió en 1868), con capital en a ziudat de L'Abana, estando l'autual President d'o Consello d'Estato Raúl Castro Ruz. En a bichent Constituzión de Cuba, o suyo articlo 1 define á o país como un Estato sozialista de treballadors, dende a bitoria de Fidel Castro Ruz en a Reboluzión Cubana en 1960. L'idioma ofizial de Cuba ye o castellán, e a suya moneda o peso cubano (encara que tamién bi ha o peso cubano combertible).

As prenzipals ziudaz d'o país son a suya capital, L'Abana, con más de 2 milions d'abitants, Santiago de Cuba, con más de meyo milión, e Camagüey e Holguín, ziudaz con una poblazión de más de 300.000 abitants. Sin d'embargo, en o país bi ha 11 ziudaz más con una poblazión superior á los 100.000 abitants.

Encara que en plegar os colonizadors españols á Cuba en 1492 a poblazión yera formata por amerindios, as malautías e a propia colonizazión fazioron desaparexer a mayor parte d'a suya poblazión natiba, que fue sustituyita por esclabos de raza negra portiatos dende Africa, estando asinas a poblazión autual d'o país una suma de deszendients d'istas razas, á más d'una chicota inmigrazión d'orichen asiatico binculata á la presenzia colonizadora española en as islas Filipinas.

Contenius

[editar] Istoria

USS Maine en pleganto ta la badía de l'Abana

Antiga colonia española dende o sieglo XVI, a luita por a independenzia prenzipió en 1868 e continó mientres tot o sieglo XIX dica la Guerra de Cuba de 1898 entre España e os Estatos Unitos. O desencadenant d'a guerra estió lo esclatito d'o baixiello USS Maine d'os Estatos Unitos, atracato en o puerto de l'Abana, o 15 de febrero de 1898. A prensa nordamericana fazió una fuerte presión ta culpar á España d'o esclatito en a nau, declarando Estatos Unitos a guerra á España con ixa enchaquia. O president William McKinley desichió a immediata retirata española de Cuba, nimbiando tropas americanas á la isla.

Dimpués d'a ocupazión nordamericana, a isla otenió a independenzia en 1902, encara que os Estatos Unitos continoron tenendo bels pribilechios en Cuba. A rebuelta guerrillera (Reboluzión Cubana) contra la ditadura de Fulgencio Batista lebó á lo establimiento d'o rechimen reboluzionario castrista á partir de 1959.

Fidel Castro, Guevara e atros liders d'a reboluzión en l'Abana

Dibersos grupos de terratenients esiliatos en Miami, armatos e entrenatos por o gubierno d'os Estatos Unitos e con o refirme d'a CIA, prenzipioron una embasión melitar sobre a isla o 17 d'abril de 1961 en a zona de Playa Girón, estando rapedament redotatos en poquetas oras. Iste feito fazió que o gubierno, á lo prenzipio nazionalista, de Fidel Castro declarase o carauter sozialista d'a Reboluzión Cubana, e que s'intensificasen as relazions de Cuba con a URSS, que podió beyer-se en a dita Crisis d'os misils de Cuba, en 1962.

Istos feitos creyoron una situazión prebelica entre os gubiernos de Cuba e os Estatos Unitos, que s'ha mantenito dica l'autualidat, un bloqueyo economico, d'alimentos e medicamentos sobre a isla; bloqueyo que ha estato reiteradament denunziato por a Organizazión d'es Nazions Unitas e que, manimenos, s'ha bisto intensificato dende 1996 con l'aprobazión d'a Lai Helms-Burton por parti d'os Estatos Unitos.

Iste bloqueyo, acompañato d'a cayita d'a Unión Sobietica á prenzipios d'os años 1990, ha creyato una important crisis economica en a isla, fendo que se desarrollase á metat d'ista decada un mobimiento migratorio enta las costas de Florida protagonizato por os balseros.

Rezientment, o incremento d'os ingresos toristicos e os combenios de colaborazión con o gubierno de Benezuela (desplazamiento de medicos cubans boluntarios á Benezuela á cambeyo de pres preferenzials en o petrolio benezolán ta Cuba) han contribuyito á una zierta recuperazión d'a economía cubana.

[editar] Sozdibisions almenistratibas

Cuba se dibide, politicament e almenistratiba, en 14 probinzias e un monezipio espezial. Á más, totas as probinzias se trestallan en monezipios; en total en son 169.

As probinzias cubanas
  1. Isla de la Juventud (mon. esp.)
  2. Pinar del Río
  3. L'Abana
  4. Ziudat de l'Abana
  5. Matanzas
  6. Cienfuegos
  7. Villa Clara
  8. Sancti Spíritus
  1. Ciego de Ávila
  2. Camagüey
  3. Las Tunas
  4. Granma
  5. Holguín
  6. Santiago de Cuba
  7. Guantánamo


[editar] Cheografía

A Sierra Maestra

Cuba ye un archipielago constituyito por a mayor isla d'as Antillas dita isla de Cuba, a isla de la Juventud (en aragonés "isla d'a Chobentut", d'antis más dita Isla de Pinos) e atras 4.195 islas. Ye situata en o mar d'as Antillas, á man d'as costas d'os Estatos Unitos e Mexico.

