Ir al contenido

As Corz

De Biquipedia
(Reendrezau dende As Cortz)
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Iste articlo ye sobre as Corz. Ta atros emplegos de as Corz se veiga As Corz (desambigación), ta Corz se veiga Corz (desambigación).
As Corz
Lugar d'Aragón

O barrio d'a torre, en as Corz.
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
 • Municipio
Lugar
 Aragón
 Uesca
Ribagorza
La Foradada d'el Toscar
Partiu chudicial Boltanya
Población
 • Total

4 hab. (2018)
Altaria
 • Meyana

±820 m.
Distancia
 • 119 km
 • 41 km
 • 26,3 km

enta Uesca
enta Graus
enta Murillo de Llena
Codigo postal 22452
Patrons Sant Pero de Verona
Parroquial
 • Diocesi
 • Arcipestrau

Balbastro-Monzón
Sobrarbe-Ribagorza
Ríos río Usía
Coordenadas
As Corz ubicada en Aragón
As Corz
As Corz
As Corz en Aragón

As Corzlas Corz» en aragonés ribagorzano; /as'korθ/, /las'korθ/; oficialment, en castellano, «Lascorz») ye un lugar aragonés d'o municipio d'a La Foradada d'el Toscar, en a comarca de Ribagorza y a provincia de Uesca. A suya población ye de 4 habitants (2018[1]).

Cheografía[editar | modificar o codigo]

As Corz se troba d'entre a cota d'os 800 y a d'os 900 metros sobre o nivel d'a mar, en as garras sudoccidentals d'o sarrau que se conoix como «sarrato d'as Corz», prolargación d'a sierra de Campanué por a man d'a Fueva, o cual desepara a baixant d'o barranco de a Cort (afluent d'o río d'a Nata) de a cabecera de o barranco d'a Usía, en a que se troba as Corz.

Por a suya posición cheografica, tanto a Cort como as Corz fan parte efectiva d'a depresión y subcomarca sobrarbenca que ye a Fueva, participando en bels d'os suyos costumbres y tradicions, como por eixemplo a romería anyal ta la Virchen de Bruís. L'acceso a la población se fa por una pista asfaltada, camal lateral d'a carretera local HU-V-6442 (ctra. de Tierrantona), que se desvía d'ella a ran de Charo.

As poblacions mas amán de as Corz son todas d'o municipio d'a Fueva: Charo a poquet mas de 3 Km y o Pocino a 3 tamién. Ta Tierrantona a distancia ye de menos de 5 km, y a Lueza, o Lumo de Ranyín y Ranyín, en o solano en a cuentra d'a Usía, tamién son en a zona.

Urbanistica[editar | modificar o codigo]

Forman as Corz tres barrios. O primer ye de d'una casa en o costau d'a pista que da l'acceso t'a población, con bellas construccions agropecuarias. O segundo ye a on se troba a ilesia y d'alcuerdo con cualques autors, se i percibe o que podría haber estau l'emplazamiento d'o castiello que habría dau nombre a las Corz. O tercer barrio ye a on se troba Casa Pardina,[2] con una torre defensiva de base cuadrada en a localidat se diz que ye encantada.[2]

Historia[editar | modificar o codigo]

O momento historico mas estudiau d'a historia d'as Corz ye un acontecimiento escaito en l'anyo 1590, por un treballo que va estar publicau en a revista Linajes de Aragón por Alberto Panillo en l'anyo 1910, en referencia con l'apellido Lascorz, que en l'actualidat lievan cualques linaches con oríchens en Sobrarbe.[3]

Panillo, bibliotecario y decumentarista de profesión, se va trobar con un treballo previo de Lezaún que parlaba d'una investigación perital que se va fer por orden de bels deputaus d'as Corz d'Aragón ta esclareixer uns feitos d'armas contra la fortificación de as Corz, que yera encomendada a un noble local de nombre «Juan de Lascorz»,[4] sinyor «de Las Corz» y «de Senz»,[4] y que eventualment s'heba visto setiada por una fuerza amprada de mas de trecientos hombres achustaus d'os lugars d'o Pallaruelo de Monclús, de Navarri, de a Foradada y de a villa de Campo.[4][5] De o castiello pareix que no en queda si que una era que podría haber estau a base d'a fortificación. Lo que no se sabe ye si se destruyó en ixe inte u dimpués.

O dito articlo, chunto con bellas altras informacions mas, le van servir a o pseudochenealochista y manifiesto impostor Eugenio Lascorz Labastida (1886 - 1952; avogau de profesión, descendient d'una branca chistabina de l'apellido) que a partir d'a decada de 1920 va comenzar a construir-se una fabulosa historia sobre as oríchens d'iste apellido toponimico, usado informacions imprecisas que o conectarían con a casa condal de a Ribagorza, y a traviés d'ella, con a dinastía imperial Láscaris Comneno de l'Imperio Bizantín, de a cual, en l'apoteosi d'as suyas teorías, gosó arribar a afirmar que «Lascorz» yera la hispanización de l'apellido «Láscaris» (omitindo u simplament desconoixendo, a las modas d'ixa epoca, a fonetica aragonesa que fa evident as oríchens altoaragonesas de l'apellido), y que os Lascorz actuals, y mas especificament éll como cabeza, heban d'estar os lechitimos hereders a o trono reyal griego.[6] A teoría d'Eugenio Lascorz, actualment demostrada falsa por os cuatro cabos,[6] conoixió bel interés por cualques autoridaz d'o Réchimen Franquista en os anyos 40 y a primera metat d'os 50, anque ixe interés va decayer a partir de a decada d'os 60.

Demografía[editar | modificar o codigo]

Evolución demografica
1992 1994 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002
- - - - - - 6 6 6

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
6 6 5 6 7 7 7 3 6

2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 -
- - - - - - - - -

1990- : población de dreito.
Fuent: Intercensal en l'INE, Series de población en l'INE y Relación d'unidatz poblacionals en l'INE.

Toponimia[editar | modificar o codigo]

A ilesia d'as Corz.

O nombre de as Corz ye una clara referencia a as cortz ta'l bestiar (d'o latín < *COHORS, *COHORTIS). Iste tipo de corrals, muit populars en a montanya altoaragonesa, sirven ta amallatar as ramadas en os puestos de paso. Bels autors han sinyalau que a palabra «cort» tamién ha designau historicament cualques tipos de faciendas rurals y propiedaz sinyorials rusticas[7] en Aragón.

L'uso de l'articlo inicial en o nombre pareix que podría haber variau con os anyos. En o sieglo XVI i hai indicios que fan pensar que encara se i podría haber emplegau a forma completa -con L-, porque en os escaiximientos de 1590 lo tinent d'o castiello se feba decir «Juan de Las Corz», y o castiello, de «Las Corz».

Parla[editar | modificar o codigo]

A parla d'as Corz se va estudiar en os anyos 1990, drentro d'un estudio sobre a parla d'a Fueva que i fízon Fernando Romanos y F. Sánchez. A suya adscripción ye plenament fovana, y anque o lugar perteneixca a un municipio con cabecera en a comarca de Ribagorza, no se considera substancialment diferent de a resta de lugars de a Fueva en cheneral. Sinyor Emilio Castillón Cosculluela va estar a persona enquestada d'iste lugar (marzo de 1998).

Imáchens[editar | modificar o codigo]

Fiestas[editar | modificar o codigo]

Referencias[editar | modificar o codigo]

Vinclos externos[editar | modificar o codigo]