Plantigrado
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

Un plantigrado[1] ye un animal que refirma o peso corporal sobre a planta d'os suyos piez, en o tarso y metatarso, y as palmas d'as mans. O concepto se contraposa a dichitigrado, u animal que refirma o peso sobre os didos.
Buena mida d'os grupos de mamiferos mas numerosos huei son dichitigrados, como os artiodactilos, perisodactilos, felidos, canidos, etc. y tamién todas as aus. A locomoción plantigrada ye mas frecuent entre as clases mas basals de Vertebrata, como anfibios y reptils, pero tamién se troba entre diferents órdens relativament primitivas de mamiferos, como os soricomorfos. Atros grupos de mamiferos que son plantigrados por definición son os Primates y os Rodentia (radedors). Entre os Carnivora, i ha grupos evolutivos que s'ha tornau plantigrados de forma secundaria a partir d'antipasaus que caminaban sobre os didos, como os ursidos y os mustelidos.
Etimolochía
[editar | modificar o codigo]A parola plantigrado se composa de dos etimos latinos: <planta, que significa la «planta» d'o piet, igual que en a luenga actual, y <gradare, «fer pasos», que dimana de <gradus, «paso». Por ixo, un plantigrado ye «o qui fa pasos con as plantas d'os piez».
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).