Parus major
| Parus major | |
|---|---|
| Una chinchipera (Parus major). | |
| Denominacions populars | |
chinchipera / chinchipela, chinchepela, chinchimpera, chincharana / chinchirana, chincharrana, chinchipeu / chinchapel, chichipán, calderero, comecarnes, tardor, treschipons | |
| Estau de conservación | |
| Clasificación cientifica | |
| Animalia | |
Filo: |
Chordata |
| Aves | |
| Passeriformes | |
| Paridae | |
| Parus | |
| P. major | |
| Descripción | |
| Distribución cheografica | |
| Distribución d'a chinchipera. | |
A chinchipera[1][nota 1] (nombre cientifico Parus major (Linnaeus, 1758)[2]) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Paridae que ye amplament distribuyida, estando muito común en Europa y Asia, en tota mena de selvas. Ye insectivora.
Nombres
[editar | modificar o codigo]O nombre mas común pa iste muixón ye chinchipera[3], rechistrau en Benás, Beranui, Castilló de Sos, as Corz, Esdolomada, Graus, La Puebla de Castro, A Perdiguera y Veri, con bels adchectivos como chinchipera amarilla[3] en Castilló de Sos, chinchipera gran[3] en Sant Chuan de Plan y chinchipera montesina[3] u chinchipera de montanya[3] en Grist. A forma chinchepela[3] se troba en a val de Chistau, chinchimpera en Lo Grau y chinchimpera gran en Balbastro. Existen formas masculinas como chinchipeu[1][nota 2] y chinchiper[3], documentada ista zaguera en Benás.
Se diz chincharana[1][3][nota 3] en Alquezra, Guaso, Mondot, A Guarta y Rodellar, con a variant chinchirrana[3] en diferents puntos de Sobrarbe. A denominación chichipán[1][3] se rechistra en a provincia de Zaragoza y en as localidaz de Borau y Monzón.
Atros nombres pa ista au son calderero[1][3][4], común en Cinco Villas, comecarnes[1], tardor[1][3] u treschipons[1][3].
Subspecies
[editar | modificar o codigo]- P. m. newtoni (Pražák, 1894),[5].
- P. m. major (Linnaeus, 1758).
- P. m. excelsus (Buvry in 1857).
- P. m. corsus (Kleinschmidt in 1903).
- P. m. mallorcae (von Jordans, 1913).
- P. m. ecki (von Jordans, 1970).
- P. m. niethammeri (von Jordans, 1970).
- P. m. aphrodite (Madarász, 1901).
- P. m. terrasanctae (Hartert, 1910).
- P. m. karelini (Zarudny, 1910).
- P. m. blandfordi (Pražák, 1894).[5].
- P. m. bokharensis (Lichtenstein, 1823).
- P. m. turkestanicus (Zarudny & Loudon, 1905).
- P. m. ferghanensis (Buturlin, 1912).
- P. m. kapustini (Portenko, 1954).[6]
Notas
[editar | modificar o codigo]Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 3 4 5 6 7 8 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (la) Linnaeus, Carl (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae (Laurentii Salvii). p. 189.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (an) Libro de as matas y os animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals. Rafel Vidaller Tricas. Ediciones La Val de Onsera. ISBN 978-84-8986-235-7. 2004.
- ↑ (es) BLASCO ZUMETA, Javier, Guía de Aves de las Cinco Villas; Ed ADEFO (Asociación para el desarrollo y fomento de las Cinco Villas), Exeya d'os Caballers, 2009, ISBN 978-84-8321-971-3
- 1 2 (en) Mlíkovský (26 August 2011). "Nomenclatural and taxonomic status of bird taxa (Aves) described by an ornithological swindler, Josef Prokop Pražák (1870–1904)". Zootaxa 3005 (3005): 45–68. DOI:10.11646/zootaxa.3005.1.2.
- ↑ (en) Avibase. The world bird database.
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]
Se veigan as imáchens de Commons sobre Parus major.
Wikispecies tiene un articlo sobre Parus major.