Sardos
| Sardos | |||
|---|---|---|---|
  |
|||
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
|
|||
|
|
|||
| Sardo y italián | |||
|
|
|||
| Catolicismo. | |||
|
|
|||
| Pueblos latins | |||
Os sardos son un grupo etnico que habita Cerdenya. Charran o sardo, una luenga propia neolatina y l'italián, son de relichión catolica y en a suya economía tradicional ha tenito muita importancia a ganadería y o pastoreyo.
En o interior d'a isla bi heba dica fa poco bandas locals que garantiban un menimo de seguridat debant d'un estato que yera feble pa fer-lo, continando a tradición d'os chudeces meyevals.
Encara perviven costumbres, cantas y tradicions como o rapto d'a novia.
[editar] Antropolochía biolochica
Por l'aspecto fisico a población sarda ye iberoinsular. Bi ha representacions d'o tipo berido, intermeyo entre os cromanyons y os mediterranios. Os cabellos royos son cuasi inexistents en o sur y centro d'a isla, estando un poquet presents en o norte-norueste.
L'aislamiento d'os sardos (y d'os paleosardos) lis ha permeso tener diferencias cheneticas en relacion a atras poblacions mediterranias y europeas, con diferents freqüencias d'haplogrupos.
A lonchevidat de bells sardos s'explica en part por a dieta mediterrania.
[editar] Historia
A etnochenesi d'os sardos se troba en a romanización d'os habitants antigos de Cerdenya (paleosardos), a vegatas ditos tamién sardos en contextos on no cal esferenciar-los d'os actuals sardos. Quan o Imperio Román d'Occident desapareixió (sieglo V), y dimpués o Imperio Román d'Orient cuasi no podeba defender as suyas mugas dimpués d'os tiempos de Chustinián I permitió que os habitants de Cerdenya, a l'egual que os habitants d'as Balears y Secilia se gobernasen y se defendesen d'as invasions autonomament, d'una traza pareixita a los Themas d'Anatolia. Os gobernadors autonomos sardos yeran conoixitos como "Chudeces".
Os reis d'a Corona d'Aragón consiguioron conquerir Cerdenya dimpués d'una guerra costosa. O Chudez d'Arborea se destacó en a luita contra as tropas aragonesas y catalanas. En tiempos de Pero IV lo Cerimonioso Cerdenya yera un d'os graners d'a Corona d'Aragón.
Dimpués d'a Paz d'Utrecht Cerdenya pasó a depender d'Austria. En o sieglo XVIII esdevinió un reino que en 1861 s'unió a Italia. A isla fue reconoixita como rechión autonoma en 1948.
[editar] Bibliografía
- Amiram Gonen: Diccionario de los pueblos del mundo. 1996 Anaya&Mario Muchnik.
