Ir al contenido

Pero III d'Aragón

De Biquipedia
(Reendrezau dende Pero II de Barcelona)
Pero III d'Aragón
Rei d'Aragón, Valencia y Sicilia y conte de Barcelona


27 de chulio de 1276 - 2 de noviembre de 1285
Predecesor Chaime I d'Aragón
Succesor Alifonso III d'Aragón

30 d'agosto de 1282 - 2 de noviembre de 1285
Predecesor Carlos I d'Anchú
Succesor Chaime II d'Aragón

Coronación Zaragoza, noviembre de 1276 (rei d'Aragón)
Palermo, 9 de noviembre de 1282 (rei de Sicilia)
Naixencia 1239
Valencia
Muerte 2 de noviembre de 1285
Vilafranca del Penedès
Enterreco Monesterio de Santes Creus
Consort Constanza II de Sicilia
Casa reyal Casa d'Aragón
Dinastía Barcelona
Pai Chaime I d'Aragón
Mai Violant d'Hongría

Pero III d'Aragón u Pietro III d'Aragón, dito lo Gran (*Valencia 1239 – † 2 de noviembre de 1285, Vilafranca del Penedès). Yera fillo de Chaime I lo Conqueridor y d'a suya segunda muller Violant d'Hongría y succedió a su pai en 1276 en os títols de rei de Aragón, rei de Valencia (como Pero I), y conte de Barcelona (como Pero II).

Casau lo 13 de chunio de 1262 en a seu de Sant Pero de Montpeller con Constanza de Hohenstaufen, filla y heredera de Manfredo I de Sicilia, fuoron coronaus en Zaragoza en una cerimonia en a cual Pero canceló lo vasallache que heba achustau con o papa o suyo avuelo Pero II.

Tot o suyo reinau se centró en a esbandidura d'a Corona d'Aragón por a Mediterrania y ta ixo aproveitó lo suyo matrimonio con Constanza ta demandar a corona siciliana. Sicilia se trobaba dende 1266 baixo la sobiranía de Carlos d'Anchú qui, con l'emparo d'o papa Climent IV que no deseyaba a dengún Hohenstaufen en o sud d'Italia, heba estau investiu rei dezaga de redotar, en Benavent, a Manfredo, qui morió en a batalla.

En 1279 una flota d'a corona aragonesa, a lo mando de Conrado Lanza, recorre as costas africanas ta retornar a sobiranía feudal d'Aragón sobre Tunicia, que la muerte d'o emir Muhammad I al-Mustansir heba debilitau. Posteriorment, en 1281, Pero III armó una flota pa invadir Tunicia y demandó a lo recient esleyiu papa Martín IV una bula que declarase l'operación militar como cruzada; pero lo papa, d'orichen francés y partidario de Carlos d'Anchú, li'n negó.

Cuan a flota iba a salir, escayeicioron en Sicilia as clamadas Vispras sicilianas, cuan os sicilianos consiguioron forachitar a los franceses, dimpués de fer-ne una mortalera gran. Os sicilianos ninvioron allora una embaixada enta Pero III ofreixendo-li la corona siciliana a la que teneba dreito gracias a lo suyo matrimonio. O rei aragonés posó allora la suya flota endrecera enta Sicilia a on plegó i lo 30 d'agosto de 1282 y lo coronoron rei en a ciudat de Palermo.

A l'inte ninvió una embaixada enta Carlos d'Anchú, que se trobaba en Mecina, demandando-li que lo reconoixese como rei de Sicilia y albandonara la isla. A redota d'a flota anchevina en Nicoreta por l'almirant Rocher de Lauria obligó a Carlos a deixar Mecina y cubillar-se en o suyo reino de Nápols.

O papa Martín IV respondió a la coronación siciliana de Pero III con a suya excomunión (9 de noviembre de 1282) y a suya deposición como rei de Aragón (21 d'aviento de 1283), ofreixendo la corona a lo segundo fillo d'o rei de Francia, Carlos de Valois, a qui investió lo 27 de febrero de 1284, declarando una cruzada contra Aragón. A situación en a que se trobó Pero III yera de tot inestable: antimás d'haber de luitar contra la invasión francesa que se yera preparando a lo norte d'os Pireneus, tamién habió d'enfrentar-se a greus problemas en l'interior d'os suyos reinos resultau d'as necesidaz economicas que la conquista de Sicilia prevocó.

Amás d'a invasión francesa y ataques navarros. Aragón habió de fer frent a un ataque d'o sinyor d'Albarracín en 1283; manimenos se solucionoron en 1284 con a victoria de lo seche d'Albarracín, en a que adhibió esta sinyoría a la Corona d'Aragón.

Pero III solucionó los problemas internos permitindo, en 1283, a formación d'a Unión Aragonesa, churando lo "Privilechio Cheneral" que esfendeba los privilechios d'a nobleza y atorgando a Catalunya la constitución "Una vegada l'any" en as corz celebradas en Barcelona entre 1283 y 1284.

