Guerra Zebil Española
De Biquipedia
| Guerra Zebil Española | |
|---|---|
Belchit |
|
| Conflito: {{{conflito}}} | |
| Calendata: 17 de chulio de 1936 – 1 d'abril de 1939 | |
| Puesto: España | |
| Resultato: Bitoria faxista | |
| En conflito | |
aduyatos por - - |
aduyatos por - - |
| Comandants | |
| Manuel Azaña F. Largo Caballero Juan Negrín |
Francisco Franco G. Queipo de Llano Emilio Mola |
| Soldatos | |
| Baxas | |
|
|
|
A Guerra Zebil Española, tamién clamata seguntes os bandos belicherans Debantamiento Nazional (Alzamiento Nacional) y Rebelión Faxista estió una guerra zebil que se desembolicó en España entre o 17 de chulio de 1936 y l'1 d'abril de 1939, dimpués d'un golpe melitar contra las instituzions constituzionals d'a Republica. En fallar o golpe, os sulebatos rezibioron l'aduya d'o Terzer Reich alemán d'Adolf Hitler y d'a Italia faxista de Benito Mussolini, con interbenzions melitars en combate y os republicans rezibioron l'aduya d'as Brigatas Internazionals y tamién de Checoslobaquia, Mexico y a Unión Sobietica, encara que ista aduya no estió en forma d'interbenzión melitar direuta.
A sulebazión prenzipió o 17 de chulio de 1936 con o pronunziamiento en Marruecos, dimpués d'estar preparata por cuantos melitars como Sanjurjo u Mola, y triunfó en o Proteutorado de Marruecos, ta plegar á la peninsula iberica y Canarias en o 18 de chulio. A sulebazión fue redotada en Balenzia, Madrid, Barzelona y Asturias, pero tenió esito en Castiella e Leyón, Galizia, Canarias y Sebilla, á más de Zaragoza, Uesca y Chaca (encara que no en Balbastro).
Asinas, prenzipió una guerra zebil, en a cual Aragón estió uno d'os prenzipals campos de batalla, con o Frente d'Aragón, a batalla de Tergüel, a batalla de Belchit, a bolsa de Bielsa y a batalla de l'Ebro, entre d'atras. Dende os primers días d'a sulebazión, columnas de melizians republicans plegoron á territorio aragonés dende o País Balenzián (dica Tergüel) y dende Cataluña (dica Balbastro, Uesca y Zaragoza).
A guerra remató en 1939 con a redota d'os republicans y a bitoria d'os sulebatos, establindo-se'n un rechimen ditatorial de tipo faxista dica a muerte d'o ditador, Francisco Franco, en 1975.
Contenius |
[editar] A guerra en Aragón
[editar] A sulebazión
Anque a CNT ya yera bien establita en Zaragoza o cheneral Cabanellas, chefe d'a V Dibisión Organica d'Aragón, eba churato fidelidat á los sulebatos en una runión con o cheneral Mola o 7 de chunio de 1936 en as Bardenas. Manimenos o cheneral Núñez de Prado biachó dende Madrit ta Zaragoza ta intentar combenzer á Cabanellas de mantener-se fidel á lo gubierno d'a Republica, más tardi Núñez de Prado y o gubernador zebil de Zaragoza, Vera Coronel, fuoron afusilatos. O 19 de chulio de 1936 á las 5 d'a maitinada se declaraba o estato de guerra en Zaragoza.
En as otras dos capitals de probinzia, Uesca y Tergüel, o estato de guerra fue declarato sin i aber cuasi resistenzia. En Chaca a luita duró un diya, debito á la resistenzia de bels ombres con o suyo alcalde Julián Mur en capeza, con l'aduya de Julián Borderas u Antonio Beltrán Casaña y arma que lis donoron os Carabiners.[1] Por atra parti Balbastro permanixió fidel á lo gubierno, en no sublebar-se José Villalba Rubio, que yera o comandant melitar d'a plaza, encara que conoxeba d'antis a sulebazión y s'eba compromeso con os sulebatos á sublebar-se'n (os suyos chirmans luitoron toz con os sulebatos).
Á los pocos diyas melizians prozedens de Cataluña y Balenzia, an a sulebazión no eba tenito esito, dentroron por a parti oriental d'Aragón enta Uesca, Zaragoza y Tergüel.
[editar] A batalla de Belchit
- Se beiga l'articlo prenzipal sobre a batalla de Belchit
A Batalla de Belchit estió un conchunto d'operazions melitars desembolicatas mientres a Guerra Zebil Española entre o 24 d'agosto de 1937 y o 6 de setiembre d'a mesma añada en a redolada y interior d'ista poblazión zaragozana. L'ochetibo d'a ofensiba republicana yera frenar l'ataque d'os sulebatos en o Frente Norte ta Santander, encara que tamién se preteneba controlar a presenzia en as tropas republicanas en Aragón d'anarquistas d'a CNT y melitants d'o POUM, enfrentatos á la linia ortodoxa d'o Partito Comunista de España, á más d'a presenzia d'o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón presidito por l'anarquista Joaquín Ascaso.
En a ofensiba republicana bi abió tropas d'as Brigadas Internazionals: a XI y a XV Brigada, en l'Exerzito de l'Este, mandato por o cheneral Pozas, que luitoron contra 3 dibisions d'os sulebatos: a 51ª, a 52ª y a 105ª, encara que dimpués plegoron dos dibisions más, a 13ª y a 150ª, ta organizar una contraofensiba, á más d'a Lechión Condor alemana y l'Aviazione legionaria italiana.
A batalla remató en tablas, con una muit chicota bentacha d'os republicans.
[editar] A batalla de Tergüel
- Se beiga l'articlo prenzipal sobre a batalla de Tergüel
[editar] A bolsa de Bielsa
- Se beiga l'articlo prenzipal sobre a bolsa de Bielsa
A bolsa de Bielsa estió la zaguera azión belica d'a Guerra Zebil Española en Aragón. O que dimpués serba un simbolo d'a resistenzia republicana.
En o prenzipio d'a guerra se formoron chicoz grupos de combatiens por tot Aragón, dimpúes se chunioron en zenturias y más tardi en brigatas ta rematar formando a 43ª dibisión que yera composata por 4.500 soldaus baxo lo mando de Antonio Beltrán l'Esquinazau. Entre abril y chunio de 1938 s'enfrentoron a 43ª dibisión y o exerzito d'os sulebatos.
[editar] A batalla de l'Ebro
- Se beiga l'articlo prenzipal sobre a batalla de l'Ebro
[editar] Enrastres esternos
Se beigan as imachens de Commons sobre a Guerra Zebil Española.
[editar] Referenzias
- ↑ (es) Antonio Gascón Ricao: Beltrán, el Esquinazau. Desde la sublevación de Jaca hasta la Bolsa de Bielsa.