Ir al contenido

Parus major

De Biquipedia
Parus major
Una chinchipera (Parus major).
Denominacions populars
chinchipera / chinchipela, chinchepela, chinchimpera, chincharana / chinchirana, chincharrana, chinchipeu / chinchapel, chichipán, calderero, comecarnes, tardor, treschipons
Estau de conservación

Seguro (IUCN)
Clasificación cientifica
Animalia
Chordata
Aves
Passeriformes
Paridae
Parus
P. major
Descripción
Parus major
Linnaeus, 1758
Distribución cheografica
Distribución d'a chinchipera.

A chinchipera[1][nota 1] (nombre cientifico Parus major (Linnaeus, 1758)[2]) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Paridae que ye amplament distribuyida, estando muito común en Europa y Asia, en tota mena de selvas. Ye insectivora.

O nombre mas común pa iste muixón ye chinchipera[3], rechistrau en Benás, Beranui, Castilló de Sos, as Corz, Esdolomada, Graus, La Puebla de Castro, A Perdiguera y Veri, con bels adchectivos como chinchipera amarilla[3] en Castilló de Sos, chinchipera gran[3] en Sant Chuan de Plan y chinchipera montesina[3] u chinchipera de montanya[3] en Grist. A forma chinchepela[3] se troba en a val de Chistau, chinchimpera en Lo Grau y chinchimpera gran en Balbastro. Existen formas masculinas como chinchipeu[1][nota 2] y chinchiper[3], documentada ista zaguera en Benás.

Se diz chincharana[1][3][nota 3] en Alquezra, Guaso, Mondot, A Guarta y Rodellar, con a variant chinchirrana[3] en diferents puntos de Sobrarbe. A denominación chichipán[1][3] se rechistra en a provincia de Zaragoza y en as localidaz de Borau y Monzón.

Atros nombres pa ista au son calderero[1][3][4], común en Cinco Villas, comecarnes[1], tardor[1][3] u treschipons[1][3].

  • P. m. newtoni (Pražák, 1894),[5].
  • P. m. major (Linnaeus, 1758).
  • P. m. excelsus (Buvry in 1857).
  • P. m. corsus (Kleinschmidt in 1903).
  • P. m. mallorcae (von Jordans, 1913).
  • P. m. ecki (von Jordans, 1970).
  • P. m. niethammeri (von Jordans, 1970).
  • P. m. aphrodite (Madarász, 1901).
  • P. m. terrasanctae (Hartert, 1910).
  • P. m. karelini (Zarudny, 1910).
  • P. m. blandfordi (Pražák, 1894).[5].
  • P. m. bokharensis (Lichtenstein, 1823).
  • P. m. turkestanicus (Zarudny & Loudon, 1905).
  • P. m. ferghanensis (Buturlin, 1912).
  • P. m. kapustini (Portenko, 1954).[6]
  1. Con as variants chinchipela, chinchepela y chinchimpera.
  2. Con a variant chinchapel.
  3. Con as variants chinchirana y chincharrana.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. (la) Linnaeus, Carl (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae (Laurentii Salvii). p. 189.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (an) Libro de as matas y os animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals. Rafel Vidaller Tricas. Ediciones La Val de Onsera. ISBN 978-84-8986-235-7. 2004.
  4. (es) BLASCO ZUMETA, Javier, Guía de Aves de las Cinco Villas; Ed ADEFO (Asociación para el desarrollo y fomento de las Cinco Villas), Exeya d'os Caballers, 2009, ISBN 978-84-8321-971-3
  5. 1 2 (en) Mlíkovský (26 August 2011). "Nomenclatural and taxonomic status of bird taxa (Aves) described by an ornithological swindler, Josef Prokop Pražák (1870–1904)". Zootaxa 3005 (3005): 45–68. DOI:10.11646/zootaxa.3005.1.2.
  6. (en) Avibase. The world bird database.

Vinclos externos

[editar | modificar o codigo]