Idioma baixo alemán

De Biquipedia
(Reendrezato dende Baixo alemán)
Ir ta: navego, busca
Iste articlo ye sobre o idioma baixo alemán. Ta o suyo dialecto occidental se veiga baixo saxón.
Baixo alemán
Nedderdüütsch
Atras denominacions: {{{atras denominazions}}}
Parlato en: Alemanya, Dinamarca, Países Baixos, Brasil, Estatos Unitos y Canadá
Rechión: {{{rechión}}}
Parladors: 5 millons
Posición: [1] (Ethnologue 1996)
Filiación chenetica: Indoeuropea

 Chermanica
  Occidental
   Baixo alemán

Estatus oficial
Oficial en:
Luenga propia de: {{{propia}}}
Reconoixito en: Flag of Germany.svg Alemanya
Flag of the Netherlands.svg Países Baixos
Flag of Mexico.svg Mexico
Flag of Bolivia.svg Bolivia
Flag of Paraguay.svg Paraguai
Regulato por:
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2 nds
ISO 639-3 nds
SIL nds
Low Saxon language area.png
Aria d'o baixo alemán

O baixo alemán (en baixo alemán Plattdüütsch, Nedderdüütsch; en alemán estándar Plattdeutsch u Niederdeutsch y en neerlandés Nedersaksisch), a vegadas conoixiu tamién con o nombre de baixo saxón encara que ista ye a denominación correcta nomás ta o suyo dialecto occidental, ye una luenga chermanica occidental ingveonica[1] que se charra mas que mas en o norte d'Alemanya y l'este d'os Países Baixos. Desciende de l'antigo saxón en a suya forma mas temprana.

O historico Sprachraum (u aria de distribución d'a luenga) d'o baixo alemán encluyiba tamién a parti norte de l'actual Polonia, l'oblast de Kaliningrado en Rusia, y a parti sud de Lituania. Os parlants d'alemán fuoron forachitatos d'istas rechions con d'o cambeo de mugas dimpués d'a Segunda Guerra Mundial. As antiguas comunidatz alemanas en os estatos balticos tamien parlaban o baixo alemán. D'atra man, o baixo alemán meyo estió a lingua franca d'a Liga Hanseatica, y tenió una influencia important en as luengas escandinavas. En idioma anglés tamién bi ha parolas ampradas d'o baixo alemán que se remontan a ixas envueltas d'a Liga Hanseatica.

Clasificación y idiomas relacionaus[editar | editar código]

O baixo alemán fa parti d'o continuum dialectal d'as luengas chermanicas occidentals continentals. A l'ueste muga con as luengas baixo-francas que distinguen dos rematanzas verbals ta o plural, en comparanza con a unica rematanza verbal d'o plural que ye present en o baixo alemán. A o sud muga con as luengas altochermanicas centrals, que han estau afectadas por a segunda mutación consonantica. Ista división se marca por un regular con a linia de Benrath que traza a isoglosa maken – machen.

A l'este o baixo alemán muga con o idioma caixubio (luenga eslava, l'unico repui que queda actualment d'o idioma pomeranio) y, dende que dimpués d'a Segunda Guerra Mundial quasi totz os alemans estiesen forachitaus de Pomerania, tamién con o polaco. Os dialectos d'o baixo alemán en Pomerania s'incluyen en o grupo d'o baixo alemán oriental (u Pommersch en alemán).

A o norte y norueste muga con o danés y o frisón. Cal parar cuenta que en Alemanya, o baixo alemán ha reemplazau a o frisón en muitas rechions. O frisón de Saterland ye l'unico subdialecto d'o frisón oriental que encara ye vivo y ye rodiau de tot por o baixo alemán, igual que pasa con as pocas variedatz de frisón septentrional que encara i quedan, tenendo asinas os dialectos baixo-alemans d'ista zona un important substrato frisón.

Bellas clasificacions meten a os dialectos septentrionals d'o baixo alemán chunto a l'anglés, l'anglico escocés, y o frisón en o grupo d'as luengas chermanicas d'a mar d'o Norte u luengas ingveonicas. Manimenos, a mayoría excuyen a o baixo alemán d'iste grupo que segosa denominar luengas anglo-frisonas, ya que bi ha bellas caracteristicas d'iste grupo de luengas que nomás observan parcialment en o baixo alemán, por eixemplo lei d'as nasals aspirants ingveonicas (bells variedatz fan servir us, os ta o pronombre "nos", atras emplegan uns, ons), y debiu a atras caracteristicas que ni sisquiera existen en o baixo alemán, por eixemplo a palatalización de /k/ (asinas en anglés cheese, y frisón tsiis se dan as formas palatalizadas, mientres que en o baixo alemán Kees u Kaise, neerlandés kaas u alemán Käse no pas).

Variedatz d'o baixo alemán[editar | editar código]

En Alemanya[editar | editar código]

En os Países Baixos[editar | editar código]

As variedatz de baixo saxón neerlandés, que tamién se gosan definir como dialectos d'o neerlandés, son:

Referencias[editar | editar código]

  1. Friedrich Maurer (1942), Nordgermanen und Alemannen: Studien zur germanischen und frühdeutschen Sprachgeschichte, Stammes- und Volkskunde, Strasbourg: Hünenburg.


Familia chermanica
- Diasistema norrén occidental: Islandés | Feroés | Norn | Noruego (Nynorsk)
- Diasistema norrén oriental: Noruego (Bokmål) | Danés | Sueco | Gotlandés
- Diasistema occidental anglico: Anglés | Escocés
- Diasistema occidental frisón: Frisón occidental | Frisón septentrional | Frisón oriental
- Diasistema occidental baixo franco: Afrikaans | Neerlandés
- Diasistema occidental baixo alemán: Baixo alemán
- Diasistema occidental alto alemán: Alemán estándar | Alamanico | Baverán | Limburgués | Luxemburgués | Yídix
- Diasistema oriental: Gotico