Catolicismo
| Ista pachina ha menester d'una revisión por un corrector ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo vocabulario. |
O termin catolicismo por un regular se refiere a la doctrina u a fe d'a Ilesia Catolica, a quala comprende a todas aquellas ilesias cristianas que son en comunión con o Papa de Roma, y que acceptan a suya autoridat en materias de fe y de moral. Actualment, se divide en as siguients:
- A Ilesia Catolica Romana, que sigue o rito latín.
- A Ilesia Catolica d'Orient u Ilesia Uniata, que sigue o rito d'Orient.
Cal decir que bi ha ilesias que no acceptan l'autoritat del Papa, pero que se consideran catolicas y emplegan iste nombre.
O termin "catolico" proviene de l'adchectivo griego καθολικός-ή-όν (katholikos), que significa "cheneral" u "universal". Iste adchectivo fue emplegato por primera vegata por Inacio, bispe d'Antioquía en l'anyo 107 ta referir-se a la ilesia cristiana no dividita (alavez) en una epistola a os cristians d'Esmirna. O primer concilio ecumenico de Nicea, confirmó iste adchectivo ta describir a la ilesia cristiana universal fundata por os apóstols de Chesucristo. Dimpués d'o Gran Scisma d'Orient, l'adchectivo se relaciona con a Ilesia Catolica Romana, encara que a Ilesia Ortodoxa y bellas ilesias protestants tamién se consideran "catolicas", en o sentito orichinal d'a parola, "universal".
Contenius |
[editar] Historia d'o catolicismo
O nombre d'Ilesia catolica (u catolicismo) s'ha utilizau ta referir-se a la "Ilesia Universal" dende prencipios d'o sieglo II, ya que consta a utilización d'o termin por primera vez en as cartas d'Ignacio d'Antioquía, qui seguntes Chuan Crisostomo, habría estau ordinau por o propio Pedro.
En quantas situacions entre os tres primers sieglos d'o cristianismo, o bispe de Roma, considerau o sucesor d'o apostol Pedro, interveniba en as comunidatz ta aduyar a resolver conflictos, eixemplos estioron os papas Clement I, Víctor I y Calixto I. En os primers tres sieglos d'a suya historia, a Ilesia s'organizaba en tres patriarcas, os bispes d'Antioquía, con churisdicción sobre Siria, y mas tarde sobre Asia Menor y Grecia, Aleixandría d'a churisdicción d'Echipto, y Roma d'a churisdicción d'Occidente. Mas tarde os bispes de Constantinopla y Cherusalén s'adhibioron os patriarcas, por razons administrativas. O Primer Concilio de Nicea en l'anyo 325, consideró a o bispe de Roma como o "primus" (primero) entre os patriarcas, establindo-lo asinas en os suyos quartos, quintos y sextos canones, "seguindo a tradición antiga", encara que muitos interpretan que iste titol como o "primus inter pars" (primero entre iguals). Se consideró tamién que o patriarca de Roma poseyeba una autoridat especial a causa d'a suya relación con sant Pero, que heba muerto y estau sepultau en ista ciudat.
[editar] Ilesia Catolica apostolica romana
A Ilesia catolica apostolica romana s'extiende prencipalment en países de Europa d'o dus-oeste, Europa central y de América Latina y Africa central y en Filipinas.
Ye a ilesia cristiana con mayor extensión y a mas antiga d'as confesions cristianas, d'a quala se derivan atras ilesias autodenominadas catolicas. O suyo centro actual ye a ciudat-estau d'o Baticano, en Roma (Italia), an vive o papa, qui ye considerau por os catolicos romanos como cabeza d'o colechio d'os bispes, sucesor de San Pedro, Vicario de Cristo y Pastor d'a Ilesia. a siede papal se mudó a Aviñón, Francia, por un breu periodo de tiempo d'a Baixa Edat Meya.
[editar] Dogmas de Fe
Os dogmas catolicos son as creyencias esencials que identifican y definen o credo catolico frent a atras confesions cristianas, si bien belunas d'istas creyencias son comunas a atras denominacions cristianas (y.g. Encarnación, Trinidat). Ta un catolico o dogma ye una verdat revelada por Dios y propuesta por a Ilesia t'a creyencia d'os fidels.
Os dogmas catolicos se basan en a Biblia y en a Tradición Apostolica. Asinas como os hebreus teneban a suya tradición (que estió la base de gran parte d'os libros d'o Antigo Testamento), os catolicos creyen en a tradición apostolica transmitida de cheneración en cheneración de forma escrita y oral.
Qualques dogmas esencials d'o catolicismo son:
- A Trinidat de Dios (i hai tres personas divinas, no tres dioses: o Pai, o Fillo y o Esprito Santo, que forman o solo Dios).
- A Eucaristia ( o pan y o vin transformaus en o Cuerpo y a Sangre de Cristo).
- A Inmaculada Concepción (sostiene a creyencia en que María, mai de Chesús, a diferencia de totz os de demás sers humans, no estió aconseguida por o pecau orichinal sino que, dende o primer inte d'o suyo concepción, ye dicir, d'o suyo estar personal, estió libre de tot pecau).
- A Maternidat Divina (a Virchen ye a mai de Dios).
[editar] Sacramentos
Os catolicos reconoixen siet sacramentos, os quals creyen que estioron instituius por o mesmo Jesucristo:
[editar] Sacramentos de iniciación cristiana
[editar] Baptismo
Nominalment, a parola baltizar significa "capuzar", "introducir dentro de l'augua"; a inmersión en l'augua simboliza l'acto de sepultar a o catecumeno en a muerte de Cristo d'an sale por a resurrección con O (cfr. Rm. 6, 3-4; Col 2, 12) como nueva creyatura (2 Co. 5, 17; Ga. 6, 15) (Catecismo, n. 1214).
