Ir al contenido

Lista de sonius d'animals

De Biquipedia

Ista ye una lista de sonius d'animals en aragonés. Lo sufixo basico pa nombrar los sonius animals ye -ido, que ha iu evolucionando ta -iu en los zaguers sieglos. Las formas terminadas en -ito corresponden a la fonetica de l'aragonés central, las formas palatalizadas en ll- a la d'o ribagorzano

Sonius de animals

[editar | modificar o codigo]
EspecieSoniusVerbosOnomatopeyaMultimedia
Bombolón
bomboloneyo[1] u bomboloneo[1] bomboloniar[1]
Bubón
otuliu[1][nota 1] u atuliu[1][nota 2] otular[1][nota 3] u atular[1][nota 4]
Can
escanyuto[1], ladriu[1][2][nota 5], ladrizo[nota 6], nyadriu[1], nyadric[1][nota 7] u nyapiu[1][nota 8] escanyutar[1][nota 9], escachilar[1], esnyadrigar[1], escanuciar[1][nota 10], ladrar[1][nota 11], nyadrir[1] u nyapir[1] guau guau, mou-mou[1], nyap-nyap[1], llau llau[3], rap[1], buabau[1][nota 12]
Caballo
renillo[1][nota 13], renilliu[1][nota 14], renchilo[1][nota 15] u renchiliu[1] renillar[1] u renchilar[1][nota 16]
Cuervo
cracriu[1] cracrar[1] cracrá[1]
Gallina
escarcallo[1][nota 17], escarcateyo[1][nota 18], escacín[1][nota 19] u carcareyo[1][nota 20] escarcallar[1][nota 21], escarcatiar[1], carcariar[1][nota 22], cocoliar[1], escacilar[1], escacinar[1][nota 23] u loquiar[1][nota 24] cloc-cloc[1][4]
Gallo
canto[1] cantar[1] coquericó[1], quiquiriquí[1], cacaricó[1]
Gato
mauliu[1][nota 25], megoliu[1], maulizo[1][nota 26] u miulo[1][nota 27] maular[1][nota 28] u megolar[1][nota 29] miu miu, meo meo, meu[1], miau miau, mau mau[1][3]
Gralla
gralliu[1] grallar[1]
Lión
ruchiu[1][nota 30] ruchir[1]
Lupo
otuliu[1][nota 1] u atuliu[1][nota 2] u ulut[1] otular[1][nota 3] u atular[1][nota 4] u fer uluz[1][nota 31]
Muixón
piulo[1] u piulada[1] piular[1] u piubllar[1] piu-piu[1]
Palomo
grolleyo[1][nota 32] grolliar[1]
Pato
cuacuar[1] cuacuar[1]
Rana
raniqueyo[1][nota 33] u crobiu[1] raniquiar[1] u crobar[1][nota 34] rau-rau[1][4]
Uella
beliu[1][5][nota 35] u belec[1] belar[1] be[1]
Vaca
bramiu[1][6][7][nota 36], bramada[1][nota 37], esbramec[1][nota 38] u brutiu[1] bramar[1][nota 39], esbramegar[1][nota 40], buyar[1], bruitar[1][nota 41] u fer brutius[1] mu[1]
  1. 1 2 Con as variants otiliu, utiliu, botiliu y tuliu.
  2. 1 2 Con as variants autiliu y abutiliu.
  3. 1 2 Con as variants tular, udular, uludar, otilar, utilar, botilar, butilar, esgatular, gotilar y aguatilar.
  4. 1 2 Con as variants autilar, abutilar.
  5. ↑ Con as variants ladrito y lladriu.
  6. ↑ Con a variant palatalizada lladrizo.
  7. ↑ Con a variant esnyadric.
  8. ↑ Con a variant nyapit.
  9. ↑ Con a variant esganyutar y esganyitar.
  10. ↑ Con a variant escanyuciar.
  11. ↑ Con as variants lladrar y alladrar.
  12. ↑ Con a variant buababau.
  13. ↑ Con a variant renill.
  14. ↑ Con a variant renillito.
  15. ↑ Con a variant ronchilo.
  16. ↑ Con a variant ronchilar.
  17. ↑ Con as variants escarquell y escarquello.
  18. ↑ Con a variant escarcateo.
  19. ↑ Con a variant escasín .
  20. ↑ Con as variants carcareo, cascareo, carcareteo, carcarecheo, y carcaretío.
  21. ↑ Con a variant escarquellar.
  22. ↑ Con as variants cacariar, carcaratiar, cacartiar, cascariar, cacaraquiar, carcachear y carcaretiar.
  23. ↑ Con a variant ribagorzana escasinar.
  24. ↑ Con a variant palatalizada lloquiar.
  25. ↑ Con as variants miuliu y miauliu.
  26. ↑ Con a variant mablizo.
  27. ↑ Con a variant miaulo.
  28. ↑ Con as variants magullar, mallar, miaular, maublar y mablar.
  29. ↑ Con as variants migolar, miolar y meolar.
  30. ↑ Con a variant ruchito.
  31. ↑ Con a variant fer uluts.
  32. ↑ Con as variants grolleo y grollío.
  33. ↑ Con a variant raniqueo.
  34. ↑ Con a variant croar.
  35. ↑ Con a variant belito .
  36. ↑ Con as variants bramito, gramiu y gramito.
  37. ↑ Con a variant gramada.
  38. ↑ Con as variants esbramugo y esgramaco.
  39. ↑ Con a variant gramar.
  40. ↑ Con as variants esbramugar, esgramucar, esgramacar, esgramaquiar y bramegar.
  41. ↑ Con as variants brutar y brudar.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. ↑ (es) Mascaray Sin, Bienvenido: Vocabulario del habla de Campo (Ribagorza, Huesca). Xordica Editorial, 2014.
  3. 1 2 (an) Rafel Vidaller (2001) "Onomatopeyas y atros sonius en aragonés", en Estudios y rechiras arredol d'a luenga aragonesa y a suya literatura. Autas d'a II Trobada (Uesca, 18-20 de noviembre de 1999) pp. 231-244. Instituto de Estudios Altoaragoneses - Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa
  4. 1 2 (es) "Elementos de lingüística contrastiva en aragonés. Estudio de algunas afinidades con gascón, catalán y otros romances". Javier Tomás Arias. Universitat de Barcelona
  5. ↑ (es) Chabier Tomás Arias: El aragonés del Biello Sobrarbe. Instituto de Estudios Altoaragoneses. (1999), p. 189.
  6. ↑ (es) ARNAL PURROY, Mª Luisa, Diccionario del habla de la Baja Ribagorza Occidental -Huesca-; Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2003. ISBN 84-8094-052-2
  7. ↑ (es) BARCOS, Miguel Ánchel, El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007.ISBN 978-84-8094-058-0 p. 185.

Se veiga tamién

[editar | modificar o codigo]