A isla prenzipal de Cuba ye a más gran en superfizie, con 105.006 km², e a sietena más gran d'o mundo. A segunda isla más gran de Cuba ye a isla de la Juventud, á lo suruest, con un aria de nomás 3.056 km². A superfizie total de Cuba ye de 110.860 km².

Á lo sureste bi ha la Sierra Maestra, una cordelera de montañas á on o punto más alto se troba en o Pico Real de Turquino, con 2.005 m. Á l'ueste bi ha la Sierra de los Órganos, con una altaria masima de 800 m. Á lo sur se troba la Sierra de la Trinidad, u as montañas d'Escambray; o punto más alto en ye de 1.1.50 m.[1] Arredol d'o 75% d'o territorio ye fértil; ya que a mayoría d'a tierra ye arable e azesible dende a mar, Cuba tien una posizión unica en o Caribe.[1]

[editar] Clima

Placha de Varadero en Cuba

O clima de Cuba ye tropical, más que más en a rechión ozidental, pero l'aire fredo d'o norte produze una oszilazión termica añal, más ebident en a rechión oriental.[2] L'amplaria cheografica de Cuba e a bariedat d'as montañas, sabanas, paúls, plachas e selbas tropicals que produzen microclimas e esferenzias en temperatura, prezipitazión, fauna e flora.[3] A temperatura meyana ye de 25 °C.[2] A prezipitazión añal meyana ye de 1.320 mm; a temporada de plebias ye de mayo á otubre.[3]

[editar] Idrografía

Cuba tien más de 200 rius, pero nomás dos son nabegables.[4] O Cauto, á lo sureste d'o país tien una longaria de 343 km; o Tao ye más curto, pero más cabaloso.[5] O Sagua la Grande, en o zentro de Cuba, s'emplega ta produzir enerchía idroeletrica, asinas como dibersos saltos d'augua situatos en dibersas rechions d'o territorio.

[editar] Fauna e flora

O Tocoloro, Priotelus temnurus ye l'au nazional de Cuba.
A flor nazional de Cuba ye a Hedychium coronarium.

Bellas d'as espezies d'a fauna que destacan en Cuba son os mamífers como os uties, dibersos quiropteros, reptils (Cuba poseye una poblazió important de cocodrilos), anfibios (como por exemplo, bellas d'es espezies más chicotas de ranas d'o mundo), pexes e animals marins. A flora cuenta con más de 6.500 espezies de plantas de simient, de selbas, de plantes tropicals, de río e árbols fruitals.[6]

En os suelo abundan os insetos que fan proliferar en bellas zonas os mamífers insetiboros como l'almiquí. Á más, bi ha presenzia de dibersas aus endemicas como lo tocororo, o Chlorostilbon ricordii e l'Aratinga euops. En os paúls i abitan espezies carauteristicas d'o país como los cocodrilos , Agelaius assimilis, Ferminia cerverai, Cyanolimnas cerverai e o Bubulcus ibis.

[editar] Referenzias

  1. 1,0 1,1 Cuba. II. Land and Resources. Encyclopedia Encarta.
  2. 2,0 2,1 Cuba. A cheografía fesica. O clima. L'Enciclopèdia Catalana. Data d'accés: 20 d'octubre, 2008
  3. 3,0 3,1 Cuba. Climate. Encyclopedia Encarta
  4. Cuba. Rivers and Lakes. Encyclopedia Encarta.
  5. Cuba. A idrografía e a bechetazión. L'Enciclopèdia Catalana.
  6. Mi País Cuba.

[editar] Enrastres esternos

Commons-logo.svg
Se beigan as imachens de Commons sobre Cuba.


Países d'America d'o Norte
Aití | Antigua e Barbuda | Bahamas | Barbados | Belize | Canadá | Chamaica | Costa Rica | Cuba | Dominica | Republica Dominicana | El Salvador | Estatos Unitos | Grenada | Guatemala | Mexico | Nicaragua | Onduras | Panamá | San Cristofo e Nieus | Santa Luzía | San Bizén e as Granadinas | Trinidad e Tobago
Dependenzias: Anguila | Antillas Neerlandesas | Aruba | Bermuda | Islas Birchens Britanicas | Islas Caimán | Clipperton | Gronlandia | Guadalupe | Martinica | Montserrat | Isla Navassa | Puerto Rico | Saint Barthélemy | Saint Martin | Saint-Pierre et Miquelon | Islas Turcas e Caicos | Islas Birchens d'os Estatos Unitos

En atras luengas