Sardos

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Sardos
Sardi
J.M. Angioy.jpegGramsci.pngCaterina Murino a Giffoni.jpg
Juanne Maria Angioy · Antonio Gramsci · Caterina Murino
Población total
1.637.639
Rechions con comunidatz importants
Flag of the Italian region Sardinia.svg Cerdenya 1.637.639
Idiomas
Sardo y italián
Relichión
Catolicismo.
Pueblos relacionatos
Pueblos latins

Os sardos son un grupo etnico que habita Cerdenya. Charran o sardo, una luenga propia neolatina y l'italián, son de relichión catolica y en a suya economía tradicional ha tenito muita importancia a ganadería y o pastoreyo.

En o interior d'a isla bi heba dica fa poco bandas locals que garantiban un menimo de seguridat debant d'un estato que yera feble pa fer-lo, continando a tradición d'os chudeces medievals.

Encara perviven costumbres, cantas y tradicions como o rapto d'a novia.

Antropolochía biolochica[editar | editar código]

Por l'aspecto fisico a población sarda ye iberoinsular[1]. Bi ha representacions d'o tipo berido, intermeyo entre os cromanyons y os mediterranios. Os cabellos royos son quasi inexistents en o sur y centro d'a isla, estando un poquet presents en o norte-norueste.

L'aislamiento d'os sardos (y d'os paleosardos) lis ha permeso tener diferencias cheneticas en relacion a atras poblacions mediterranias y europeas, con diferents freqüencias d'haplogrupos.

A lonchevidat de bells sardos s'explica en part por a dieta mediterrania.

Historia[editar | editar código]

A etnochenesi d'os sardos se troba en a romanización d'os habitants antigos de Cerdenya (paleosardos), a vegatas ditos tamién sardos en contextos on no cal esferenciar-los d'os actuals sardos. Quan o Imperio Román d'Occident desapareixió (sieglo V), y dimpués o Imperio Román d'Orient quasi no podeba defender as suyas mugas dimpués d'os tiempos de Chustinián I permitió que os habitants de Cerdenya, a l'egual que os habitants d'as Balears y Secilia se gobernasen y se defendesen d'as invasions autonomament, d'una traza pareixita a los Themas d'Anatolia. Os gobernadors autonomos sardos yeran conoixitos como "Chudeces".

Os reis d'a Corona d'Aragón consiguioron conquerir Cerdenya dimpués d'una guerra costosa. O Chudez d'Arborea se destacó en a luita contra as tropas aragonesas y catalanas. En tiempos de Pero IV lo Cerimonioso Cerdenya yera un d'os graners d'a Corona d'Aragón.

Dimpués d'a Paz d'Utrecht Cerdenya pasó a depender d'Austria. En o sieglo XVIII esdevinió un reino que en 1861 s'unió a Italia. A isla fue reconoixita como rechión autonoma en 1948.

Referencias[editar | editar código]

  1. Paulette Marquer Las razas humanas Alianza. Madrid, 1973.

Bibliografía[editar | editar código]

  • Amiram Gonen: Diccionario de los pueblos del mundo. 1996 Anaya&Mario Muchnik.