Australia

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
Commonwealth of Australia
Mancomunidat d'Australia
Bandera de Australia Escudo de Australia
(En detalle) (En detalle)
Lema nazional:
Inno nazional: Advance Australia Fair
Situazión de Australia
Capital
 • Poblazión
Canberra
339.000
Mayor ziudat Sidney
Idiomas ofizials Anglés
Forma de gubierno
Reina
Primer menitro
Monarquía parlamentaria
Isabel II
Kevin Rudd
Independenzia
Constituzión
Estatuto de Westminster
Auta d'Australia
d'o Reino Unito
1 de chinero de 1901
11 d'abiento de 1931
3 de marzo de 1986
Superfizie
 • Total
 • % augua
Posizión 41º
7.686.850 km²
1%
Poblazión
 • Total (2007)
 • Densidat
Posizión 52º
20.266.899
2,5 ab./km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Posizión 13º
US$ 1.395.000 millons
US$ 57.553
Moneda Dólar australián
Chentilizio
Zona oraria UTC+8 á +10
Dominio d'Internet .au
Codigo telefonico ++61
Prefixo radiofonico AXA-AXZ / VHA-VNZ / VZA-VZZ
Codigo ISO
Miembro de: ONU, Commonwealth, OCDE, APEC, BERD

Australia ye un país d'Ozeanía, en o emisferio sur. A suya capital ye Canberra. A Mancomunidá d'Australia (Commonwealth of Australia en anglés) ye a siesena nazión de o mundo en amplaria, a unica que ocupa tot un continén e a mayor nazión d'Australasia. Estando una isla, no tiene mugas con atras nazions. Os bizins més amanatos son Nueba Zelanda enta o sur e Papúa-Nueba Guinea, Timor Oriental e Indonesia enta o norte.

A suya poblazión ye de 20.180.878 abitans (2003) en una superfizie de 7.686.850 km², con una densidat de poblazión de 2 ab/km².

O nombre d'Australia probién de a frase latina terra australis incognita que significa "tierra de o sur esconoxita".

Contenius

[editar] Istoria

Australia.
Mapa d'Australia (1904).

Australia lieba abitata dende fa 42.000 dica 48.000 añadas, cuan os abampasatos de os aboríchens autralians bi plegoron de o sureste d'Asia. A tierra no estió escubierta per os europeus dica o sieglo XVII, cuan estió dibisata e bisitata per cuatro espedizions europeyas (neerlandeses y britanicas).

O Reino Unito reclamó os dos terzios orientals de o continén por 1770 e os primers colonos fundón en Nueba Gales d'o Sur una colonia penal britanica o 26 de chinero de 1788. Os atros territorios estión reclamatos per o Reino Unito en 1829. A mayor parti de os estatos, que més tardi se achuntón ta formar Australia, no yeran colonias penals.

O 1 de chinero de 1901 a Mancomunidá d'Australia naxió, como dominio de o Imperio Britanico. Dende allora Australia estió independién, encara que o zaguer binclo legal con o Reino Unito no se crebó dica 1986. Australia ye una monarquía constituzional, con Isabel II d'Anglaterra reinando como Reina d'Australia. En 1999 se fazió un referendo ta cambiar a Constituzión e combertir Australia en republica, con un presidén triato que sustituyese á la reina como chefa d'estato, pero se refusón istas reformas.

[editar] Estatos e territorios

Sidney
Estatos e territorios d'Australia.

Australia se trestalla en seis estatos e dibersos territorios. Os estatos son:

Os territorios son:

Australia tien lumerosos territorios minors como o Territorio d'a Baía de Jervis, en Nueba Gales d'o Sur, administrato como base nabal e puerto maritimo d'a capital. Dibersos territorios esternos son abitatos:

Asabelos de territorios son cuasi disiertos:

O Territorio d'a Capital Australiana estió creato en o puesto triato ta la capital Canberra. Canberra estió fundata como compromís entre as dos ziudaz prinzipals, Melburna e Sydney. Atras zidaz importans en Australia son Alice Springs, Cairns e Brisbana (en a costa oriental), Darwin (en a costa septentrional), Perth (en a costa ozidental) e Adelaida (en a costa meridional). O 85% de a populazión australiana reside en as ziudaz. Ye miembro de lumerosos organismos internazionals como a Organizazión de Nazions Unitas, a Cooperazión Economica Asiatico-pazifica e a Mancomunidá Britanica.

[editar] Politica

A Mancomunidá d'Australia ye una monarquía constituzional: A Reina d'Australia ye a chefa ofizial de o Estato e ye representata per un Gubernador Cheneral. Prauticamén, a funzión de a Corona (e per tanto de o Gubernador Cheneral) ye pro zerimonial. O poder executibo, en teoría representato per a Corona, ye exerzito per un gabinet menato per o primer ministro. O primer ministro tamién gosa estar o chefe de o partito con mayoría en a Cambra de Representans, Cambra Baxa (dan 150 escaños) d'un parlamento bicameral. A Cambra Alta (76 escaños) ye o Senato, en a cuala cada estato ye representato per doze senadors, independienmén de os abitans u os territorios que tienga cada estato. Cada tres añadas se zelebran elezions, cheneralmén con a metá de o Senato esbiellato.

[editar] Cheografía

Foto per satelite d'Australia.

A mayor parti de o territorio australián son territorios deserticos u semideserticos. O 40% de a superfizie ye formata per dunas d'arena. Només que os cantos surozidental e suroriental tienen un clima temperato e espleitan un terrén moderatamén fértil. A parti norte de o estato tiene un clima tropical. L'amplismo arrezife de a Gran Barrera (Great Barrier Reef en anglés) ye a mayor barrera de coral de o mundo e chaze amán de a costa noreste. L'Urulu u a Peña d'Ayers, en Australia zentral, ye o mayor monolito de o mundo. Iste estato comprende o 90% d'Ozeanía.

Tamién Australia poseye a isla de Tasmania, de a cual la desepara o Estreito de Bass. Australia se puede subdibidir en tres rechions: o canto oriental do son os Alpes australians e a gran catena trestalladera, l'ozidén do bi'n ha de mesetas e bellas zonas deserticas, e o zentro do ye l'Ibón Eire, o més gran.

En o territorio desertico bels animals tipicos australians biben, como o canguro, o diaple de Tasmania, o dingo, o cuala, e o emú. O paisache australián presenta cuatro menas de bechetazión: l'arbusto composato per eucaliptos d'alters dica 40 metros, o malee formato per eucaliptos no més alters de zinco metros, a mulga ye composata de plandas acazias, á la fin o mon baxo formato de barzas chicotas.

O fuso orario de o continén baría de UTC+8 dica UTC+10. Cualques islas plegan ta UTC+6'5 e UTC+11. Australia fa muga á o sur con l'Ozián Indico, á o norte con o Mar d'Arafura, á noreste con o Mar de Coral, á o noreste con o Mar de Timor, á o sureste con o Mar de Tasman e á o sur con l'Ozián Indico.

[editar] Fauna e flora

Macropus eugenii.

Encara que siga una isla desertica e semiarida, en Australia no'n mancan d'abítaz dibersicatos ta acullir-bi-ne d'espezies animals e bechetals. Per a gran edá de o continén, os climas tan bariables seguntes as estazions e o aislamiento cheografico larguismo, han puesto esembolicar-sen-bi una fauna e flora peculiars. As espezies animals més conoxitas son: a foca, o cuala, o emú, l'ornitorrinco, o guombat e o equidna, que tanto ficazio clamón ta os primers esploradors europeus. Manimenos caballos, güellas, bacas bi estión importatos d'o continén europeu rezienmén. Australia poseye dos millons de capezas de ganato obín.

[editar] Economía

Australia ye una economía prospera de mena ozidental, con una renda per cápita á ran de as cuatro economías europeyas. En as zagueras añadas Australia ha concarato una crisis con un creximiento zereño. A crexién produzión en a economía domestica frenó as perdas, e a confitanza de as interpresas e consumidors romanió fuerte. O enfasis australián ta as reformas ye estato atro de os elementos de a suya fuerza economica.

[editar] Populazión

Creximiento de a populazión en 1961 (en mils de presonas).

Cuasi toz os australians han orichen en os inmigrans de os sieglos XIX e XX, prinzipalmén de o Reino Unito e Irlanda, e dimpuesas tamién d'atras nazions, sopretot d'Italia, Grezia e més rezienmén de nazions asiaticas. Os deszendiens de os abitans orichinals, os aboríchens australians, constituyen o 2'2% de a populazión (seguntes o zenso de 2001). Como atras nazions esembolicatas, a populazión australiana embellexe, con més de pensionistas que de presonas en edá laboral. En Australia se charra anglés, encara que cualques comunidaz aboríchens han guardato lurs luengas, e un lumero pro gran d'inmigrans de primera e secunda chenerazión ye bilingüe. Tres de cada cuatro australians se declaran cristians, prinzipalmén catolicos u anglicans. Tamién se prautican atras relichions.

[editar] Cultura

Festibidaz
Calendata Nombre
1 de chinero Fin d'año
26 de chinero Fiesta nazional
Pascua Biernes santo
Pascua Sabato de Pascua (fueras de Victoria e Australia Ozidental)
Pascua Lunes de Pascua
25 d'abril Día d'ANZAC
Primer lunes dimpuesas d'o 9 de chunio Cumpleañadas d'a Reina (fueras d'Australia Ozidental)
25 d'abiento Natal
26 d'abiento San Esteban (fueras d'Australia Meridional)

[editar] Enrastres esternos

Se beigan as imachens de Commons sobre Australia.


Estatos e territorios d'Ozeanía
Australia | Fichi | Islas Marshall | Estatos Federatos de Micronesia | Kiribati | Nauru | Nueba Zelanda | Timor Oriental | Tonga | Tuvalu | Palau | Papua e Nueba Guinea | Islas Salomón | Samoa | Vanuatu
Dependenzias: Islas Cook | Guam | Hawaii | Irian Jaya | Islas Maluku | Isla Norfolk | Islas Marianas d'o Norte | Niue | Nueba Caledonia | Isla de Pascua | Polinesia Franzesa | Islas Pitcairn | Samoa Americana | Tokelau | Wallis e Futuna

Ferramientas presonals
En atras luengas