Chenero (biolochía)

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Este articlo trata sobre o chenero que ye una unidat de clasificación d'os sers vivos. Ta altros emplegos d'a parola se veiga Chenero (desambigación).
Felis ye un chenero que comprende qualques especies, y ye compreso en a familia Felidae. En a imachen, un gato montesín europeu (Felis silvestris).

En taxonomía, un chenero ye una unidat sistematica ta la clasificación d'os organismos. Hierarquicament, o chenero ye una categoría que finca d'entre la familia y la especie; asinas, un chenero ye un grupo clasificador a on que s'unen diversas especies emparentadas. Sindembargo, bi ha bells cheners que son monoespecificos (no contienen si que una especie).

Hierarquía d'os cheneros[editar | editar código]

A chinchipera gran u carbonero (Parus major) ye un miembro d'o chenero Parus.

D'a mesma traza que pasa con altros nibels (categorías) en a taxonomía d'os sers vivos, y perque ye prou deficil de clasificar as especies, diversos cheners pueden agrupar-se en supercheneros; y tamién diversas especies a dintro d'o mesmo chenero quan tienen caracteristicas més semilars d'entre ellas que con as altras especies que i son relacionatas, pueden agrupar-se en subcheneros. Estes, tamién, pueden organizar-se en infracheneros. En a siguient tabla as categorías obligatorias son marcatas en rosa. A ordenación de nivel més cheneral enta lo més particular ye cómo sigue:

Familia
  • [ Subfamilia ]
  • [ Infrafamilia ]
  • [ Tribu ]
  • [ Superchenero ]
Chenero
  • [ Subchenero ]
  • [ Infrachenero ]
Especie
(Os nivels obligatos son mesos con fundo rosa)

Nomenclatura[editar | editar código]

O nombre ta istes taxons cal que siga un sustantivo, sin que calgan normas explicitas ta la suya desinencia. En mutos casos, o taxón constituye un grupo d'especies tan natural que a parola t'a designar-lo ye parte integradera d'o vocabulario popular. Ta fer l'ixemplo, o chenero Pinus ye una unidat "chenerica" en o sentito més popular, y ye formato d'especies (os pins) que en o vocabulario popular tamién tienen denominacions "binominals", talment como en a clasificación scientifica: Pin crabero, pin borde, pin negro, pin royo, pinastra ecetra.

Historia d'o concepto[editar | editar código]

A chinchipera chica u ferreret (Parus caeruleus) tamién ye miembro d'o chenero Parus.

O concepto de chenero y la mesma parola los proposó Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708). Posteriorment Carlos Linneu los acceptó, y concretó asinas o suyo pensar:

Bi ha tantos cheners como quántas son estan as fructificacions semilars que brostan d'as diferents especies naturals". Phylosophya botanica. Carl von Linné

Linneu y la suya escuela de botanicos establioron que os biaces ta clasificar os cheners yeran as d'a fruita. Actualment, se sopesan una man de caracters, més que més, d'a flor en as plantas (y no pas d'a fruita), como la filotaxi, l'anatomía, etz.

D'entre as especies d'animals, os caracters presos son altros, siempre seguntes trazas propias de cada colectivo d'especies: as estruturas osias d'os vertebratos, os artiellos d'os artropodos, ecetra. En os Archaea y Eubacteria, as caracteristicas a on que se para cuenta son sobretot metabolicas.

Se veiga tamién[editar | editar código]