A Odisea

A Odisea
Odiseu, dando-le o vin a Polifemo.
Autor	Homero
Chenero literario	Epica
Subchenero	Epopeya
Versión orichinal en griego antigo
Títol orichinal	Ὀδύσσεια, Ódýsseia

A Odisea (en griego Ὀδύσσεια, Odusseia) ye un poema epico griego compuesto por 24 cantos, atribuita a lo poeta griego Homero. Se creye que fue escrito en o sieglo IX aC, en os asentamientos que Grecia teneba en a costa oeste d'Asia la Chica (actual Turquía). Seguntes atros autors, A Odisea fue completata en o sieglo VII aC a partir de poemas que solament describiban partis de l'obra actual. Fue escrita orichinalment escrita en o que s'ha clamato dialecto homerico. Cuenta a tornata ta suya casa d'Ulises (Odiseu) dimpués d'a Guerra de Troya.

Estructura

A obra tiene de 24 cantos. Igual que muitos poemas epicos antigos, prencipia in media res, o qual significa que empecipia en metat d'a historia, contando os feitos anteriors a pur de memorias u narracions d'o propio Odiseu. O poema ye dividiu en tres partes. En a Telemaquia (cantos de l'I a l'IV) se describe a situación de Itaca con l'ausencia d'o suyo rei, o sufrimiento de Telemaco y Penélope a causa d'os pretendients, y cómo o choven emprende un viache en busca d'o suyo pai. En a tornada d'Odiseu (cantos d'o V a o XII) Odiseu plega a la corte d'o rei Alcínoo y narra todas as suyas aventuras dende que salió de Troya. Finalment, en a venganza d'Odiseu (cantos d'o XIII a o XXIV), se describe o torno a la isla, a reconoixencia por belún d'os suyos esclaus y o suyo fillo, y cómo Odiseu se venga d'os pretendients matando-los a totz. Dimpués d'ixo, Odiseu ye reconoixiu por a suya esposa Penélope y recupera o suyo reino. Por zaguer, se sinya a paz entre totz os itacenses.

Canto I

Concilio d'os dioses. Exhortación d'Atena a Telémaco. Homero prencipia a Odisea invocando a la Musa ta que conte lo succediu a Odiseu dimpués de destruir Troya. En una asambleya d'os dioses griegos, Atena quier que o héroe torne a o suyo fogar, qui leva muitos anyos en a isla d'a ninfa Calipso. a mesma Atena, tomando la figura de Mentor, rei d'os tafios, consella a Telémaco que viache en busca de noticias d'o suyo pai.

Canto II

Telémaco reune en asambleya a o lugar de Itaca. O palacio d'Odiseu se troba invadiu por decenas de pretendients que buscan a man d'a suya muller Penélope, creyendo que aquell ha muerto. Gracias a la aduya d'Atena, amaneixida agora en forma de Mentor, o choven convoca una asambleya en o agora ta expulsar a os soberbios pretendients d'o suyo fogar. Finalment, Telémaco aconsigue una nau y emprende viache a Pilos en busca de noticias sobre o suyo pai.

Canto III

Telémaco viacha a Pilos ta informar-se sobre o suyo pai. O siguient maitín, Telémaco y Mentor plegan a Pilos y convidaus por Néstor, participan en una hecatombe ta Poseidón. O rei Néstor les relata o torno d'atros héroes dende Troya y a muerte d'Agamenón, pero no tiene información especifica d'Odiseu. Les suchiere que vaigan a Esparta a charrar con Menalau, qui acaba de tornar de largos viaches. Atena se desapareixe miraculosament. Impresionau que un choven sía escoltau por una diosa, Néstor apanya que o suyo fillo Pisístrato acompanye a Telémaco a Esparta.

Canto IV

Telémaco viacha a Esparta ta informar-se sobre o suyo pai. Contina o viache dica Esparta, an le reciben Menalau y Helena. Iste le conta sobre a suya conversación con Proteu, qui le informó sobre a suerte que heba corriu Odiseu, trobar iste en una isla reteniu por Calipso. Entremistanto, os pretendients sabendo d'o viache d'o choven, le preparan una emboscada a la suya torno.

Canto V

Odiseu plega a Esqueria d'os feacios. En una nueva asambleya d'os dioses, Zeus toma a decisión de mandar a o mensachero Hermes a la isla de Calipso ta que ista deixe marchar a Odiseu. A ninfa le promete a immortalidat si se queda, pero o héroe prefiere salir d'a isla. Tarda quatro días en construir una balsa y emprende o viache a o quinto día, pero ye fundiu por Poseidón, enfadau con Odiseu dende que o griego encegó a o suyo fillo Polifemo. Odiseu ye aduyau por a nereida Ino, qui le da una manta con a qual debe tapar-se o peito y nadar dica a isla d'os feacios.

Canto VI

Odiseu y Nausícaa. Atena visita, en un suenio, a la princesa Nausícaa, filla de Alcínoo, rei de Esqueria y a urche a tener as suyas responsabilidatz como muller en edat de casar-se. A'l dispertar, Nausícaa pide a o suyo pai un carro con machos ta ir a lavar ropa a o río. Mientres ella y as suyas esclavas descansaban y atras chugaban a la pilota, Odiseu se dispertó, las veyó y pidió aduya a la princesa. Nausícaa, impresionada por a suya forma de charrar, aculle a o héroe y le brinda alimentos, le diz que la siga ent'a casa d'o rei y le indica cómo pedir-le a la suya mai, a reina, hespitalidat. Le sinyala una selva consagrada a Atena a las afueras d'a ciudat an puede descansar. Odiseu aprofita a ocasión ta implorar a la diosa que lo reciban y l'aduyen a plegar a suya isla patria.

Canto VII

Odiseu en o palacio de Alcínoo. Odiseu ye recibiu en o palacio por Alcínoo, rei d'os feacios (fué guiau dica allá por Atena), y le convida a o banquete que se va a celebrar. Odiseu conta tot l'acayeixiu dica ixe momento, con o que o rei queda impresionau. Iste le ofreix a man d'a suya filla, pero Odiseu no accepta, por la qual cosa o rei cambea o suyo ofreiximiento por aduyar-lo a plegar a la suya isla.

Canto VIII

Odiseu homenacheau por os feacios. Se celebra una fiesta en o palacio en honor d'Odiseu, que encara no s'ha presentau. Dimpués d'una competición d'atletismo, en a qual Odiseu asombra a o publico con un gran lanzamiento de disco, prencipia o banquete. O aedo Demódoco canta sobre a guerra de Troya. Al charrar d'o episodio d'o caballo de Troya, Odiseu rompe a plorar, y o rei manda a o aedo que deixe de cantar, y pregunta a Odiseu sobre a suya verdadera identidat.

Canto IX

Odiseu conta as suyas aventuras: os cicones, os lotofagos, os cíclopes. Odiseu se presienta, y prencipia a relatar a suya historia dende que salió de Troya. Primero destruyoron a ciudat de Ísmaro (an yeran os cicones), an perdió a bastants companyers. Mas tarde plegoron a la isla d'os lotófagos. Allí, tres companyers minchoron o loto, y perdioron o deseyo de tornar, por la qual cosa habió de levar-los a la fuerza. Posteriorment, plegoron a la isla d'os cíclopes. En una cueva se troboron con Polifemo, fillo de Poseidón, que se minchó a varios d'os suyos companyers. Yeran atrapaus en a cueva, pus yera zarrada con una enorme piedra que les impediba salir. Odiseu, con a suya estucia, dio vin a Polifemo y mandó esmolar un palo con o qual encegoron a o ciclope mientres iste adormiba. Aconsiguioron escapar ocultándose baixo piels de uella.

Canto X

A isla d'Eolo. O palacio de Circe. Odiseu sigue narrando cómo viachoron dica a isla d'Eolo, que tractó d'aduyar-los a viachar dica Itaca. Eolo entregó a Odiseu una bolsa de piel que conteneba os aires de l'ueste. A'l amanar-se a Itaca, os suyos hombres decidioron veyer o que i heba en a bolsa, deixando salir a totz os aires y creyando una tronada que fació desapareixer a esperanza de tornada a o fogar. Dimpués de seis días de navegación, plegoron a la isla d'os Lestrigons, chigants canibals que devororon a quasi totz os companyers d'Odiseu. Fuyindo-ne plegoron a la isla de Circe, qui dició a o héroe que ta tornar a la suya casa, antes habrá de pasar por o país d'os muertos. Igual que Calipso, Circe se i heba enamorau d'Odiseu. Pero garra de todas dos se veyó correspondida.

