Fraxinus

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Fraixin
Fraxinus angustifolia g1.jpg
Fraxinus angustifolia, a Cerdenya (Italia)
Clasificación scientifica
Dominio: Eukaryota
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orden: Lamiales
Familia: Oleaceae
Chenero: Fraxinus

Es fráixins u fraixins son es árbols d'o chenero Fraxinus, d'a familia d'as Oliacias (Oleaceae), y gosan estar de planta meya ta gran, fuellas en cheneral caducas (qualques especies subtropicals son perennifolias) y simients pretas en una samara.

Fitonimia[editar | editar código]

Las denominacions d'as especies d'este chenero en aragonés derivan d'o latín FRAXINUS, que ye parola esdrúixola, y conservan l'accentuación en la silaba FRA as variants d'o nombre en belsetán (fréixen) y en l'aragonés d'a Tierra de Biescas (fráxin) u en o toponimo Fraixno. Manimenos se desvién que la terminación -in(o) atona s'asimila a lo sufixo aragonés -ín(o) desapareixendo lo esdrúixol, y d'astí lo fitonimo más que más propio de l'aragonés occidental fraxín(o). En aragonés oriental se fan servir variants d'o fitonimo cognatas con as catalanas como freixe u con sufixo -era tipo freixera, que yeran as propias de l'aragonés d'a Val de l'Ebro y que se conservan castellanizatas dende Zaragoza a lo Baixo Aragón, (fleha, flehera); as formas occidentals yeran as usuals en l'aragonés d'as comunidatz aragonesas (toponimo Fraixno y as formas frasno actuals en o castellán d'ixas zonas).

Totz estos vocables manimenos s'emplegan en aragonés ta la especie de fráixins d'o Paleartico occidental que predomina a Europa, lo Fraxinus excelsior, y tamién pa la especie propia d'es sotos de ribera d'a zona mediterrania occidental, lo Fraxinus angustifolia

Especies[editar | editar código]

Ista ye una lista d'as especies d'o chenero:

Fráixins de l'este de Nordamerica
Fráixins de l'ueste y sudueste de Nordamerica
Fráixins d'o Paleartico occidental (Europa, norte d'Africa y sudueste d'Asia)
Fráixins d'o Paleartico occidental (centro y este d'Asia)

Vinclos externos[editar | editar código]