Solucionaus os problemas interiors podió meter ficacio en a invasión francesa, que a lo mando d'o propio rei francés Felipe III, prenió en 1285 a ciudat de Chirona, ta haber de retirar-se cuan a flota aragonesa tornó de Sicilia a lo mando de Rocher de Lauria y redotó a l'exercito francés.

Dezaga d'a suya gran victoria, Pero III s'iba a enfrentar a su chermano Chaime II y a lo suyo sobrín o rei Sancho IV de Castiella que no li heban aduyau mientres o suyo conflicto con os franceses, pero la suya muerte prematura, l'11 de noviembre de 1285, lo impedió.

Descendients

[editar | modificar o codigo]

D'o suyo matrimonio con Constanza en naixioron os siguients fillos:

A suya luenga

[editar | modificar o codigo]

En o Llibre dels Feyts d'o reinau d'o rei Chaime I d'Aragón se gosa emplegar a luenga materna d'os personaches que i amanixen. En ixe contexto, s'emplega l'aragonés en boca d'o rei Pero III, cuan se i diz:

E uench al dia ab tota sa companya, e entra a nos en les nostres cases de Xatiua: e nos leuam nos per ell, e acuylim lo be e alegrament cant uim que ell tan humilment uenia a nos: e dixem li ques nanas posar, e que al mati ell parlaria ab nos. E ell dix nos que no iria a posada ni en loch del mon, mas quens pregaua ens clamaua merce que nos enuiassem per nostres cauallers, e per dels bons homens de la vila: e nos faem ho. E quan tots foren uenguts leuas en peus, e dix: Seyor, lo que yo feyto he me pesa muyto, e muyto gran dolor ne en mon coraçon cant jo feyto he neaguna cosa que a uos pesa: e uiengo aqui a uostra merce, e fets de mi e de les mies coses lo que uos queredes, e de los mios, e dats lo que uos queredes, e prendet lo que uos en queredes. E anas gitar als nostres peus, e besals nos, e pregans per Deu que li perdonassem. E nos fom tot remogut, e pres nos dolor dell, e no poguem estar quells vuyls bons uinguessen en lagremes, e uim la gran deuocio sua, e perdonam li.
Dialogo entre Chaime I d'Aragón en catalán y o suyo fillo Pero III d'Aragón en aragonés en o Llibre dels Feyts; cap. 520[1]

De tot ixo, se puet inferir que Pero III d'Aragón yera fablant d'aragonés, u mesmo que l'aragonés yera a suya luenga materna.

En o Reino d'Aragón Pero III crebó con o monopolio sobre a escritura que teneba a ilesia (en latín), y s'encomenzó a fer servir con regularidat l'aragonés como luenga escrita oficial chunto con o latín. O estándard aragonés medieval fixato en tiempos de Pero III y que duró dica o reinau d'Alifonso V ye conoixiu como scripta aragonesa.

Referencias

[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]

Árbol chenealochico

[editar | modificar o codigo]
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Remón Berenguer IV de Barcelona
 
 
 
 
 
 
 
8. Alifonso II d'Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Peironela d'Aragón
 
 
 
 
 
 
 
4. Pero II d'Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Alifonso VII de Castiella
 
 
 
 
 
 
 
9. Sancha de Castiella
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Riquilda de Polonia
 
 
 
 
 
 
 
2. Chaime I d'Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Guillén VII de Montpeller
 
 
 
 
 
 
 
10. Guillén VIII de Montpeller
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Matilda de Borgonya
 
 
 
 
 
 
 
5. María de Montpeller
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Isaac I Comneno
 
 
 
 
 
 
 
11. Eudoxia Comnena
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. Irene Diplosynadene
 
 
 
 
 
 
 
1. Pero III d'Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Géza II d'Hongría
 
 
 
 
 
 
 
12. Bela III d'Hongría
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Eufrosina de Kiev
 
 
 
 
 
 
 
6. Andreu II d'Hongría
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Reinaldo de Châtillon
 
 
 
 
 
 
 
13. Agnés de Châtillon
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Constanza d'Antioquia
 
 
 
 
 
 
 
3. Violant d'Hongría
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Pero I de Courtenay
 
 
 
 
 
 
 
14. Pero II de Courtenay
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Adela de Saboya
 
 
 
 
 
 
 
7. Violant de Courtenay
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Balduino V d'Hainaut
 
 
 
 
 
 
 
15. Yolanda de Flandres
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Margalida I de Flandres
 
 
 
 
 
 


Predecesor:
Chaime I
Rei d'Aragón
1276-1285
Succesor:
Alifonso III
Predecesor:
Chaime I
Rei de Valencia
1276-1285
Succesor:
Alifonso III
Predecesor:
Chaime I
Conte de Barcelona
1276-1285
Succesor:
Alifonso III
Predecesor:
Carlos d'Anchú
Rei de Sicilia
1276-1285
Succesor:
Chaime II