Canto XI

'Descenso a os 'infiernos. Dimpués de plegar a o país d'os 'Cimerios y realizar o sacrificio de quantas uellas, Odiseu visita a morada de Hades ta consultar con l'endevino Tiresias, qui le profetizó un dificil torno a Itaca. A la suya trobada salioron totz os espectros, que querioron beber a sangre d'os animals sacrificaus. Odiseu se la dio en primer puesto a Tiresias, dimpués a la suya mai Anticlea y tamién bebioron a sangre quantas mullers destacadas y qualques combatents que heban muerto entre a guerra de Troya.

Canto XII

As sirenas. Scila y Caribdis. A Isla d'Helios. Ochichia. De nuevo en ruta, aconsiguioron escapar d'as Sirenas, que o suyo canto feba barrenar-se a qui las sentise. Ta ixo, seguindo os consellos de Circe, Odiseu ordinó a os suyos hombres tapar-se os sentius con cera de fueras d'ell y manda estar ligau a o mástil. Escaporon tamién d'as periglosas Caribdis y Scila. Aconsiguioron plegar a Trinacria (nombre griego de Sicilia), a isla d'o Sol. Manimenos as alvertencias de no tocar o bestiar de Helios, os companyers sacrificoron quantas reses, la qual cosa provocó a ira d'o dios. Al fer-lo de nuevo a la mar, Zeus lanzó un rado que destruyó y fundió a nau, sobrevivindo solament Odiseu. Finalment, plegó a la isla de Calipso (puesto an se troba a o prencipio d'a historia).

Canto XIII

Os feacios despiden a Odiseu. Plegada a Itaca. Quan o héroe remata de contar o suyo viache, o rei ordina o suyo torno a o suyo fogar. Acompanyau por navegants feacios, plega a Itaca. Atena le disfraza de vagabundo ta privar estar reconoixiu. Por consello d'a diosa, va a pedir aduya a Eumeu.

Canto XIV

Odiseu en a mallata d'Eumeu. Odiseu no revela a suya verdadera identidat a Eumeu, qui le recibe con minchada y manta. Se troba con a diosa Atena, y chuntos preparan a venganza contra os pretendients.

Canto XV

Telemaco torna a Itaca. Atena consella a o choven Telémaco salir d'Esparta y tornar a o suyo fogar. Entremistanto, Eumeu relata a suya vida y os suyos orichens a o mendigo, y de cómo plegó a o servicio d'Odiseu.

Canto XVI

Telemaco reconoixe a Odiseu. Gracias a la aduya d'a diosa, o choven aconsigue eslampar d'a trapa que os pretendients le heban preparau a la dentrada d'a isla. Una vez en tierra, se diriche por consello d'a diosa a la casa d'Eumeu, an conoixe a o suposau mendigo. Quan Eumeu marcha a casa de Penélope a dar-le a noticia d'o torno d'o suyo fillo, Odiseu revela a suya identidat a Telémaco, asegurando-le que en verdat ye o suyo pai, a qui no veye dende fa vinte anyos. Dimpués d'un fuerte abrazo, planeyan a venganza, con la aduya de Zeus y Atena.

Canto XVII

Odiseu mendiga entre os pretendients. 'A l'atro día, Odiseu, de nuevo como 'mendigo, se diriche a o suyo palacio. Solament ye reconoixiu por o suyo can Argos que, ya viello, muere frent a o suyo amo. Al pedir minchada a os pretendients, ye rebaixau y mesmo trucau por istes.

Canto XVIII

Os pretendients inchurian a Odiseu. Amaneixe un mendigo real, clamau Iro, qui gosaba pasar-se por o palacio. Iste, redese d'Odiseu, le desafía a una batalla. Os pretendients acceptan que o ganador se chunte a minchar con ells. Le dan 2 trozos de pan a Odiseu, que, dimpués de sacar a suya manta y deixar veyer as suyas musclos, gana facilment a o mendigo. Manimenos a victoria, ha de seguir suportando as inchurias d'os orgullosos pretendients.

Canto XIX

A esclava Euriclea reconoixe a Odiseu. Odiseu, ocultando a suya verdadera identidat, mantiene una larga conversación con Penélope, qui ordina a la suya criada Euriclea que le fique en augua. Ista, que estió nodriza d'o héroe quan yera nino, reconoixe una cicatriz que a Odiseu, en a suya choventut, le fació un chabalín quan se trobaba cazando en l'amonte Parnaso. A esclava, pus, reconoixe a o suyo amo, que le fa guardar silencio ta no fer fracasar os plans de venganza.

Canto XX

A zaguera cena d'os pretendients. A l'atro diya, Odiseu pide un sinyal, y Zeus lanza un trueno enmeyo d'o ciel azul. Iste cenyo ye entendiu por un d'os suyos sirvients como un sinyal de victoria contra os pretendients. Odiseu aprofita ta veyer quí ye fidel a o desapareixiu rei, y librar-se asinas d'a venganza. Un profeta, amigo de Telémaco, advierte a os pretendients que luego os muros se tacarán d'a suya sangre. Tot y que beluns d'ells creyen en a profecía y fuyen, a gran mayoría d'ells ride d'a endivinación

Canto XXI

O certamen d'o arco. Amaneixe Penélope con un arco que Odiseu deixó en casa a la suya marcha a Troya. Promete a os pretendients que se casará con aquell que aconsiga fer pasar a flecha por os uellos de dotze estrals aliniadas. Un dimpués d'unatro, os pretendients lo intentan, pero ni sisquiera son capaces de tensar o arco. Odiseu pide participar en a preba, debant d'a negativa d'os de demás. Dimpués d'a insistencia de Telémaco, le ye permitiu intentar-lo. Con suma facilidat, Odiseu tensa o arco y aconsigue fer pasar a sayeta por os uellos d'as estrals, debant d'o asombro d'os presents. A o sinyal d'o suyo pai, Telémaco s'arma, preparando-se ta la luita final.

Canto XXII

A venganza. Antinoo, chefe d'os pretendients, se troba bebendo quan Odiseu le traviesa a garganchón con una lanza, dando-le muerte. Debant d'as queixas d'os de demás, Odiseu responde con menazadoras parolas, y os pretendients temen por as suyas vidas. S'encieta a feroz luita, con os numerosos pretendients por un costau y Odiseu, o suyo fillo y os suyos dos fidels criaus por unatro. Melantio, infidel cabrero d'Odiseu, aconsigue armas, pero gracias a la aduya d'Atena, totz aquells que traicionoron a Odiseu van morindo un por un. Os esclaus son penchaus d'o cuello en o patio d'o palacio, mientres que Melantio ye tallau en trozos ta que se lo minchen os cans. Odiseu manda a Euriclea que faiga fuego y limpie o patio con ixufre. A esclava grita a las mullers que estioron fidels a o héroe, que abrazan a o suyo amo.

Canto XXIII

Penélope reconoixe a Odiseu. Dimpués que Odiseu matase a os pretendients, Odiseu manda a os presents que vistan os suyos millors traches y bailen, ta que os vecins no sospeiten de lo ocurriu. Con la aduya de Euriclea, o héroe se presienta a Penélope, pero ella no le reconoixe ya que ella yera convencida que ell yera muerto y l'aspecto que teneba en ixe momento no yera o mesmo que quan se marchó a la guerra. Alavez, Odiseu describe o leito conchugal d'o matrimonio, y cómo lo fació ell mesmo d'una olivera. Penélope, convencida ya, abraza a o suyo esposo, que le narra as suyas aventuras, como por eixemplo o enfrentamiento que tenió con Polifemo, o monstruo de Scila, quan Circe convirtió en animals a totz os suyos mariners y asinas succesivament. Finalment le conta que encara habrá de fer unatro viache, antes de rematar a suya vida en una tranquila viellera.

Canto XXIV

O pacto. As almas d'os muertos viachan a o Hades, an contan l'ocurriu a Agamenón y Aquiles, companyers d'o héroe en a expedición d'os aqueus a Troya. Odiseu marcha a casa d'o suyo pai, Laertes, que se troba treballando en a hortal. L'hombre se troba avielliu por a larga ausencia d'o suyo fillo. Ta estar reconoixiu, Odiseu le amuestra a cicatriz y recuerda os arbols que en a suya infancia le regaló o suyo pai.

Mientres, os familiars d'os pretendients se chuntan en asambleya, y piden venganza por a muerte d'os suyos. Odiseu, o suyo fillo y o suyo pai, que se troban en a casa d'iste, acceptan o reto, y da comienzo la luita. Laertes dispara una lanza que mata a o pai de Antinoo. Pero en ixe momento cesa la luita. Interviene a diosa Atena, que anima a os itacenses a plegar a un pacto, ta que chuntos vivan en paz entre os anyos veniders.