Guerra de Troya

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca


Gtk-find-and-replace.svg Ista pachina ha menester d'una revisión por un corrector ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo vocabulario.
Guerra de Troya
[[]]
J G Trautmann Das brennende Troja.jpg
A caita de Troya, Johann Georg Trautmann (1713–1769)
Información cheneral
Calendata: sieglo XIII - XII aC
Puesto: Troya, Asia la Chica
Resultato: Victoria aquea.
En conflicto
aqueus


Comandants
Agamenón Hector

A guerra de Troya estió un conflicto belico descrito en a literatura epica griega n'o qual s'enfrentoron los exercitos aqueus (griegos d'o periodo micenico) contra a ciudat de Troya u Ilion y os suyos aliatos, ubicata en Asia la Chica, y os suyos aliatos. Seguntes Homero, se tractaría d'una expedición de castigo por parte d'os aqueus, que o suyo casus belli habría estau o rapto (u fuga) d'Helena d'Esparta por o principe Paris de Troya. Seguntes ciertos indicios provinients d'a interpretación de textos hititas a guerra de Troya podió corresponder a un conflicto belico real u a la suma de diversos episodios belicos arredol d'a Mar Echea que fuoron aplegatos en un solo ciclo literario.

Se suposa que beluns d'os pueblos embrecaus en a guerra de Troya feban part d'os belicosos Pueblos d'a Mar que luitoron contra os hititas y echipcios.

Contenius

[editar] O mito

[editar] Antecedents. O chudicio de Paris

Zeus se convierte en rei d'os dioses dimpués de destronar a o suyo pai Crono; Crono a la suya vez i heba destronau a o suyo pai Urano. Zeus escuita una profecía en que ell a la suya vez será destronau por un d'os suyos fillos. Unatra profecía diz que un fillo d'a ninfa Tetis sería mas gran que o suyo pai. Posiblement por bella d'istas razons, Tetis se casó por orden de Zeus con un mortal, o rei Peleyo. Peleyo y Tetis tenioron un fillo clamau Aquiles qui, seguntes unatra profecía, moriría choven en Troya. Con a esperanza de protecher-le, quan yera un nino a suya mai lo ficó en augua en o río Estichia, fendo-lo invulnerable fueras d'en o calcanyo, por an l'emparó.

Totz os dioses estioron convidaus a la voda de Peleyo y Tetis, fueras de Eris. Ista se presentó d'improviso en a voda y deixó sobre a mesa una mazana d'oro en a qual yera inscrita a parola kallisti ("t'a mas fermosa"). a mazana estió reclamada por Hera, Atena y Afrodita. Zeus resolvió l'afer nombrando arbitro a Paris, un principe de Troya, que heba estau criau como pastor a resultas d'una profecía, seguntes a quala sería o causant d'a caita de Troya.

As diosas querioron corromper a Paris: Atena le ofrió sabiduría, destreza en a batalla y as habilidatz d'os grans guerrers; Hera le ofrió poder politico y o control de toda Asia, y Afrodita le ofrió l'amor d'a muller mas bella d'o mundo. Paris concedió a mazana a Afrodita, y tornó a Troya.

[editar] O rapto d'Helena

a muller mas bella d'o mundo yera Helena. Yera filla de Leda, a quala yera casada con Tindaro, rei d'Esparta, y estió seducida por Zeus en forma de cisne; los informes difieren sobre quáls d'os quatro fillos de Leda lo yeran de Zeus y quáls de Tindaro, pero Homero presienta a Helena como filla de Zeus.

Helena teneba muitos pretendients, y Tindaro yera poco disposau a esleir un por miedo a que os atros tomasen represalias. Finalment, un d'os pretendients, Odiseu de Itaca (Ulises en a mitolochía romana) proposó un plan. Fació prometer a totz esfender o matrimonio d'Helena con qui ella esleise. Ella esleyó a Menalau, qui humilment no fació a petición por ell mesmo, sino ninviando a o suyo chirmán Agamenón en o suyo puesto. Totz dos chirmans viviban en a corte de Tindaro dende que estioron desterraus de Micenas, dimpués que o suyo pai, Atreu, ise asasinau y o suyo trono sacau por o suyo chirmán Tiestes y o suyo fillo Echisto. Menalau heredó o trono d'Esparta de Tindaro, con Helena como a suya reina, y Agamenón, casau con a chirmana d'Helena, Clitemnestra, recuperó o trono de Micenas.

Ninviau a fer tractos diplomaticos a Esparta, Paris se enamoró d'Helena y, con la aduya d'Afrodita, a raptó u la sedució, y la levó de torno a Troya como esposa. Totz os reis y principes de Grecia estioron clamaus a complir o suyo churamento y recuperar-la.

[editar] A chefatura d'as tropas

Odiseu yera casau con Penélope y teneba un fillo, Telémaco. Odiseu ta privar ir a la guerra, se finchió loco y sembró os suyos campos con sale. Palamedes estió mas listo que ell y metió a o suyo fillo Telémaco debant d'o aladro. Odiseu s'incorporó a o no estar disposau a matar a o suyo fillo, revelando o suyo cordura y veyer-se obligau a ir a la guerra.

L'endevino Calcas auguró que nunca podría estar conquerida a ciudat de Troya sin que Aquiles participase en a batalla. a suya mai Tetis, sabendo que Aquiles moriría si iba a Troya, lo disfrazó de muller en a corte d'o rei Licomedes en Sciro. Allí tenió una relación amorosa con a filla d'o rei, Deidamía, de #el qual tenioron un fillo, Neoptolemo. Odiseu descubrió a Aquiles entre as mullers y aconsiguió asinas que participase en a expedición.

Finalment, se reunió una flota de mas de mil barcos a o mando d'Agamenón.

Os griegos tamién levoron os huesos de Pelope, pai de Atreu y güelo d'Agamenón y Menalau, ta aduyar-les a ganar a guerra. Unatro oraculo auguró que serían necesarios ta aconseguir a victoria.

[editar] O viache a Troya

Quan os griegos partioron a la guerra de Troya, s'entivocoron de rumbo y fuoron a aturar a Misia, rechita por Telefo. En a batalla, Aquiles firió a Telefo. ya que a suya ferida no cicatrizaba, Telefo preguntó a o oraculo y iste endivinó: «ell mesmo habrá de curar-te». Telefo finchió estar un mendigo y pidió a Aquiles que le aduyase a cicatrizar a suya ferida. Aquiles refusó dicindo no tener conoixencias medicos. Odiseu dició que la lanza heba causau a ferida y la lanza podría cicatrizarla. Se metioron trozos de la lanza sobre a ferida y ista cicatrizó. Telefo les indicó o camín a Troya agradeixiu por a suya curación.

Quan a expedición se disposó de nuevo a salir dende Aulide, os aires cesoron. Calcas auguró que a diosa Artemisa yera castigando a Agamenón por matar un ciervo sagrau (u matar un ciervo en una selva sagrada) y dicir que yera millor cazador que ella. A sola forma de apaciguar a Artemisa yera sacrificar a la filla d'Agamenón, Ifichenia. Ifichenia estió tresladada dende Micenas dica Aulide con o falso pretexto que iba a convertir-se en esposa d'Aquiles. Quan plegó, Agamenón se disposó a sacrificar-la pero en o zaguer momento Artemisa substituyó a la choven por un ciervo y la levó a Taurica (u Taurida), an estió sacerdotisa d'o suyo culto. Allí yera a encargada de sacrificar a tot extranchero que allí plegaba, en honor a Artemisa. Hesiodo diz que se convirtió en a diosa Hecate. En as trachedias d'Euripides y Sofocles, o sacrificio d'Ifichenia ye a prencipal razón de Clitemnestra ta asasinar a o suyo hombre a o torno de Troya. O asesinato d'Agamenón sería, a la suya vez, vengau por o suyo fillo, Orestes.

Filoctetes yera un amigo de Heracles (Hercules en a mitolochía romana) y, ya que encendió a pira funeraria d'Heracles quan dengún mas querió fer-lo, recibió a suya arco y as suyas flechas. Navegó con siet barcos repletos d'hombres a la guerra de Troya, an planiaba luitar en o bando d'os griegos. Se detenioron en una isla ta aconseguir suministros y allí Filoctetes estió mosegau por una serpient. A ferida se infectó y desprendía una gran pudor; y os Atridas, por consello d'Odiseu, ordinoron a Filoctetes remanir en Lemnos. Medonte tomó o mando d'os hombres de Filoctetes, qui remanió solament en Lemnos entre diez anyos.

[editar] Encieto d'a guerra

L'armada aquea plegó a las plachas de Troya, an se trobó con gran parte de l'exercito troyano asperando-la.

O oraculo profetizó que o primer griego que pisase tierra sería o primer en morir en a guerra de Troya. Protesilao, lider d'os filaceos, satisfació ista profecía. Héctor mató a Protesilao, y Laodamía, esposa d'iste, se suicidó a causa d'o dolor. Dimpués d'a muerte de Protesilao, o suyo chirmán Podarces estió a la guerra en o suyo puesto.

Dimpués d'una batalla en a placha, os aqueos aconsiguioron imposar-se. Entre atros, Aquiles mató a un fillo de Poseidón, Cicno, que luitaba en as fuerzas d'Ilión. Cicno yera invulnerable a las armas y Aquiles l'estrangulló.

Os griegos sitioron Troya entre nueu anyos. As tropas griegas saqueoron quantas ciudatz cercanas y, en o reparto d'o botín, Agamenón tomó como esclava a Criseida, filla de Crises, sacerdote d'Apolo. Quan Crises intentó pagar o suyo rescate, estió maltratau, asinas que pidió a Apolo que castigase a os griegos, y l'armada estió castigata por una plaga.

[editar] Feitos d'a Ilíada

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Ilíadaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

O oraculo emitiu por Calcas dició que a plaga solament cesaría si Agamenón tornaba a Criseida a o suyo pai. Irritau por isto, y con Aquiles (que guarenció o cumplimiento d'o oraculo), Agamenón acceptó tornar a Criseida pero a cambeo tomó a la concubina d'Aquiles, Briseida. Aquiles y Agamenon discutioron y Aquiles se negó a luitar. Encara que os griegos yeran destinaus a ganar a guerra, Aquiles pidió a la suya mai Tetis que suplicase a Zeus que s'asegurase que a os griegos les ise mal dica que Agamenón se disculpase debant d'ell. Os siguients días os griegos estioron durament castigaus en a batalla y os prencipals guerrers, fueras de Ayax, estioron ferius grieument. Os troyanos, lideratos por Héctor, abanzaban sin aturar sobre as posicions griegas.

En vista d'o periglo, Aquiles deixó que o suyo companyero Patroclo levase o suyo armadura y lidera-se as tropas en a batalla. Héctor dio muerte a Patroclo y se quedó con a armadura d'Aquiles. Loco de dolor, Aquiles churó venganza, mató a Héctor y arrocegó o suyo cuerpo atau a o suyo carro rodiando Troya por tres veces. Se negó a tornar-lo a os troyanos t'os ritos funerarios dica que Príamo en persona estió a suplicar-le que lo torna-se, con o que declaró una tregua de dotze días mientres durasen os funerals d'Héctor.

[editar] Muerte d'Aquiles

Poco dimpués d'a muerte de Héctor, Aquiles venció a Memnón de Etiopía y a la amazona Pentesilea (con qui Aquiles tenió una aventura seguntes qualques versions). Estió muerto por Paris; bien d'una flecha en o suyo calcanyo dirichida por Apolo entre una tregua; u en unatra versión, dreitament por o dios Apolo. Os suyos huesos estioron mezclaus con os de Patroclo, y i habió chuegos funerarios. Como Ayax, se represienta vivindo dimpués d'a suya muerte en a isla de Leuce en a desembocadura d'o Danubio. En As troyanas y Hécuba, obras de Eurípides, Ploixena, filla de Príamo, ye sacrificada en a pira funebre d'Aquiles.

En unatra versión pro diferent d'as anteriors, Aquiles heba prometiu a Príamo que, si consentiba o casamiento con a suya filla Polixena, pasaría a abandonar a os suyos y esfender Troya, pero dimpués de concertar una cita en o templo d'Apolo Timbreo, estió asasinau por Paris con una daga en a espalda (u una flecha en o calcanyo).

[editar] A armadura d'Aquiles. a muerte de Ayax

A armadura d'Aquiles yera motivo de disputa entre Odiseu y Ayax. Compitioron por ella, resultando vencedor Odiseu. Ayax, encolerizau, churó matar a os suyos companyers; prencipió a matar bestiar (pensando que yeran soldaus griegos) y posteriorment se suicidó.

Os griegos capturoron a Heleno, fillo endevino d'o rei Príamo, y lo torturoron dica que dició baixo qué circumstancias podrían tomar Troya. Heleno dició que ganarían si recuperaban as flechas de Heracles (que yeran en poder de Filoctetes); raporon a estactua troyana de Palas Atena (clamada Paladiu) y convencioron a o fillo d'Aquiles (Neoptolemo) que ise a la guerra. Neoptolemo yera amagau d'a guerra en Sciro, pero os griegos le localizoron.

Odiseu y Neoptolemo trayoron a Filoctetes de Lemnos. a suya ferida estió curada por Macaón u Asclepio. Filoctetes mató a Paris con as suyas flechas.

[editar] O caballo de Troya

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, veyer l'articlo Caballo de Troyaveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

O cerco de Troya duró diez anyos. Os griegos ideyoron una nueva treta - un gran caballo de madera hueco. Estió construiu por Epeu y l'ocuporon soldaus griegos lideratos por Odiseu. a resta de l'armada griega finchió partir y un espía griego, Sinón, convenció a os troyanos que o caballo yera una ofrenda a Atena manimenos as alvertencias de Laocoonte y Casandra. Os troyanos introducioron o caballo en a ciudat y facioron una gran celebración y, quan os griegos salioron d'o caballo, a ciudat entera yera baixo o soneo d'a bebida. Os guerrers griegos ubrioron as puertas d'a ciudat ta permitir a dentrada a la resta d'as tropas y estió 'saqueada sin piedat beluna.

[editar] Saqueo de Troya y torno d'os supervivients

A pantasma de Aquiles s'amaneixió a os supervivients d'a guerra, pedindo que Polixena, a princesa troyana, ise sacrificada antes que garra podese partir. Neoptolemo realizó o sacrificio.

Seguntes a Odisea, la flota de Menalau estió empentada por tronadas enta Creta y Echipto d'an no podioron continar a navegación por l'ausencia d'aires. Menalau habió d'atrapar a Proteu, una deidat marina ta endevinar qué sacrificios a os dioses heban de fer ta guarenciar-se una travesía segura. Proteu tamién dició a Menalau que yera destinau a o Elíseo dimpués d'a suya muerte. Menalau tornó a Esparta con Helena.

Dimpués d'a guerra, o barco de Idomeneu estió aconseguiu por una terrible tronada. Idomeneu prometió a Poseidón que sacrificaría o primer estar viviente que veyese quan tornase a casa si salvaba a suya barco y a suya tripulación. O primer estar vivo a o que veyó estió o suyo fillo, asinas que lo sacrificó. Os dioses yeran enfadaus con o asesinato d'o suyo fillo y lo ninvioron a l'exilio a Calabria en Italia.[1] Seguntes unatra versión, os suyos propios subchectos en Creta lo ninvioron a l'exilio porque levó con ell una plaga dende Troya. Fuyó a Calabria, y posteriorment a Colofón, en Asia Menor, an murió. En unatra versión, a plaga ataca Creta como castigo por l'acto de Idomeneu.

Casandra estió inchuriada por Ayax o Menor y dimpués estió tomada como concubina por Agamenón. Iste tornó a o suyo fogar en Micenas. a suya esposa Clitemnestra tenió una relación con Egisto, fillo de Tiestes, primo d'Agamenón. Posiblement como venganza por a muerte de Ifichenia, Clitemnestra s'unió con o suyo amant ta matar a Agamenón. Casandra 'pronosticó iste asesinato y gritó a Agamenón, pero ell la ignoró. Estió asasinau en un banquete u en o suyo fico en augua, seguntes diferents versions. Casandra tamién estió asasinada. O fillo d'Agamenón, Orestes, que heba estau luen, tornó y 'conspiró con a suya chirmana Electra ta vengar a o suyo pai. Matoron a Clitemnestra y a Egisto. Orestes se casó con Hermíone y retornó a Micenas, ta convertir-se en rei de tot o Peloponeso.

Neoptolemo tomó a Andromaca y Heleno como esclaus, casar-se con Andromaca. Se enemistó con Orestes porque Menalau le heba prometiu a la suya filla Hermione a ell, pero dimpués querió que se casase con Neoptolemo. Luitoron, y Neoptolemo murió. Heleno se casó con Andromaca y reinoron sobre una colonia de troyanos exiliaus en o que una vez heba estau o reino de Aquiles. Allí lo trobó Eneas en o suyo viache a Italia.

A reina Hécuba de Troya estió esclavizada por os aqueus. Estió parte d'o botín atorgau a Odiseu.

Licaón estió esclavizau por Aquiles y vendiu por iste en Lemnos, pero aconsiguió tornar a Troya y murió en o campo de batalla, a mans de Aquiles.

ya que Antenor, cunyado de Príamo, heba aduyau a tornar a Helena a os griegos, se le perdonó a vida.

Eneas lideró un grupo de supervivients luen d'a ciudat, incluindo a o suyo fillo Ascaniu, a suya trompeta Miseno, o suyo pai Anquises y a o medico Yápige. a suya muller Creusa desapareixió entre o saqueu d'a ciudat. Fuyoron de Troya en quantos barcos, buscando establir-se en un nuevo fogar. Plegoron a quantos países cercanos que no s'amostroron hospitalarios, finalment les fuo profetizau que heban de tornar a la tierra d'as suyas devantpasaus. Primero lo intentoron en Creta, que Dardano i heba colonizau, pero lo troboron arrasau por a mesma plaga que i heba expulsau a Idomeneu. Troboron a la colonia dirichida por Heleno y Andromaca, pero refusoron remanir astí. Dimpués de siet anyos plegoron a Cartago, an Eneas tenió una relación con Dido. Finalment os dioses les ordinoron continar (Dido se suicidó), y plegoron a Italia.

Aquí una profetisa le levó a o inframundo y predició a grandeza de Roma, que sería fundada por a suya chent. Negoció un asentamiento con o rei local Latín, y se casó con a suya filla Lavinia. Isto desencadenó una guerra con atras tribus locals, pero finalment se fundó o asentamiento de Alba Longa, rechíu por Eneas y o fillo de Lavinia, Silvio. Trecientos anyos dimpués, seguntes o mito romano, os suyos descendients Rómulo y Remo fundoron Roma.

[editar] Referencias

  1. Virchilio III.400.
Ferramientas personals
Espacios de nombres

Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas