Transilvania
Transilvania (rumán: Ardeal u Transilvania, hongaro: Erdély) ye una rechión historica localizata en o centro de Rumanía, rodeyata por os Carpatos. A capital d'a rechión, Cluj-Napoca, ye situata en a meseta, mientres que Braşov y Sibiu, unas d'as principals ciudatz, son en o semontano d'os Cárpatos.
En a famosa novela de Bram Stoker, Transilvania yera d'on proveniba o Conte Dracula.
Cheografía [editar]
A rechión ye una antiga cuenca sedimentaria terciaria plena (plataforma) y rodeyata de tot por os Carpatos Meridionals, Orientals y os Monts Apuseni ("Monts de Ponient" en rumán), cordeleras d'os Carpatos. As montanyas rodeyan a rechión como una parete y en bells puestos avanzan ta o interior. Os principals ríos son Mureş y Târnava, afluents d'o Tisza y o río Olt, afluent d'o Danubio.
Toponimia [editar]
Encara que en rumán tamién se diga Transilvania este toponimo ye una composición latina culta que significa dezaga d'as selvas (a lo estilo d'o toponimo moncayín Trasmoz y de Trassierra, que no tienen -n- en o prefixo trans- porque son patrimonials en aragonés) y os rumans tamién la emplegan pero més en contextos de charrar con forans u escribir pa estar leitos por forans. Ardeal ye como gosan dicir-ne por un regular y fa referencia a un terreno ondulato con una sucesión de cabezos u pueyos (deal en rumán) que bi ha por tota a plataforma transilvana, que tien un modelato cheolochico pareixito a lo semontano de pirenenco u d'o Baixo Aragón por estar tamién en una plataforma con sedimentos terciarios, n'este caso a plataforma de l'Ebro. Ardeal, Ar deal significa en rumán "aria de pueyos", "aria de cabezos". O toponimo hongaro Erdély se conecta con o rumán Ardeal, encara que os autors hongaros tiengan una interpretación como Erdõ-elve, "més allá d'a selva".
En alemán ye Siebenbürgen, fendo referencia a las siet ciudatz fortificatas u burgos meyevals saxons més importants: Klausenburg (Cluj), Kronstadt (Braşov), Hermannstadt (Sibiu), Schässburg (Sighişoara), Mediasch (Mediaş), Mühlbach (Sebeş), e Bistritz (Bistriţa).
En serbio ye Transilvanija, en turco ye Erdel, en eslovaco ye Sedmohradsko u Transylvania y en polaco, Siedmiogród, talment reflectando que os saxons transilvans teneban relacions con os polacos.
Composición etnica [editar]
A población mayoritaria son os vlacos, que dende a formación d'o nacionalismo rumán y dimpués o estato de Rumanía s'autodenominan rumans. Bi ha una important minoría hongara, una minoría secul asimilata dende fa muito a os hongaros y una minoría huei muito reducita de saxons transilvans. Tamién bi ha chitans, que yeran nomadas y no teneban arias de poblamiento compacta, pero encomienzan a tener-ne. Tamién bi ha atras minorías pero no son numericament ni territorialment importants.