Entre os sacramentos, ocupa o primer puesto porque ye o fundamento de toda a vida cristiana, o portico d'a vida en o esprito y a puerta que ubre l'acceso a os atros sacramentos. Seguntes o catecismo (n. 1213), por o Baptismo os cristians son liberaus d'o pecau y recheneraus como fillos de Dios, plegan a estar miembros de Cristo y son incorporaus a la Ilesia y feitos parte d'a suya misión.
- Santo Pavlo lo denomina fico en augua de recheneración y renovación d'o Esprito Santo (Tit. 3, 5);
- Santo León Magno compara a recheneración d'o baptismo con o seno virchinal de María;
- Santo Tomás, asemellau a vida espiritual con a vida corporal, veye en o baptismo a naixencia a la vida sobrenatural.
[editar] Comunión
A Sagrada Eucaristía culmina a iniciación cristiana. Os que han estau elevaus a la dignidat d'o sacerdocio real por o Baptismo y configuraus mas fundament con Cristo por a Confirmación, participan por meyo d'a Eucaristía con toda a comunidat en o sacrificio mesmo d'o Sinyor.
cal mencionar que t'o catolicismo romano a Eucaristía no represienta un simbolo sino que ye Chesucristo mesmo con o suyo cuerpo, sangre, alma y divinidat presents en a Eucaristía, a causa d'isto ye clamau O Santismo Sacramento.
[editar] Confirmación
Con o Baptismo y a Eucaristía, o sacramento d'a Confirmación constituye o conchunto d'os "sacramentos d'a iniciación cristiana", cuya unidat debe estar salvaguardada. Cal, pus, explicar a os fidels que a recepción d'iste sacramento ye necesaria t'a plenitut d'a gracia bautismal (cf OCf, Praenotanda 1). En efecto, a os baltizaus "o sacramento d'a confirmación los une mas intimament a la Ilesia y los enriqueix con una fortaleza especial d'o Esprito Santo. D'ista forma se comprometen muito mas, como autenticos testigos de Cristo, a extender y esfender a fe con as suyas parolas y as suyas obras" (LG 11; cf OCf, Praenotanda 2)
[editar] Conceptos
[editar] Os mandamientos de Dios
Os diez mandamientos: seguntes o Catecismo d'a Ilesia Catolica, adaptaus d'os libros de Exodo (20, 2-17) y Deuteronomiu (5, 6-21), son os siguients:
- Amarás a Dios sobre todas as cosetas.
- No tomarás o nombre d'o Dios en vano.
- Santificarás O día d'o Sinyor.
- Honrarás a o tuyo pai y a la tuya mai.
- No matarás.
- No cometerás actos impuros.
- No raparás.
- No devantarás falso testimonio ni mentirás.
- No consentirás pensamientos ni deseyos impuros.
- No codiciarás os bienes d'atros.
[editar] Os cinco preceptos d'a Ilesia
- Celebrar a eucaristía entera totz os domingos y fiestas de guardar.
- Confesar os pecaus mortals a o menos una vez a l'anyo, en periglo de muerte, y si s'ha de comulgar.
- Comulgar a o menos por Pasqua de Resurrección.
- Ayunar y abstener-se de minchar carne quan lo manda a Ilesia.
- Aduyar a la Ilesia en as suyas necesidatz.
[editar]
- Bienaventurados os pobres d'esprito, porque d'ells ye o Reino d'os ciels.
- Bienaventurados os mansos, porque ells poseyerán a tierra.
- Bienaventurados os que ploran, porque ells serán aconsolaus.
- Bienaventurados os que tienen fame y setz de chusticia, porque ells serán *saciados.
- Bienaventurados os misericordiosos, porque ells aconseguirán *misericordia.
- Bienaventurados os puros de corazón, porque ells veyerán a Dios.
- Bienaventurados os pacificadors, porque ells serán clamaus fillos de Dios.
- Bienaventurados os acazaus por causa d'a chusticia, porque d'ells ye o Reino d'os ciels. (Mt 5:10)
- Bienaventurados seretz quan tos inchurien, tos acacen y digan contra vusatros toda clase de calumnias por a mía causa. Alegraos y regocijaos porque vuestra recompensa será gran en o Ciel.
Amás, se consideran as Virtutz Teologals y as Cardinals.
[editar] Virtutz teologals
[editar] Virtutz cardinals
[editar] Pecaus venials y mortals
Con base en l'anterior o catecismo d'a Ilesia Catolica reconoixe dos tipos de pecaus, veniales y mortals. Ta que un pecau sía mortal (infracción grieu que destruye a caridat de l'hombre) se requieren tres condicions: ?Ye pecau mortal o que tiene como obchecto una materia grieu (falta a un d'os 10 mandamientos) que sía cometiu con pleno conoixencia (que a persona saba que a falta ye un pecau) y deliberau consentimiento (que a persona sía conscient d'o que fa y no lo faiga baixo presión de personas u circumstancias).
O pecau venial ye una infracción lieu, que si bien no rompe a relación d'amistat de l'hombre con Dios, como lo fa o pecau mortal, sí deteriora ixa relación, y disposa a l'hombre ta cayer en pecau mortal.
[editar] Dons d'o Esprito Santo
Son siet: