Pinus halepensis
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
| Pinus halepensis | ||||||||||||||||
Pinus halepensis | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| Pinus halepensis | ||||||||||||||||
| Mill, 1768 | ||||||||||||||||
Distribución d'o pin borde. | ||||||||||||||||
O pin borde u pinarra (Pinus halepensis (Mill., 1768)), que tamién se conoix como pin carrasco[1] (mas cheneral de toda Espanya, no só que d'Aragón), ye un pin (en o chenero Pinus) d'a familia Pinaceae, propio d'o clima mediterranio de tierras baixas y maritimas.
En Aragón no i ye una especie guaire abundant, estando un árbol ocasional en amás gran parte d'a Comunidat cuan ye d'orichen silvestre, y plantato como árbol ornamental en cualques villas y ciudaz. As solas formacions naturals d'estes pins en Aragón amaneixen en as comarcas de clima mas suau per a proximidat con a mar, p. ex. en a baixa Matarranya, o Baixo Aragón y lo Mayestrato. En altras comunidaz autonomas de millor influencia mediterrania forma grans extensions, como en a Comunidat Valenciana y Catalunya. En as Islas Balears, ye la especie de pin que mas i domina.
Descripción
[editar | modificar o codigo]As agullas son verdas mas claras que no en altros pins ta rebotar a luz solar, dica bella miqueta mas amarelliscas talment, privando ansinas que s'escalfen masiato y deixando-les cabidar a humidat que tan prencipal ye en os ixecos ambients mediterranios a on que habitan. En este sentito, son o pin silvestre millor adaptato en as condicions de baixa pluviometría d'a cuenca mediterrania, y gosa suportar bien as caloradas d'os estius. D'hibierno, son mas sensibles con as cheladas, estando este lo factor restrictivo en a suya distribución en l'interior.
l'Apelativo cultista de pin «albar», nombre con lo que apareix en buena cosa d'a bibliografía hispanofablant, no demana si que d'a coloración d'a suya crosta, grisa u blanquinyosa, mas clareta que no en altras especies de Pinus (d'o latín «albus», blanco). Os estrobilos (pinyas) son mas prolargatos que no en as altras especies de pins, y maturan en 24 meses.
Ecolochía
[editar | modificar o codigo]Coincide a sobén con a carrasca, y la ha desplazata en bellas zonas a on que lo carrascal ye a vechetación climax perque creixe mas rapedo y resiste millor a presión humana de deforestación. En Aragón coexiste a sobén con as formacions de Pinus pinaster que i son mas dominaderas per a suya millor resistencia a lo frido, y ye substituyiu de tot per ixa altra especie en o Prepireneu uescán.
En bella zona d'a depresión d'Ebro prou duras ta la carrasca, o pinar con coscollar y pin borde i ye la vechetación climax.
Imáchens
[editar | modificar o codigo]- P. halepensis a livel d'a mar en Provenza.
- Pinarreta fendo forma de "bandera" en a costa croata.
- Pins dispersos en Marruecos.
- Grans formacions en a Provincia de Malaga.
- Detalle d'as agullas.
- Pinya.
- Tres pinyas de diferent grau de maturación.
- Pinarra.
- Pinus halepensis - Museum specimen.
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]
Wikispecies tiene un articlo sobre Pinus halepensis.
Se veigan as imáchens de Commons sobre pins bordes.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).