Osmio
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
| Osmio | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Información cheneral | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nombre, simbolo, numero | Osmio, Os, 76 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Serie quimica | Metal de transición | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Grupo, periodo, bloque | 8, 6, d | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Color | azul grisenco | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Peso atomico | 190.23 g·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Configuración electronica | [Xe] 4f14 5d6 6s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Electrons por capa | 2, 8, 18, 32, 14, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Propiedaz fisicas | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fase | solido | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Densidat (a t.a.) | 22.59 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Densidat en liquido en o p.f. | 20 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Punto de fusión | 3306 K (3033 °C, 5491 °F) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Punto d'ebullición | 5285 K (5012 °C, 9054 °F) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Entalpía de fusión | 57.85 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Entalpía de vaporización | 738 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Calor especifica | (25 °C) 24.7 J·mol−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Propiedaz atomicas | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Estructura cristalina | hexagonal | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Estaus d'oxidación | 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1, 0, -1, -2 (oxido liucherament acido) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Electronegatividat | 2.2 (escala de Pauling) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Enerchías d'ionización | 1ª: 840 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ª: 1600 kJ·mol−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Radio atomico | 135 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Radio covalent | 144±4 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Atra información | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ordenación magnetica | paramagnetico[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Resistividat electrica | (0 °C) 81.2 nΩ·m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Conductividat termal | (300 K) 87.6 W·m−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dilatación | (25 °C) 5.1 µm·m−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Velocidat d'o sonito | (20 °C) 4940 m/s | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mod. elast. transversal | 222 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Modulo de compresión | 462 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Coeficient de Poisson | 0.25 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dureza Mohs | 7.0 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dureza Brinell | 3920 MPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numero CAS | 7440-04-2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Isotopos mas estables | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
L'osmio[3] ye un elemento quimico de numero atomico 76 que se troba en o grupo 8 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye Os. Se tracta d'un metal de transición blanco grisenco, fráchil y duro. Se clasifica adintro d'o grupo d'o platín, y s'emplega en bellas aliacions con platín y iridio. Se troba aliau en menas de platín y o suyo tetroxido, OsO4, s'emplega en sintesi organica (como oxidant) y en o proceso de tenyito de teixitos (por a la suya fixación) ta a suya observación a traviés de microscopia electronica, y en altras tecnicas biomedicas. As aliacions d'osmio s'emplegan en contactos electricos, puntas de boligrafos, y atras aplicacions en que ye menester tener una gran dureza y durabilidat.
Caracteristicas prencipals
[editar | modificar o codigo]En a suya forma metalica ye muit denso, blanco grisenco, fráchil, duro y brillant, mesmo a altas temperaturas, encara que ye dificil de trobar-lo en ista forma. Ye mas fácil d'obtener osmio en polvos, encara que exposato a l'aire gosa formar o tetroxido d'osmio, OsO4, compuesto toxico (perigloso ta os uellos), oxidant enerchico, que fa una fuerte pudor, y volátil. L'osmi tien una densidat parellana a la d'o iridio, estando ista muit alta.
En a crosta terrestre se troba chunto con atros metals d'o grupo d'o platín, por un regular en aliacions con iridio (y atros en menor cantidat). As aliacions d'osmio y iridio en que bi ha mayor cantidat d'osmio se conoixen como osmiridio, mientres que as que tienen mas iridio se dicen iridiosmio.
O podemos trobar con estau d'oxidación +8, igual que o rutenio, estau que no se troba en o fierro, que ye o elemento prencipal d'iste grupo. Os estaus d'oxidación mas tipicos son o +4 y o +3, pero puet presentar diferents estaus d'oxidación, dende o 0 dica o +8. Son muit resistents a l'ataque por acidos, disolvendo-se millor por fusión alcalina.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
- 1 2 No observato
- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).